Sýret: pikuco.ru
«Áleýmettik jelide eldi aldaıtyn «prank» deıtin dúnıege shekteý qoıatyn kez keldi!», dep ashyndy Májilis depýtaty Maqsat Tolyqbaı.
«Arnaıy jasaqtyń kıimin kıip alyp, toı, týǵan kúnderge kirip baryp, qoldaryna kisen salyp, ótirik qyzmettik qujat kórsetip, sońynda «prank» dep shyǵatyndar eldiń esin alyp júr. Aýrýhanaǵa túskender bar. Máselen, jaqynda sheteldik baıkerge bir qaskóı janarmaı beketinde eki ret pyshaq suqqanda, keıbir kýágerler «prank shyǵar» dep arasha túspegen. Qazir beıtanys bireý pyshaq alyp júgirse, «bul shyn ba, álde prank pa» dep qarap turatyndar, qaljyńdy túsinbeı qan qysymy kóterilip, júrek talmasy ustaǵan faktiler de tirkele bastapty. «Oıynnan ot shyqty» degen osy», dep depýtat Ishki ister mınıstrine saýal tastady.
Depýtattyń aıtýynsha, atalǵan mınıstrlik atalǵan kontenttiń avtorlaryn taýyp, qatań eskertý jasap, qoldaryndaǵy qarýlaryn tárkileý kerek. «Bul qoǵamdy tolǵandyryp otyrǵan másele», dep dabyl qaqty M.Tolyqbaı.
«Prankshylardy» júgendemesek, olar tipti eldi qoıyp, shetel azamattaryn da abdyratpaq bolǵan. Máselen, ınternette taraǵan kadrlardyń birinde Gýanchjoýda qazaq qyzy seriginiń qaltasynan uıaly telefonyn alyp, ótip bara jatqan Qytaı azamattaryna berip jatqany kórsetilgen. Sodan keıin ol joldasyna telefonnyń urlanǵanyn aıtyp, ózi qaltasyna salyp jibergen adamdy kórsetedi. Sonymen qatar kóshelerde jáne metroda beıtanys er adamdarǵa jaqyndap, olardyń qoldarynan ustap nemese aıaqtaryna qolyn tıgizgeni aınalasyndaǵylardyń úreıin týdyrǵan. Qazaq qyzynyń bul óreskel áreketi qytaılyq áleýmettik jelilerde narazylyq týdyrdy. Tártip saqshylary jergilikti turǵyndarmen qaljyńdamaq bolǵan, jaqynda Qytaıdan oralǵan azamatymyzben túsindirý jumystaryn júrgizdi.
«Bizdiń beınerolıgimiz eshkimdi renjitý maqsatynda túsirilgen joq. Bul oılastyrylmaǵan áreket boldy. Renjitken adamdardan keshirim suraımyn. Endi kontentti jarııalaǵan kezde muqııat bolýǵa ýáde beremin», dep aqtaldy aıyptalýshy.
Tártip saqshylary shetelde júrgen árbir azamat jergilikti dástúrdi, qoǵamdyq tártip erejelerin qurmetteýge mindetti ekenin árbir azamattyń esine salady.
Al elimizde túsirilgen áleýmettik jelilerde taǵy bir oǵash kóringen «áleýmettik eksperıment» halyqtyń ashýyn týdyrdy. Blogerler kóshe sypyrǵan áıelderge qoǵamda buǵan ruqsat etilmeıtinin túsindirý maqsatynda renjitetin sózder aıtqan. Vıdeorolıkte olardyń biriniń kózine jas alǵany kórinip tur. Aqyrynda, bloger ekeýine 5 myń teńge berip, «prank» ekenin aıtady. Bul taralǵan vıdeorolıkke qatysty jýrnalıster oqıǵanyń zańdylyǵyna túsinikteme berýdi surap, polısııaǵa ótinish túsirdi. Sot vıdeony zerttep, er adamdy 10 táýlikke qamaýǵa alý týraly úkim shyǵardy. Onyń áreketi «qoǵamǵa qurmetsizdik» retinde baǵalandy.
Jyl basynan beri elimizde «prank» jasaý arqyly qoǵamdyq tártipti buzǵan 24 adam ákimshilik jaýapkershilikke tartyldy. Ishki ister mınıstrliginiń málimetine súıensek, «prank» jasaıtyndardyń maqsaty kontent jasaý ǵana. Ol úshin olar tipti «adam óltirýden» tartynbaıdy.
«Mysaly, Astanada blogerler lıft ishinde «máıit» tasyp, baltamen shabýyl jasap vıdeo túsirgen. Bul vıdeo turǵyndardyń úreıin ushyryp, qatty qorqynysh týdyrdy. Atalǵan qatygez pranktiń barlyq qatysýshysy 15-30 táýlikke deıin ákimshilik qamaýǵa alyndy. Kúmándi kórinisti túsirmes buryn nemese oǵan qatyspas buryn saldaryn oı eleginen ótkizgen jón», dedi IIM resmı ókili Shyńǵys Álekeshev.
Sondaı-aq Almaty oblysynda ekstremaldy trıýk jasaǵysy kelgen jas jigit kele jatqan kóliktiń ústine sekirmek bolyp, sonyń saldarynan aýyr jaraqat alyp, qaza tapty. Sóıtip oıynnyń arty orny tolmas qaıǵymen aıaqtaldy.
«О́kinishke qaraı, «laık pen qaralym jolyndaǵy jarys» ázil-qaljyń men durys kóńil kóterýdiń sheńberinen shyǵyp ketti. Avtorlar eshkimge zııan keltirmeıtin kontenttiń ornyna agressııa, arandatý, zorlyq-zombylyq kórsetip, ómirge qaýip tóndiretin áreketterge baryp jatyr. Blogerlik pen kameraǵa túsirý quqyq buzýǵa syltaý bolmaýy kerek. Qatygez prankter men qaýipti trıýkter óner emes, bul – zań buzýshylyq», dep túsindirdi Sh.Álekeshev.
Qazir IIM blogerlerdiń áleýmettik jelilerindegi «prank» kontentterin muqııat taldap otyrady. Jalǵan kýálikterdi, kisenderdi jáne basqa da arnaýly quraldardy qoldana otyryp, quqyq qorǵaý organdarynyń nysanyna jasyrynǵan adamdardyń qatysýymen sahnalaý («prankter») jaǵdaılary buzaqylyq, jaýapty memlekettik laýazymdy atqaratyn bılik ókili nemese laýazymdy adam ataǵyn óz betinshe berý ne ózge de ákimshilik nemese qylmystyq jazalanatyn áreketter retinde saralanýy múmkin ekenin IIM eskertedi. Árbir osyndaı oqıǵa boıynsha tekserýler júrgizilip, zańnamada belgilengen sharalar qabyldanady.
Tipti Ishki ister mınıstrligi «prank» uıymdastyryp, kontent jasaıtyn azamattarǵa úndeý joldady. Al mamandar qoǵamdyq tártipti óreskel buzyp, adamnyń ar-namysyn qorlaǵany úshin tek ákimshilik emes, qylmystyq jaýapkershiliktiń de baryn eske salady.
