Is-sharaǵa 300-den astam ortalyq jáne jergilikti memlekettik organdardyń ókilderi, oblys ákimderiniń orynbasarlary, óńirlik basqarmalar basshylary, aýdan ákimderi, máslıhat depýtattary, sondaı-aq áleýmettik saıasat pen qarjy salasyndaǵy sarapshylar qatysty.
Is-sharanyń maqsaty – bilim berý, densaýlyq saqtaý, jumyspen qamtý, áleýmettik qorǵaý, týrızm jáne sport salalarynda memlekettik qarajatty utymdy ári nátıjeli paıdalaný tetikterin talqylaý, sondaı-aq jergilikti jerlerde sıfrlyq sheshimderdi engizý.
Plenarlyq otyrysty Premer-mınıstrdiń orynbasary Ermek Kósherbaev ashty. Ol optımızasııanyń basty maqsaty – áleýmettik kómektiń ataýlylyǵyn jáne ádildigin qamtamasyz etý ekenin atap ótti.
«Memleket áleýmettik salaǵa aıryqsha nazar aýdarýdy jalǵastyrýda: respýblıkalyq bıýdjettiń 40%-dan astamy dástúrli túrde azamattardy qoldaýǵa baǵyttalady. Mańyzdysy – memlekettik qoldaý shynymen muqtaj jandarǵa jetýi tıis», dedi vıse-premer.
Is-shara barysynda Joǵary aýdıtorlyq palata men salalyq mınıstrlikter anyqtaǵan áleýmettik tólemderdi maqsatsyz paıdalaný faktileri qaraldy. Mysaldar retinde:
- zańdy negizi joq azamattardyń járdemaqy alýy;
- jumyssyzdyq jáne dekrettik tólemderdi taǵaıyndaý kezindegi alaıaqtyq jaǵdaılary;
- Biryńǵaı jınaqtaýshy zeınetaqy qory qarajatyn stomatologııalyq qyzmetterge maqsatsyz paıdalaný;
- mekteptegi tamaqtandyrý men ataýly áleýmettik kómek taǵaıyndaýda jaǵdaıy bar otbasylarǵa jeńildikter berý.
Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrliginiń dereginshe, 2025 jylǵy 1 tamyzdaǵy jaǵdaı boıynsha 429 myń jumyssyz azamat tirkelgen. Jumyssyzdyq boıynsha járdemaqy tóleýge Memlekettik áleýmettik saqtandyrý qorynda 127 mlrd teńge qarastyrylǵan. Alaıda bul kómekti is júzinde muqtaj emes adamdar da alǵan jaǵdaılar anyqtalǵan.
Bıýdjet qarajatyn óńirlik deńgeıde paıdalaný tájirıbesine erekshe kóńil bólindi. Birqatar tólemder men jeńildikter jergilikti máslıhattardyń sheshimimen bekitiletini jáne keı jaǵdaılarda jergilikti bıýdjet shyǵystarynyń edáýir artýyna ákeletini aıtyldy. Osyǵan baılanysty ákimdikterge áleýmettik tólemderdi qaıta qaraý, qarajatty az qamtylǵan otbasylardy ataýly qoldaýǵa baǵyttaý jáne únemdelgen qarajatty óńirdiń áleýmettik qajettilikterin sheshýge jumsaý usynyldy.
«Konstıtýsııa kepildik bergen barlyq áleýmettik tólemder azamattarǵa tolyq kólemde jáne qysqartýsyz tólenedi. Optımızasııa tek qana teris paıdalaný jaǵdaılaryn joıýǵa jáne áleýmettik kómektiń ataýlylyǵyn arttyrýǵa baǵyttalǵan. Únemdelgen qarajat shyn máninde muqtaj azamattarǵa qoldaýdy kúsheıtýge múmkindik beredi», dedi Premer-mınıstrdiń orynbasary Ermek Kósherbaev.
Vıse-premer áleýmettik shyǵystardy ońtaılandyrý baǵytynda Qyzylorda oblysy úlken jumys júrgizgenin atap ótti. О́ńirde jekemenshik balabaqshalar men mektepterdi qarjylandyrýǵa, «Artsport» baǵdarlamasyna, granttarǵa jáne basqa da baǵyttarǵa bólingen qarajatqa keshendi taldaý jasaldy. Nátıjesinde, tıimsiz shyǵystar anyqtalyp, shamamen 100 mlrd teńge únemdeldi. Únemdelgen qarajat óńirdiń áleýmettik ınfraqurylymyn damytý men az qamtylǵan otbasylardy qoldaý sııaqty basym mindetterge baǵyttaldy. Oblys ákimi Nurlybek Nálibaev bul tájirıbeni eldiń basqa óńirlerinde de qoldanýǵa bolatynyn aıtty. Semınarǵa qatysýshylar Qyzylorda oblysynyń úzdik tájirıbelerin jergilikti bıýdjet erekshelikteri men halyqtyń áleýmettik qajettilikterin eskere otyryp beıimdeýge daıyn ekenin bildirdi.
Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Svetlana Jaqypova ortalyq memlekettik organdardyń áleýmettik shyǵystaryn ońtaılandyrýdaǵy naqty sharalar men tájirıbesimen bólisti.
«Áleýmettik sala árqashan memleket úshin negizgi basymdyqtardyń biri boldy jáne solaı qala beredi. Sońǵy jyldary áleýmettik shyǵystar kólemi edáýir artty, ári qaraı da olardyń ósý qarqynyn saqtaý josparlanýda. Alaıda tek qarjylandyrýdy saqtaý jetkiliksiz, árbir memlekettik qoldaý sharasynyń tıimdiligin arttyrý mańyzdy. Bizdiń basty maqsatymyz – áleýmettik qorǵaý júıesin ádilettirek ári tıimdirek etý. 2024 jyly áleýmettik salaǵa 6,1 trln teńgeden astam qarjy bólindi, bul qarajat barynsha nátıjeli jumys istep, shynymen qıyn jaǵdaıdaǵy otbasylarǵa kómek bop jetýi tıis», dedi Svetlana Jaqypova.
Semınar qorytyndysynda qatysýshylarǵa halyq arasynda túsindirý jumystaryn kúsheıtý, ásirese konstıtýsııalyq turǵydan kepildik berilgen áleýmettik tólemderdiń ózgermeıtini jáne bıýdjet qarajatynyń ádil bólinýi týraly aqparatty jetkizý tapsyryldy.
О́z kezeginde Úkimet áleýmettik shyǵystardyń ataýlylyǵyn jáne ashyqtyǵyn arttyrý boıynsha júıeli jumysty jalǵastyrady. Qyzylordada ótken respýblıkalyq semınarda aıtylǵan barlyq usynystar men usynymdar ulttyq baǵdarlamalar men josparlardy ázirleý kezinde eskerilip, ortalyq jáne jergilikti atqarýshy organdardyń jumysyna engiziletin bolady. Basty mindet – árbir bıýdjet teńgesin halyq múddesine tıimdi paıdalaný.
