– Memleket basshysy Tamyz keńesinde oqýlyqtardyń sapasyn qatań saraptaý jóninde atap aıtty. Sizdiń oıyńyzsha, bul talap bilim salasyna qandaı jaýapkershilik júkteıdi?
– Bul – óte joǵary jaýapkershilikti talap etetin qaǵıda. О́ıtkeni oqýlyqtaǵy nemese ádistemelik materıaldaǵy bir ǵana qate myńdaǵan balaǵa áser etedi, al ony túzetý ońaıǵa soqpaıdy. Memlekettik saraptama men bekitilgen baǵdarlamalar – negizgi tirek. Al avtorlar men baspalardyń, sonyń ishinde «Arman-PV»-nyń mindeti – mazmun men ádistemege, tildik sapaǵa barynsha muqııat qaraý. Biz jobalarymyzda qosymsha tekserý, aprobasııa kezeńderin engizip otyrmyz. Osylaısha, saraptamaǵa usynylatyn materıaldar jan-jaqty tekseriledi.
– Aýyl men qala mektepteri arasyndaǵy teńsizdik áli de ózekti másele. Prezıdent te bul túıtkildi sheshýdi basty mindetterdiń biri retinde atap ótti. Osy baǵyttaǵy eń úlken qıyndyq nede?
– Infraqurylym boıynsha elde aıtarlyqtaı jumys atqarylyp jatyr: kóptegen jańa mektep salynyp, aýyldaǵy bilim oshaqtary jańartyldy. Degenmen sapaly bilim berý úshin tek ǵımarat jetkiliksiz, oqý materıaldaryna da birdeı qoljetimdilik qajet. Bul – oqýlyqtar tek sıfrlyq orta damyǵan jerde ǵana emes, ınterneti álsiz aýyldarda da qoljetimdi bolýǵa tıis degendi bildiredi. Osy maqsatta biz «Ekitap.kz» platformasyn damytyp kelemiz. Ol ınternet bar kezde onlaın, ınternet álsiz jaǵdaıda oflaın rejimde jumys isteı beredi. Mundaı «qos qoljetimdilik» úlgisi – baspa oqýlyqtary men sıfrlyq bazany qatar paıdalaný arqyly qala men aýyl oqýshylaryna teń múmkindik usynady.
– Muǵalim eldiń bolashaǵyn qalyptastyratyn basty tulǵa. Al oqýlyq – ári oqýshy úshin, ári ustaz úshin negizgi qural. Osy turǵydan alǵanda, oqýlyqtardy qandaı talaptar men ólshemderge súıenip daıyndaısyzdar?
– Qazirgi ustaz jas urpaqtyń oılaý júıesin, qundylyqtaryn qalyptastyrady. Sondyqtan onyń paıdalanatyn materıalynyń sapasy mańyzdy. Biz oqýlyqtardy muǵalimge kásibı turǵydan kómektesetin qural retinde daıyndaımyz: onda túrli deńgeıge arnalǵan tapsyrmalar, oılandyrýǵa baǵyttalǵan bólimder, sondaı-aq sıfrlyq qosymshalar bar. Munyń bári ustazǵa sabaqty synyptyń deńgeıine jáne naqty maqsattarǵa qaraı tıimdi qurýǵa múmkindik beredi.
– Memleket basshysy «Adal azamat» atty tárbıelik baǵdarlamany jarııalady. Ony oqý úderisine qalaı engizýge bolady?
– Tárbıe eshqashan bilimnen bólek qaralmaýǵa tıis, ol bilim berýdiń ózegine aınalýy kerek. Oqýlyqtardyń ishinde balany oılandyrýǵa, tańdaýdyń saldaryn túsinýge jeteleıtin tapsyrmalar, qoǵamda mańyzdy sanalatyn qundylyqtardy birge talqylaýǵa arnalǵan suraqtar, týǵan jerdiń tarıhy men mádenıetine qurmetti qalyptastyratyn bólimder bolýy shart. Mundaı mazmun oqýshyǵa daıyn jaýap usynbaıdy, qaıta onyń sanasyna oı salady, pikir aıtýǵa úıretedi, jaqsy men jamandy saralaı bilýge baýlıdy. Eger osyndaı elementter oqýlyqqa engizilse, oqýshy ómirlik jaǵdaılardy taldap, ózindik qorytyndy jasaı alatyn bolady. Bul ádis jas urpaqtyń boıynda jaýapkershilik, ádildik, mádenıetke qurmet sııaqty qasıetterdi qalyptastyrady. Sonda ǵana tárbıe baǵdarlamasy jalań sóz bolyp qalmaı, kúndelikti sabaqtyń ajyramas bóligine aınalady.
– «Qaýipsiz mektep» pen býllıngtiń aldyn alý máselesine de erekshe kóńil bólindi. Osy turǵyda balanyń qolyndaǵy oqýlyq mańyzdy qural bola ala ma?
– Árıne. Oqýlyq qarym-qatynas mádenıetin qalyptastyrýǵa yqpal ete alady. Mátinder, dıalogke qurylǵan jattyǵýlar, ómirlik jaǵdaılardy talqylaý arqyly balalardy bir-birine qurmetpen qaraýǵa úıretedi. Al sıfrlyq ortada oqýshynyń jaǵdaıyn der kezinde baıqatatyn keri baılanys quraldaryn engizýge bolady. Biraq eń mańyzdysy – muǵalimniń kommýnıkasııa men psıhologııa salasyndaǵy biliktiligin arttyrý. Bul rette oqý-ádistemelik quraldar da kómek bere alady.
– Prezıdent sıfrlandyrý men ınnovasııalardyń mańyzyn aıryqsha atap ótti. Bul qadam bilim salasyna qandaı ózgeris ákeledi?
– Sıfrlandyrý naqty tıimdilik úshin jasalýy kerek. Elektrondy resýrstar baspa oqýlyǵynyń múmkindigin keńeıtip, muǵalimge analıtıkalyq málimet berý, ınteraktıvti tapsyrmalar usyný, synyptaǵy oqýshylardyń damýyn baqylaýǵa múmkindik jasaý arqyly qosymsha qoldaý kórsetýge tıis. Qazir biz «SmartAI» júıesin engizý baǵytynda jumys istep jatyrmyz. Bul qural oqýshynyń deńgeıine qaraı tapsyrmalardy avtomatty túrde irikteıdi, jıi kezdesetin qatelerdi taldaıdy, saralanǵan sheshimder usynady.
– Bıylǵy Tamyz keńesiniń túıini qandaı boldy dep oılaısyz?
– Eń bastysy – jaýapkershilik. Memlekettiń jaýapkershiligi – strategııany aıqyndap, qajetti resýrstardy qamtamasyz etý. Muǵalimder men baspalardyń jaýapkershiligi – bilim júıesin sapaly mazmunmen tolyqtyrý. Qoǵamnyń jaýapkershiligi – ustaz eńbegin qadirleý. Osyndaı úılesimde ǵana Prezıdent aıtqan bolashaq mektebin qura alamyz.
Áńgimelesken –
Aıtolǵan JÚNISHAN,
«Egemen Qazaqstan»
