QPO-nyń INNOVASIIаLYQ JOBALARY

“Qarashyǵanaq Petrolıým Opereıtıng B.V.” (QPO) kompanııasy Batys Qazaqstan oblysynda júzege asyrylatyn eki birdeı ınnovasııalyq jobanyń tusaýyn kesti. Bul “Qarashyǵanaq-Oral” gaz qubyry men ob­lys ortalyǵynyń janynda taıaýda salynǵan 54-megavattyq gaztýrbınaly elektr stansa­s­y­nan tartylǵan elektr jáne jylý jelileri qurylysynyń jobasy. “Qarashyǵanaq-Oral” gaz qubyrynyń qurylysy týraly ýaǵdalastyq Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń, Batys Qazaqstan oblystyq ákimdiginiń jáne Qarashyǵanaq jobasy boıynsha áriptes – “Bı Djı Grýpp”, “Enı”, “Shevron” jáne “LÝ­KOIL” kompanııalary arasynda qol jet­kizildi. Atalǵan jobany júzege asyrý týraly resmı Memorandýmǵa keıinnen Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń qatysýymen qol qoıyldy. Oraldan Novopavlovka kentine deıin ótetin jáne Fedorov aýdanynyń eldi me­ken­derin gazben jabdyqtaıtyn gaz qubyry­nyń bastapqy ýchaskesiniń qurylysy 2009 jylǵy jeltoqsanda aıaqtalǵan bolatyn. Bul gaz qubyrynyń ýchaskesi sondaı-aq, Aqsaıǵa, Bór­lige jáne Tuńǵyshqa tartylǵan tarmaq­tardy quramyna kirgizedi. 2009 jylǵy qa­zanda QPO kompanııasy Jympıty kentine 116 shaqyrymdyq 10-dıýımdi gaz quby­ry­nyń qosymsha bólgishi qurylysyn bastady. Ol jumystardyń bastapqy josparlanǵan kólemine qaraı qosyldy. “Qarashyǵanaq-Oral” gaz qubyry qurylysy jobasynyń baǵ­darlanǵan jalpy quny 300 mıllıon AQSh dollaryna jýyq somany quraıdy. QPO-nyń tapsyrysy boıynsha gaz quby­ry­nyń qurylysyn qazaqstandyq “Kaz­stroı­servıs” merdiger kompanııasy júrgizýde. Jympıty kentinde 28 maýsymda bolǵan resmı rásimde QPO-nyń bas dırektory Djýzeppe Pazı sóılegen sózinde bylaı dep málimdedi: ““Qarashyǵanaq-Oral” gaz qubyry taıaý bolashaqta Batys Qazaqstan oblysyndaǵy bes aýdannyń júz myńnan astam turǵynyna ekologııalyq otyndy tu­raqty jetkizýdi qamtamasyz etetinin habar­laýǵa qýanyshtymyn. Onyń qurylysy aıaq­talý satysynda tur. Bul jetistik ekono­mıkalyq, sondaı-aq áleýmettik mańyzǵa ıe. О́ıtkeni, mańyzdy qurylys Qazaqstan Respýblıkasy men Qarashyǵanaq jobasy boıynsha áriptes-kompanııalardyń birles­ken yntymaqtastyǵynyń nátıjesi bolyp tabylady. Ol Batys Qazaqstan oblysynyń odan ári damýyna eleýli yqpal etedi. Aý­qymdy áleýmettik joba tabıǵı gazdyń ishki naryǵyn damytýǵa jáne Batys Qazaqstan oblysynyń turǵyndaryna eń qajetti qýat­ty jetkizýdi qamtamasyz ete otyryp, óner­kásiptik ósýge odan ári yqpal jasaıdy”. “Qarashyǵanaq-Oral” gaz qubyrynyń qurylysy tolyq aıaqtalýy Qarashyǵanaq ken orny men Oral qalasynyń araly­ǵyndaǵy aýmaqtaǵy, Jaıyq ózeniniń sol jaǵalaýyna ornalasqan eldi mekender hal­qynyń úılerine tabıǵı gazdy jetkizýdi qam­tamasyz etedi. Tabıǵı gazdy turaqty jet­kizýge qosymsha retinde, atalǵan jobany jú­zege asyrý jumys oryndaryn qurýǵa, jer­gilikti áleýetti damytýǵa, tehnologııalardy berýge jáne jergilikti ınfraqurylymdy tıisti damytýǵa qol jetkizedi. QPO usynǵan jobanyń biri, Oraldaǵy 54-megavattyq gaz týrbınaly elektr stan­sasynyń janynda taıaýda salynyp, odan bastaý alatyn elektr jelisiniń qurylysy. Atalǵan joba sheńberinde QPO qosalqy stansany jáne 110/10kV elektr berý jelisin salady, sondaı-aq 110/35/10kV qoldanys­taǵy eki qosalqy stansany qaıta jańǵyr­týdy júzege asyrady. QPO-nyń tapsyrysy boıynsha bul jobany Oraldaǵy “Elmo” kompanııasy iske asyrady. Budan basqa, taıaý bolashaqta QPO atal­ǵan gaz týrbınaly elektr stansasynan jylý jelisin tartady. Joba sheńberinde sonymen birge, oblys ortalyǵyndaǵy qoldanystaǵy jylý jelileriniń birneshe ýchaskelerin qaıta jańǵyrtýdy júrgizbek. Elektr jáne jylý jelileriniń qury­ly­sy QPO-nyń áleýmettik-ınfraqury­lym­dyq baǵdarlamasy sheńberinde júzege asy­ry­lýda. QPO-nyń bul jobalarǵa quıǵan ın­vestısııalarynyń jalpy kólemi 23 mıl­lıon AQSh dollarynan asyp jyǵylady. “Qarashyǵanaq Petrolıým Opereıtıng B.V.” (QPO) “Bı Djı Grýpp” (qatysýdyń 32,5%), “Enı” (32,5%), “Shevron” (20%) jáne “LÝKOIL” (15%) birlesken kásip­or­yndary bolyp tabylady. QPO álemdegi eń iri munaı-gaz kondensatty ken orynda­rynyń biri – Qarashyǵanaq ken ornyn ıgerýge jáne damytýǵa basshylyq jasaıdy. Munaıdyń, gazdyń jáne kondensattyń bas­tapqy teńgerimdik qory 9 mıllıard barrel kondensatty jáne gazdyń (HIIP) 48 trıl­lıon tekshe fýtyn, jalpy qordyń eseptik jaǵdaıynda 2,4 mıllıardtan astam barrel kondensatty jáne gazdyń 16 trıllıon tekshe fýtyn quraıdy. Qarashyǵanaqta qazirgi kezde óndirýdiń rekordtyq deńgeıine qol jetkizildi. Ken orny Qazaqstandaǵy eń iri gaz óndirý kásiporny ekendigi barshaǵa aıan. О́ndirý kórsetkishteri respýblıkada óndirilgen barlyq gazdyń 44% jýyǵyn jáne suıyq kómirsýteginiń jalpy óndirisiniń 14,5%-ǵa jýyǵyn quraıdy. 2009 jyly Qarashy­ǵa­naq­ta shamamen 139,4 mıllıon barrel munaı ekvıvalenti óndirildi. Marat AQQUL, “Egemen Qazaqstan”.