Qazaqstan – Kongo Demokratııalyq Respýblıkasy: Tıimdi seriktestiktiń jaýapty kezeńi

Afrıka – syrtqy saıasattaǵy mańyzdy baǵyt

Qazaqstan Prezıdenti Astanaǵa shaqyrýyn qabyl alǵany úshin Felıks Chısekedıge alǵys aıtty.

– Qazaqstanǵa alǵash ret memleket­tik saparmen kelip jatsyz. Shyn máninde, muny tarıhı sapar deýge bolady. Sa­pary­ńyz óte mańyzdy. Bul qadam Qazaq­stan men Kongo arasyn­daǵy qarym-qatynasty damytýǵa tyń serpin beredi. Elińiz – adamı jáne tabıǵı resýrsqa baı memleket. Halyq sany 110 mıllıonnan astam el. Sondaı-aq Kongonyń halyqaralyq jáne aı­maq­tyq deńgeıdegi róli artyp kele jatyr. Osy oraıda búgingi kelissózder Ortalyq Azııa jáne Afrıka arasyn­daǵy baılanysty kúsheıtýge yq­pal ete­di dep senemiz. Afrıka elderi­­men yntymaqtastyqty nyǵaıtý – eli­miz­diń syrtqy saıasatyndaǵy mańyz­­dy baǵyttyń biri, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Kongo Demokratııalyq Res­pýblıkasynyń Prezıdenti osy kelissózder nátıjesinde eki eldiń baılanysy nyǵaıa túsetinine senimdi ekenin jetkizdi.

– Maǵan jáne delegasııamyzǵa kórsetken qonaqjaılyq nıetińiz úshin Sizge, sondaı-aq Qazaqstan halqyna alǵys aıtamyn. Men eki el, jalpy alǵanda, Afrıka aımaǵy men Ortalyq Azııa ara­syndaǵy yntymaqtastyqty nyǵaıtý maqsatynda saparmen keldim. Árıne, bizdiń memleketterimiz bir-birinen alys­ta ornalasqan. Degenmen osyndaı saparlar bizdi jaqyndastyryp, bir-birimizdi jiti tanýǵa múmkindik beredi. Sizdiń elińizben ERG kompanııasy arqyly tyǵyz jumys isteımiz. Atalǵan kásiporyn taý-ken ónerkásibi salasynda belsendi qyz­met etedi. Biraq yqpaldastyqty art­tyryp, tájirıbe almasatyn basqa da kóp­tegen baǵyt bar dep oılaımyn, – dedi Felıks Chısekedı.

Prezıdentter halyqaralyq jáne óńirlik kún tártibindegi ózekti máseleler jóninde pikir almasty.

Dáıekti dıalogtiń búgini men keleshegi

Budan keıin Qasym-Jomart Toqaev pen Felıks Chısekedı kelissózdi eki eldiń resmı delegasııa músheleriniń qatysýymen jalǵastyrdy. Memleket basshysy Kongo Demokratııalyq Respýblıkasy Prezıdentiniń elimizge alǵashqy saparyn tarıhı sát retinde atap ótip, onyń Astanaǵa úlken delegasııamen kelýin qazaq halqyna kórsetken zor qurmet dep baǵalady.

– Dıplomatııalyq qatynastardyń ornaǵanyna kóp ýaqyt bola qoıǵan joq. Soǵan qaramastan ózara senim men dostyqqa negizdelgen yntymaqtastyq damyp keledi. Búgingi kelissózder Astana men Kınshasa arasyndaǵy baılanysty jańa beleske kóteredi, tıimdi áriptestik ornatýǵa múmkindik beredi. Kongo Demokratııalyq Respýblı­kasy – Qazaqstannyń Afrıkadaǵy mańyzdy seriktesi. Eki el arasyndaǵy qarym-qatynastyń keleshegi zor dep oılaımyn, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Memleket basshysy bul ýaǵda­lastyqtar men qol qoıylǵan qujattar ózara tıimdi yqpaldastyqqa tyń serpin beretinine senim bildirdi. Sonymen qatar seriktestiktiń qarqynyn óz deńgeıinde saqtaý úshin eki eldiń syrtqy saıasat vedomstvolary arasyndaǵy turaqty ári iskerlik baılanysty jandandyrýǵa shaqyrdy.

Qasym-Jomart Toqaevtyń aıtýynsha, saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyq ekijaqty kún tártibiniń basym baǵyty bolýy kerek. Prezıdent Qazaqstan men Kongo Demokratııalyq Respýblıkasynyń tabıǵı resýrstarǵa baı ári ekonomıkalyq múmkindigi mol ekenine nazar aýdaryp, eki el ózara tıimdi jobalardy iske asyrýda senimdi seriktes bola alatynyn jetkizdi.

Memleket basshysy asa mańyzdy shıkizat materıaldary salasyndaǵy KDR-dyń áleýetine joǵary baǵa berip, bul eldiń biregeı tabıǵı resýrstary jahandyq jetkizý tizbeginde mańyzdy ról atqaratynyn atap ótti.

Álemdegi kobalt óndirisiniń 76 pa­ıyzy, mystyń 14 paıyzy, qalaıynyń 8,3 paıyzy, tantaldyń 42 pa­ıyzy, koltannyń 40 paıyzy Kongo Demo­kratııalyq Respýblıkasy­na tıesili. Sonymen qatar joǵary tehnologııalyq salalarǵa qajetti basqa da strategııalyq mıneraldardyń mol qory bar.

Felıks Chısekedı Kongonyń ózara yntymaqtastyqty tereńdetýge daıyn ekenin jetkizdi.

– Bizdiń memleketterimiz geogra­fııalyq turǵydan bir-birinen alshaq ornalassa da, halyqtarymyzdy egemen­dik pen terrıtorııalyq tutastyq­ty qurmetteý, dıalog arqyly beıbitshilikke úndeý sekildi ortaq qundylyq­tar biriktiredi. Kongo Demokra­tııa­lyq Respýblıkasy halyq­ara­lyq qoǵamdastyqtyń, sonyń ishinde Qazaqstannyń eń qıyn sátterde kórsetken qoldaýyn eshqashan umytpaıdy. Qazaqstan BUU aıasyndaǵy belsendi ustanymymen Kongo halqyna janashyr ekenin dáleldedi. Sondyq­tan Sizge shynaıy rızashylyǵymyz­dy bildirýge ruqsat etińiz, – dedi KDR Prezıdenti.

Felıks Chısekedıdiń aıtýynsha, Qazaqstan ıadrolyq qarýdan bas tartý jáne beıbitshilikti saqtaý úshin dáıekti dıalogti ilgeriletý arqyly qaýipsizdik pen damýdyń óte mańyzdy ekenin kórsetti. Bul – álem jurtshylyǵyna úlgi.

Kelissóz barysynda ekijaqty saýdany damytý, kólik-logıstıka, taý-ken, aýyl sharýashylyǵy jáne aqparattyq tehnologııalar, sıfrlandyrý salalaryndaǵy yqpaldastyq máselelerine basa mán berildi.

Kelissóz qorytyndysy boıynsha Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev pen Kongo Demokratııalyq Respýblıkasynyń Prezıdenti Felıks Chısekedı Birlesken málimdeme qabyldady.

Budan bólek dıplomatııalyq konsýl­tasııaǵa, taý-ken jáne geologııa salasyndaǵy yntymaqtastyqqa qatysty vedomstvoaralyq qujattarǵa qol qoıyldy.

I dárejeli «Dostyq» ordenimen marapattady

Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev bul eki el jylnamasyndaǵy tarıhı kún eke­nin atap ótip, Felıks Chısekedıdi I dárejeli «Dostyq» ordenimen marapattady.

– Qazaqstan Respýblıkasy men Kongo Demokratııalyq Respýblıkasy arasyndaǵy qarym-qatynastar tyń qarqyn alýda. Eń aldymen, Prezıdent Felıks Chısekedı myrzany Qazaqstanda alǵashqy memlekettik saparmen qarsy alý – biz úshin úlken qurmet. Kongo Demokratııalyq Respýblıkasy – Qazaqstannyń Afrıka qurlyǵyndaǵy mańyzdy ári senimdi seriktesi. Eki el arasyndaǵy baılanystar berik dostyq pen ózara qurmetke negizdelgen. Qazaqstan Kongo Demokratııalyq Respýblıkasymen túrli saladaǵy yntymaqtastyqty nyǵaıtýǵa múddeli. Yqpaldastyqty erekshe serpin­men tereńdetý úshin barlyq múmkin­dik bar. Joǵary deńgeıdegi saıası nıetimiz – ortaq, saýda-ekonomıkalyq áleýetimiz – mol, mádenı-gýmanıtarlyq saladaǵy maqsat-mindetterimiz bir. Búgingi kelissóz qorytyndylary – osynyń aıqyn dáleli. Biz ózara qoldaý men túsinistik rýhynda ekijaqty qatynastardy jańa deńgeıge kóterýge ýaǵdalastyq. Eki eldiń múddesine saı keletin mańyzdy kelisimderge qol jetkizdik. Halyqaralyq sahnadaǵy yqpaldastyqty odan ári nyǵaıtýǵa kelistik. Jahandyq qaýipsizdik jáne turaqtylyqty qamtamasyz etý isinde kúsh-jigerimizdi jumyldyrýǵa nıet bildirdik. Jalpy, Astana men Kınshasa arasyndaǵy san qyrly seriktestiktiń áleýeti mol, bolashaǵy zor dep aıtýǵa tolyq negiz bar, – dedi Memleket basshysy.

Qasym-Jomart Toqaev Felıks Chısekedıdiń osy ıgi iske qosyp otyrǵan tarıhı úlesine joǵary baǵa berdi. Sondaı-aq ony halqynyń qoldaýyna arqa súıep, elin alǵa bastaǵan naǵyz kóshbasshy dep biletinin málimdedi.

– Kongo Demokratııalyq Res­pýblıkasy aıtarlyqtaı tabystarǵa qol jetkizip, halyqaralyq sahnada bedelin nyǵaıtyp keledi. Elińizdiń ekonomıkasy ósip jatyr. Sizdiń bastamańyzben túrli salada tyń jobalar tabysty júzege asýda. Bul jetistik – Sizdiń arqańyz. Sizdiń basshylyǵyńyzben elińiz budan da bıik belesterdi baǵyndyra beretinine kámil senemin. Osy maqsat-murattarǵa jetý jolynda Qazaqstan elińizdi qoldaýǵa daıyn, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Prezıdent Qazaqstan men Kongo Demokratııalyq Respýblıkasynyń yntymaǵyn arttyrýǵa, elderimiz arasyndaǵy dostyqty bekemdeý­ge, halyqaralyq jáne aımaqtyq qaýipsizdik pen turaqtylyqty nyǵaıtýǵa eleýli úles qosqany úshin Felıks Chısekedıdi I dárejeli «Dostyq» ordenimen marapattaý týraly sheshim qabyldaǵanyn aıtty.

– Bul – Qazaq eliniń Sizge degen erekshe qurmeti jáne shynaıy rızashylyǵy, halqyńyzǵa kórsetken ystyq yqylasy. Siz Afrıka elderiniń joǵary basshylary arasyndaǵy osyndaı qurmetti marapat alǵan tuńǵysh saıasatker boldyńyz, – dedi Prezıdent.

Kongo Demokratııalyq Res­pýblıkasynyń Prezıdenti marapatqa laıyq kórgeni úshin Qasym-Jomart Toqaevqa alǵys aıtyp, jemisti ynty­maqtastyq aıasyn keńeıtýge daıyn ekenin atap ótti.

– Halyqtarymyz arasyndaǵy qarym-qatynasty nyǵaıtýǵa bar kúsh-jigerimdi salamyn. О́z elimniń, sondaı-aq tutas Afrıka qurlyǵynyń múddesine saı keletin yqpaldastyqtyń jańa baǵyttaryn izdep, ony odan ári damytýǵa umtylamyz. Ortalyq Azııa óńiri ázirge Afrıkaǵa asa tanys emes. Sondyqtan búgingi jáne bolashaqtaǵy yntymaqtastyǵymyz qos qurlyq arasyndaǵy baılanystar tarıhynda mańyzdy kezeń bolatynyna senimdimin, – dedi Felıks Chısekedı.