BIRLIGI JARASQAN JURTYM BAR

Keshe Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq akademııalyq kitaphanasynda Qazaqstan halqy Assambleıasynyń janyndaǵy Ǵylymı-saraptyq keńes “Nursultan Nazarbaev: beıbitshilik jáne qoǵamdyq kelisim ıdeıasy” jáne “Qazaqstan halqy Assambleıasy: tarıhı ocherk” kitaptarynyń tusaýkeserin ótkizdi. Atalǵan kitaptar Qazaqstan halqy Assambleıasynyń 15 jyldyǵyna oraı jaryqqa shyǵyp, elorda kúni merekesine arnaldy. Ujymdyq monografııa retinde jaryqqa shyqqan “Nursultan Nazarbaev: beıbitshilik jáne qoǵamdyq kelisim ıdeıasy” kitabynda Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti – QHA Tóraǵasynyń Assambleıa sessııalarynda (1995-2009 jj.) sóılegen sózderi negizge alyna otyryp, beıbitshilik jáne qoǵamdyq kelisim ıdeıa­synyń qalyptasýy men onyń damý evo­lıýsııasynyń ádistemesi baıandalǵan. Etnos­aralyq qatynastar salasynyń jańarý-damý baǵyttaryna, qoǵamdyq kelisimdi qalyptastyrý kezeńderine jan-jaqty taldaý jasalǵan eń­bektiń tusaýkeserine QHA janyndaǵy Ǵylymı-saraptyq keńestiń músheleri, memlekettik organdar men joo ustazdary, etnomádenı birlestikter men BAQ ókilderi qatynasty. Tusaýkeserdi ashqan QHA Tóraǵasynyń orynbasary –Hatshylyq meńgerýshisi Eraly Toǵjanov aldymen monografııanyń avtorlyq ujymymen kópshilikti tanystyra kelip, kitap­tyń árbir taraýyndaǵy ocherkterde Elbasynyń el aldyndaǵy erekshe eńbegi ǵylymı turǵydan jan-jaqty zerdelengenin aıtty. Qazaq elindegi etnosaralyq toleranttylyq pen qoǵamdyq kelisimniń qazaqstandyq úlgisiniń ıdeıasy men ony naqty iske asyrýǵa deıingi jumystardyń osy eńbekte ǵalymdardyń paıymdaýlarymen kórsetilgenine toqtalyp, sondyqtan bul eńbek­tiń qoǵamtanýdaǵy mańyzy zor dep baǵalady. Qazaqstan bir kúnde kópetnosty memleket bola qoıǵan joq, osy jol qalaı qalyptasty, Qazaqstandaǵy ulttyq kelisimniń negizi – konfessııaaralyq dıalog pen toleranttylyq, mádenıetaralyq dıalog – jańa qazaqstandyq azamattyqty qalyptastyrý negizi, etnotildik nysandy oı eleginen ótkizý jáne júzege asyrý, halyqaralyq-aımaqtyq eýrazııalyq yqpaldasý syndy elimizdiń búgingisi men keleshegi úshin maǵynasyn joımaıtyn máseleler keńinen zerttelindi, dedi. Munan soń eńbek jaıynda kitap avtorlary óz oılarymen bólisti. Fılosofııa ǵylym­da­rynyń doktory, professor Vladımır Ko­chenov: “Bernard Shoý birde “Biz qustar tárizdi ushýdy úırendik, balyqtardaı tereńge júze de alamyz, al endi adamsha jer betinde ómir súrýdi úırengenimiz jón”, degen. Shynynda da jer betinde naǵyz adamsha ómir súrý jaıy talaı fılosoftardyń, qoǵam, áleýmettanýshylardyń bas qatyratyn máselesine aınalyp keledi. Adamsha ómir súrý degenimizdiń ózi bir-birimen uǵynysýda jatqandaı, al bizdiń elimizdegi búgingi túsinistik memleketimizdiń basty baıly­ǵy bolyp tabylady”, – dedi. Kitap qosymshasynda Qazaqstan halqy Assambleıasynyń HV sessııasy materıaldary, etnosaralyq toleranttylyqtyń otandyq úlgi­si­niń tizbesi kórsetilgen, sondaı-aq Qazaq­stan­nyń El birligi doktrınasy jaryqqa shyqqan eken. Atalǵan kitapta sheteldik qoǵam qaıratker­leri men ǵalymdardyń Qazaqstandaǵy ulttyq saıasattyń damý úderisine, etnosaralyq tole­rant­tylyq pen qoǵamdyq kelisim úlgisine qa­tys­ty aıtqan oı-tolǵamdary men túsinik­temeleri berilgen. Túsiniktemede qazaqstandyq úlgini qalyptastyrýdaǵy basty qozǵaýshy kúsh retinde Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń róli erekshe atalǵan. Al “Qazaqstan halqy Assambleıasy: tarıhı ocherk” kitaby qazirgi zamanǵy kóptildi Qazaq­stannyń qalyptasý tarıhyn tujyrymdamalyq turǵydan qarastyrǵan alǵashqy eńbekterdiń biri bolyp tabylady. Ocherk qazirgi Qazaqstannyń saıası jáne azamattyq tiregi – qazaqstandyq toleranttylyqtyń dúnıege kelýiniń kúrdeli jáne kópqyrly úderisine tarıhı turǵydan baǵa berýge tyrysqan. Kitap avtorlary muraǵat qujattary men ózge derekterdi zertteı otyryp, Qazaqstan nelikten kópetnosty azamattar eline aınalǵanyn zerdelep, etnosaralyq kelisimniń aıryqsha úlgisiniń qalyptasý úrdisi týraly syr shertedi. Atalǵan eńbektiń qundylyǵy – barlyq oqıǵalar tarıhı turǵyda baǵalanǵan, ulttyq birlik pen uıysýdyń eldikti nyǵaıtý­daǵy róli ashyp kórsetilgen. Kitapta Qazaqstan halqy Assambleıasynyń qurylýy men is-qımyly jan-jaqty kórsetilip, birtutas Qazaqstan halqyn quraǵan barlyq etnostardyń múddelerin júzege asyrý joldary aıqyndalǵan. Assambleıanyń damý tarıhy – naqty strategııa men máselelerdi sheshý jol­da­ryn izdeýden turady degen tusaýkeserge qaty­sýshylar Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezı­denti N. Nazarbaev júrgizgen saýatty ulttyq saıasattyń nátıjesinde táýelsizdik alǵan jyl­da­ry elimiz júrip ótken etnosaralyq tolerant­tylyq pen qoǵamdyq kelisimniń qazaqstandyq úlgisi áli de talaı zertteýdiń nysany bolady degen uıǵarymǵa toqtasty. Búgingi tańda Qa­zaqstanda elimizdiń árbir azamatynyń nátıjeli eńbek etip, syndarly damýyna barlyq jaǵ­daı­lar qarastyrylǵan. Qazaqstannyń etnosaralyq qatynastar salasyndaǵy oń tájirıbesi álemdik qoǵamdastyq tarapynan moıyndalyp, HHI ǵasyrdaǵy ulttyq saıasattyń tól úlgisine aınalyp otyr, dedi tusaýkeserge qatysýshylar. Shara aıaqtalarda QHA keńesiniń úndeýi jarııa etildi. Onda: “Biz barlyq qoǵamdyq kúshterdi beıbitshilik pen aýyzbirshilikti baǵalaýǵa, tatýlyqta turmys keship, aıtylǵan árbir sóz ben atqarylǵan iske jaýapty bolýǵa, Qazaqstan halqynyń basty qundylyǵy–beıbitsúıgishtik, tózimdilik pen ózara qoldaý qasıetterine uqypty qaraýǵa shaqyramyz. Biz Qazaqstan halqyn Ult Kóshbasshysy, beıbit­shilik pen qoǵamdyq kelisim kepili Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń janyna uıysýǵa shaqyramyz” delingen. Anar TО́LEÝHANQYZY.