Foto: primeminister.kz
Oljas Bektenov Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń forýmǵa qatysýshylarǵa arnalǵan Úndeýin oqyp berdi:
«Ekonomıka, ǵylym-bilim, ınnovasııa, ozyq tehnologııa sııaqty strategııalyq mańyzy bar salalardyń damýy qýat kózderiniń qoljetimdi bolýyna tikeleı baılanysty. Sondyqtan, biz elimizdiń energetıkalyq qaýipsizdigi men derbestigin nyǵaıta túsý úshin aýqymdy jobalardy júzege asyryp jatyrmyz. Osy mańyzdy iske halyqaralyq seriktesterimiz zor úles qosyp keledi. Qazaqstan energetıka salasyna ınvestısııa tartýǵa, onyń básekege qabiletin arttyrýǵa basa mán beredi. Bul turǵydan alǵanda, elimiz jaýapkershiligi joǵary orta derjava retinde Birikken Ulttar Uıymy, Shanhaı yntymaqtastyq uıymy, MAGATE jáne OPEK sııaqty bedeldi halyqaralyq uıymdarmen baılanysyn bekemdeı túsýge múddeli. Forým aıasynda energetıka salasyn órkendetýge jol ashatyn tyń ıdeıalar men jasampaz bastamalar usynylady dep senemin», delingen Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Úndeýinde.
О́z sózinde Qazaqstan Premer-mınıstri forýmǵa qatysýshylarǵa elimizde júzege asyrylyp jatqan iri energetıkalyq jobalar týraly aıtty. Munaı-gaz hımııasynda jalpy qýaty 500 myń tonna bolatyn polıpropılen zaýyty iske qosyldy. Sondaı-aq jylyna 1,25 mln tonna polıetılen óndiretin joba júzege asyrylyp jatyr. Budan bólek býtadıen, karbamıd óndirý jobalary qolǵa alyndy. 2030 jylǵa deıin jalpy quny $15 mlrd-tan asatyn alty jobany iske asyrý josparlanyp otyr.
Qaıta óńdeý kólemi artyp keledi. Shymkent munaı óńdeý zaýyty óndiristik qýatyn 12 mln tonnaǵa deıin ulǵaıtatyn bolady. Jańaózende, Qashaǵanda jáne Teńizde gaz óńdeý salasy damyp otyr. «Beıneý – Bozoı – Shymkent» gaz qubyrynyń ekinshi jelisi salynyp jatyr.
Halyqaralyq áriptestermen birlesip, jalpy qýaty 4 GVt-tan asatyn jańartylatyn energııa kózderin (JEK) damytý jobalary júzege asyrylyp jatyr. Sondaı-aq jıyntyq qýaty 1 GVt bolatyn úsh zamanaýı kómir jylý elektr stansııasynyń qurylysy bastaldy. Munaı óńdeý salasyn damytýdyń 2040 jylǵa deıingi tujyrymdamasyna sáıkes, óńdeý qýattylyǵy 39 mln tonnaǵa deıin ulǵaıyp, óńdeý tereńdigi 94%-ǵa jetpek.
Qazirgi tańda salany sıfrlandyrýǵa jáne jasandy ıntellekt tehnologııalaryn keńinen engizýge erekshe nazar aýdarylyp otyr. Energetıka salasynda JI geologııalyq barlaý tıimdiligin arttyrý jáne óndirý, tasymaldaý, óńdeý jáne basqa da úderisterdi ońtaılandyrýdyń negizgi quralyna aınalyp keledi.
Munaı óndirýdiń jetildirilgen ádisteri, barlaý jáne óndirý úderisterin sıfrlandyrý, derekterdi taldaýda jasandy ıntellektini paıdalaný óndirý qarqynyn jaqsartýǵa jáne tek qoldanystaǵy ken oryndarynda ǵana emes, sonymen qatar shaǵyn jáne orta ken oryndarynyń áleýetin ashýǵa múmkindik beredi.
Prezıdenttiń bastamasymen qurylǵan Jasandy ıntellekt jáne sıfrlyq damý mınıstrligi ekonomıkanyń barlyq salasyna ınnovasııa ıntegrasııalaýdy jedeldetýdiń negizgi býyny sanalady.
Sıfrlandyrýmen jáne JI engizýmen qatar energııaǵa degen suranystyń artýy qýat kózderiniń aýqymdy kólemin óndirýdi talap etedi.
Bul turǵyda jerde sırek kezdesetin metaldar men ýran óndirý jáne atom elektr stansalaryn salý jobalary erekshe mańyzǵa ıe.
Premer-mınıstr Qazaqstan halyqaralyq uıymdarmen jáne bıznespen birlesken joǵary tehnologııalyq óndiris oryndaryn qurýda yntymaqtastyqqa ashyq, senimdi ári boljamdy seriktes bolyp qala beretinin atap ótti.
Plenarlyq sessııa barysynda álemdik energetıkany damytý máseleleri boıynsha halyqaralyq uıymdardyń, memlekettik organdardyń, saraptamalyq qoǵamdastyqtyń ókilderi jáne taǵy da basqalar óz pikirlerimen bólisti.
Munaı eksporttaýshy elder uıymynyń (OPEC) Bas hatshysy Haıtam ál-Gaıs energoqaýipsizdik pen ornyqty damýdy qamtamasyz etý qajettigin atap ótip, munaı-gaz salasyna ınvestısııalardy ulǵaıtýǵa shaqyrdy.
Jańartylatyn energııa kózderi jónindegi halyqaralyq agenttiktiń (IRENA) bas dırektory Franchesko La Kamera Ortalyq Azııadaǵy «jasyl» energetıka men JEK jobalaryn engizýdi jedeldetýdegi «orta» derjavalar arasyndaǵy yntymaqtastyq perspektıvalaryn belgilep berdi.
Halyqaralyq energetıkalyq forýmnyń (HEF) Bas hatshysy Djassım Alshıravı Qazaqstannyń jahandyq energııa qaýipsizdigin qamtamasyz etýdegi jáne ornyqty ótpeli kezeńdegi óńirler arasyndaǵy kópir retindegi sheshýshi rólin atap ótti. QR-nyń jańartylatyn energetıkany damytýǵa qosqan úlesin joǵary baǵalaǵan Djassım Alshıravı elimizdi HEF-tiń resmı múshesi bolýǵa shaqyrdy.
Shanhaı yntymaqtastyq uıymy (ShYU) Bas hatshysynyń orynbasary Ahmad Saıdmýrodzoda ShYU-nyń 2030 jylǵa deıingi yntymaqtastyq strategııasyn júzege asyrý sheńberinde energetıkalyq qaýipsizdikti nyǵaıtý, ınvestısııalardy yntalandyrý jáne turaqty energııa kózderine kóshýdi jedeldetý qajettigine nazar aýdardy.
Arab memleketteri lıgasynyń (AML) qorshaǵan ortany qorǵaý departamentiniń dırektory Mahmýd Fathalla turaqty damýdyń, energetıkalyq jáne jahandyq turaqtylyqtyń negizi retinde jańartylatyn energııaǵa ınvestısııa salýdyń mańyzdylyǵyn atap ótti.
QR Energetıka mınıstri Erlan Aqkenjenov Qazaqstanda ınvestısııalyq ahýaldy jaqsartý, ınfraqurylymdy jańǵyrtý jáne energııa óndirýdiń jalpy kólemindegi JEK úlesin ulǵaıtý boıynsha júrgizilip jatqan jumystar týraly habardar etti.
Forým jumysy jalǵasyp jatyr.
