Foto: zhasalash.kz
Keńeste Ulttyq ekonomıka vıse-mınıstri Arman Qasenov atap ótkendeı, áńgime memlekettiń bıznesti tek súıemeldeıtin modelden salalar men jobalardy uıymdastyrýǵa belsendi qatysý modeline kóshýi týraly bolyp otyr. Ol úshin Japonııa, Ońtústik Koreıa, Sıngapýr sekildi ósýdiń rekordtyq qarqynyna qol jetkizgen elderdiń tájirıbesin zerttelgen. Munda memleket ósý núkteleri men strategııalyq baǵyttardy 5–10 jyl ilgeri anyqtaýǵa qatysypty.
Alǵa qoıǵan maqsatty iske asyrý negizgi kapıtalǵa salynatyn ınvestısııany 2024 jylǵy 41 mlrd dollardan 2029 jyly 103 mlrd dollarǵa deıin kóbeıtýdi talap etedi. Osy kezeńde ınvestısııanyń IJО́-ge qatynasy 14%-dan 23%-ǵa deıin ósýge tıis. Al 2025–2029 jyldary ınvestısııanyń jalpy kólemi shamamen 400 mlrd dollar bolýy kerek. Ekonomıkalyq ósýdiń proaktıvti saıasaty sheńberinde memlekettik qurylymdar jańa fýnksııalarǵa ıe bolady. Endi olar eksportqa baǵdarlanǵan iri jobalardy syrttan tartyp qana qoımaı, ony qurylymdaýdy, qarjylandyrýdy jáne basqarýshylyq qoldaýdy qamtamasyz ete otyryp, ózderi uıymdastyrady. Osy saladaǵy memlekettik organdardyń negizgi mindeti – eksportqa baǵdarlanǵan jáne ónimdiligi joǵary jobalardy birlesip júzege asyrý úshin jetekshi sheteldik jáne otandyq kompanııalardy tartý, sondaı-aq «Báıterek» holdıngine kiretin damý ınstıtýttary arqyly qarjylandyrý.
«Biz bıznestiń ornyn baspaımyz, kerisinshe, onymen birge jumys isteımiz. Qosylǵan qundy kásipkerler jasaıdy, progrestiń qozǵaýshy kúshi de solar bolmaq. Al biz otandyq jáne sheteldik kompanııalarǵa olardyń tájirıbesin, tehnologııasy men kapıtalyn tartý úshin júginemiz. Investısııalyq damýdyń negizgi baǵyty sanalatyn astyqty tereń jáne ortasha óńdeý, metallýrgııa, munaı-hımııa syndy taǵy da basqa salalardaǵy jetekshi kompanııalardan sheteldik úzdikterdiń tizimin jasaqtaımyz. Olarmen eldegi jobalarǵa qatysý úshin kelissózderge bastama jasaımyz. Olardyń salǵan ınvestısııasy, jasaǵan saraptamasy, sala men tehnologııany búge-shigesine deıin biletin biliktiligi bizge osy jobalardy sátti júzege asyrýǵa múmkindik beredi dep úmittenemiz», dedi A.Qasenov.
Úkimet basshysynyń orynbasary – Ulttyq ekonomıka mınıstri Serik Jumanǵarın jańa modelde Investment Board, ıaǵnı eldik aýqymdaǵy basym jobalardy aıqyndaıtyn jáne súıemeldeıtin ınvestısııalyq qyzmet negizgi mánge ıe bolatynyn aıtty.
«Proaktıvti ekonomıkalyq ósýdiń jańa saıasaty degende biz tereń saraptamany qajet etetin iri jobalar týraly aıtyp otyrmyz. Damý baǵyttaryn bir qurylymǵa keltirip, iri jobalardy basqarýda joǵary quzyretke ıe mamandardan turatyn ınvestısııalyq qyzmetti, ıaǵnı Investment board qurýdy josparlap otyrmyz. Olar anaǵurlym tıimdi damý jolyn siltep, ekonomıkamyzdyń baǵyttary men tıisti jobalardy aıqyndaıdy», dep túsindirdi S.Jumanǵarın.
Onyń aıtýynsha, ınvestısııa tartýdyń burynǵy júıesi saqtalady. Biraq proaktıvti saıasattyń draıveri Investment Board bolady.
Keńeske qatysqan sarapshylar ekonomıkalyq ósim saıasatyna qatysty birneshe usynys aıtty. Mysaly, jańa qujat burynǵydan qalaı erekshelenetini, eldegi jańa óndiristerdi lokalızasııalaý deńgeıi qanshalyqty ulǵaıatyny, qarajatty bólý arnalary qandaı bolatyny, belsendi ekonomıkalyq ósý men tutynýshylyq nesıelendirýdiń ınflıasııaǵa áseri jáne basqa da máselelerdi talqylady.
Ulttyq ekonomıka mınıstrligi Qoǵamdyq keńesiniń tóraǵasy Eldar Shamsýtdınov jıynda ekonomıkalyq ósimdi qamtamasyz etý jáne memlekettik ındýstrııalyq baǵdarlamany júzege asyrý týraly pikirtalas órbigenin atap ótti. Negizgi máseleniń biri nesıelendirýmen kim aınalysatyny týraly boldy. Iаǵnı muny memleket óziniń damý ınstıtýttary nemese kommersııalyq bankter arqyly úılestiredi. Olarǵa osy maqsatta qarajat bólinedi.
«Mundaǵy logıka mynada sııaqty: bankter arqyly nesıe berý ınflıasııanyń sózsiz ósýine ákeledi. О́ıtkeni bank júıesi – ınflıasııalyq prosesterdi júzege asyrýdyń negizgi mehanızmi. Sóıte tura, búginde IJО́-niń ósýine osy tutynýshylyq nesıelendirý eleýli úles qosyp otyr. Odan bólek, ınvestısııalyq qyzmetti qalyptastyrý josparlanýda, oǵan basym jobalardy aıqyndaıtyn qatysýshylar kiredi. Másele qarjylandyrýdyń naqty tetigin tańdaýda bolyp tur. Mundaı máseleler jumys barysynda pysyqtalmaq», dedi E.Shamsýtdınov.
Teniz Capital Investment Banking dırektorlar keńesiniń múshesi Ǵalym Qusaıynov jańa saıasat el ekonomıkasynyń aldynda turǵan zamanaýı syn-qaterlerge jaýap beretinin jáne basty nazar eldiń ishki ınvestısııalyq áleýetine aýdarylatynyn atap ótti.
«Búgin biz IJО́-niń 450 mlrd dollar maqsatty deńgeıine qalaı jetýge bolatynyn talqyladyq. Investısııany molynan tartpaı, oǵan qol jetkizý múmkin emes. Sondyqtan Ulttyq ekonomıka mınıstrligi aıtyp otyrǵan memlekettiń ınvestısııalyq saıasatqa anaǵurlym belsendi qatysýǵa kóshýi týraly usynysy dáleldi jáne ýaqtyly nárse», dedi ol.
Onyń aıtýynsha, damý ınstıtýttaryn, sonyń ishinde birinshi kezekte «Báıterek» holdıngin, osy jumystarǵa tartý kapıtaldyń memleketten el ishindegi naqty salalar men jobalarǵa qaraı qozǵalýyn qamtamasyz etetin qarjy ınfraqurylymyn qurýǵa múmkindik beredi. Bul rette sheteldik kompanııalardy kapıtal kózderi retinde ǵana emes, quzyretterdiń, tehnologııalar men basqarý praktıkalarynyń tasymaldaýshylary retinde de tartý mańyzdy.
«Eń bastysy, memleket bastamashylyq etetin jobalardyń túsinikti ekonomıkalyq modeli, irikteý men súıemeldeýdiń ashyq tetigi bolýǵa tıis. Sonda jeke kapıtaldy halyqaralyq deńgeıde de tartýǵa bolady. Onsyz ekonomıkalyq ósim bıýdjettik qarjylandyrý sheńberimen shektelip qalady», dep jalǵady Ǵ.Qusaıynov.
Sarapshy jańa saıasat jeke sektor men bank júıesiniń rólin de naqty anyqtaýy keregin atap ótti. Ázirge ınvestısııa qalaı bólinedi jáne kommersııalyq bankter bul úderiske qanshalyqty belsendi qatysady degen suraq ashyq kúıinde qalyp otyr. Bir jaǵynan, memlekettiń tikeleı qatysýy kepildik pen jyldamdyqty qamtamasyz etedi. Ekinshi jaǵynan, jeke bastamalardy da umytpaý úshin naryqtyq tetikterdi saqtaý mańyzdy. Bul rette Ǵ.Qusaıynov memlekettik jáne naryqtyq quraldardy saýatty úılestire bilý elge artyq ınflıasııadan aýlaq bola otyryp, ekonomıkalyq ósýdiń sapaly jańa deńgeıine shyǵýǵa múmkindik beretinin aıtty.
