Kásipkerler quqyǵyn qorǵaý uıymy basshysynyń orynbasary M.О́tkelbaev jekemenshik mektep basshylarynyń usynysymen qarjylandyrý máselesin talqylaý maqsatynda palataǵa arnaıy jınalǵanyn atap ótti. Qarjylandyrý bilim berý salasyndaǵy ózekti máseleniń biri, sol turǵyda tıisti mekeme ókilderiniń qatysýymen bolǵan jıynda ol óz sheshimin tabatynyna úmitti ekenin jetkizdi.
«Jaqynda qaladaǵy jekemenshik mektep basshylary kásipkerler palatasyna qarjylandyrý máselesi jóninde ótinish aıtyp keldi. Bilim berý uıymynyń jetekshileri týyndaǵan máselelerdi ortaǵa salyp, birlesip sheshý jóninde usynys bildirdi. Búgingi otyrysta osy saladaǵy ózekti jaıttardy talqylap, ortaq sheshim qabyldaýǵa tyrysamyz. О́ıtkeni bilim – qoǵamdyq damýdyń basty tetigi. Bilim bolmasa adamzattyń alǵa jyljýy qıyndaıdy. Búginde qol jetkizgen búkil jetistik osy bilimniń, izdenistiń arqasynda kelip otyr. Eldiń kósegesin kógertetin bilimdi urpaq. Memleket oqýshylar men ustazdarǵa bar jaǵdaıdy jasap jatyr. Sondyqtan bul salada sheshimin tappaǵan eshqandaı másele qalmaýǵa tıis», dedi M.О́tkelbaev.
О́z kezeginde Bilim berý salalyq keńesiniń tóraǵasy Dıana Karamanova jıynǵa sebep bolǵan ózekti jaıtqa toqtaldy. Maman óz sózinde «Qarjy ortalyǵynan» kelgen hattamalyq sheshimde jekemenshik mektepterdi qarjylandyrý tek jobalyq qýattylyq sheginde júrgiziletinin, ıaǵnı áýel basta kórsetilgen bala syıymdylyǵyna sáıkes aqsha bólinetinin málimdedi. Sondaı-aq qosymsha qarajat eger jekemenshik mektepte bala sany syıymdylyqtan 10-15% kólemde asqan jaǵdaıda ǵana qarastyrylatynyn aıtty. Mamandardyń málimdeýinshe, burynǵy kezde jekemenshik mektepte naqty bala sanyna qaraı qarjy bólinetin. Qujatta belgilengen syıymdylyq esepke alyna bermeıtin. Endigi jerde qarajat tek jekemenshik mekteptiń qurylys jobasynda kórsetilgen oryn sanyna qaraı tólenetin boldy. Degenmen syıymdylyqtan 10-15% asyp ketip jatsa da qarajat qarala beredi. Naqty oryn sanynan oqýshylar tym asyp ketken jaǵdaıda qosymsha qarjy qarastyrylmaıdy.
«Shuǵyl jınalýymyzdyń sebebi – bizge «Qarjy ortalyǵy» AQ-tan hattamalyq sheshim kelip tústi. Onda jekemenshik mektepterdi qarjylandyrý sol bilim uıymdarynyń jobalyq qýattylyǵy aıasynda bolatyny aıtylǵan. Sonymen birge 10-15% kóleminde bala sany assa qosymsha qarjy qarastyrylady delingen. Bul sheshim oqý jyly bastalyp qoıǵan soń qabyldanyp otyr. Qazirde jekemenshik mektepterge oqýshylar tolyq ornalasyp úlgerdi. Tıisti kelisimsharttar túzilip, sabaq úderisi talapqa saı júrip jatyr. Barlyq oqýshylar týraly aqparat Ulttyq bilim berý derekter qoryna engizilgen. Búginde Shymkenttegi jekemenshik mektepterde jobalyq qýattylyǵynan tys 6 937 oqýshy bilim alyp jatyr. Bul jaǵdaı memlekettik mektepterdegi oqýshylar sanynyń kóptigine baılanysty qalyptasqan. Osylaısha, jekemenshik mektepter memlekettik bilim uıymdaryndaǵy úsh aýysym problemasyn sheshýge óz úlesin qosty dep senimdi túrde aıtýǵa bolady. Búginge deıin barlyq oqýshyǵa memleket tarapynan qajetti qarjy aýdarylyp keldi. Eger balalarǵa qaralǵan qarjy tólenbese, jekemenshik mektepterdegi muǵalimder jalaqy ala almas edi. Tipti jekemenshik qurylymdaǵy sol bilim uıymdarynyń jumysy turalap qalǵan bolar edi», dedi D.Qaramanova.
Jıynǵa onlaın qatysqan «Qarjy ortalyǵy» AQ departamentiniń dırektory Aınur Qadesova júıedegi operator qyzmetin atqaratyn ortalyq tarapynan tıisti jumystar atqarylyp jatqanyn jetkizdi. Sondaı-aq maman óz sózinde mundaı ózekti másele bilim berý salasyndaǵy ortalyq memlekettik organ men mınıstrlikter tarapynan sheshiletinin jetkizdi. Iаǵnı jekemenshik mekteptegi oryn sanynan artyq qabyldanǵan oqýshylarǵa qosymsha qarjy bólý máselesi jergilikti atqarýshy bıliktiń quzyryna kirmeıtinin, onymen aınalysý tıisti mınıstrliktiń mindetindegi sharýa ekenin tilge tıek etti. Degenmen maman atalǵan jaǵdaı eskerýsiz qalmaıtynyn málimdedi. Jekemenshik bilim uıalary basshylarynyń ótinishi tıisti organda qaralyp, barshasyna ortaq tıimdi sheshim qabyldanatynyna senim bildirdi.
О́z kezeginde Shymkent qalalyq ekonomıka jáne bıýdjettik josparlaý basqarmasynyń basshysy Erlan Esqaraev bıylǵa qaralǵan qarjy qaladaǵy mektepterdiń menshik nysanyna qaramastan, oqýshylardyń barlyǵyn bilim berý úderisin qamtamasyz etýge jetkilikti ekenin atap ótti.
Jıynda oqýshylardyń ystyq tamaǵyna bólinetin qarjy máselesi de talqyǵa tústi. Aıta ketý kerek, megapolıstiń bilim uıalarynda oqýshylardyń áleýmettik jaǵdaıyna qaramastan, bastaýysh synypta oqıtyn barlyq bala bir mezgil ystyq tamaqpen qamtylǵan. Bul bilim berý salasyndaǵy áleýmettik máseleniń sheshim tapqanyn kórsetedi. Sonymen qatar bala densaýlyǵyna jasalǵan qamqorlyq. О́ıtkeni ystyq tamaq ishken bala qarny ashyp dúkenge qaraı júgirmeıdi. Ondaı jerden balanyń qandaı zattar satyp alatyny belgili. Qytyrlaq pen qýyrylǵan nemese kartop fast-fýd oqýshylardyń búginde súıip jeıtin tamaǵyna aınalǵan. Ondaı taǵamdardyń bala densaýlyǵyna zııan ekenin dıetolog dárigerler únemi aıtyp, dabyl qaǵyp keledi. Ásirese jas aǵzasy áli aýyr tamaqqa qalyptasyp úlgermegen balalarǵa bir mezgil ystyq tamaq densaýlyqty kúsheıtýge úlken sep. Sondaı-aq turmystyq jaǵdaıyna qaramaı oqýshylardyń barlyǵy birdeı tamaqtanýy balalar arasynda áleýmettik teńdik týdyryp, olardyń boıynda adaldyq pen ádildik qasıetterin qalyptastyrady deıdi mamandar. Odan bólek, tegin ystyq tamaq oqýshylar ata-anasynyń otbasylyq bıýdjetti únemdeýine birden-bir kómek. Búginde balalardyń kúndelikti mektepte jumsaıtyn qarajatynyń ózi ata-analarǵa ońaı soqpaıtyny belgili. Balanyń shyǵyny kúndelikti biline qoımaǵanymen, jınaqtap eseptegende ájeptáýir qarajat bolyp shyǵady. Mekteptegi tegin ystyq tamaq sol otbasy shyǵynynyń bir bóligin jaýyp otyr. Osy oraıda jergilikti ákimdik úlken jumystar atqaryp keledi. Sonyń ishinde qalanyń atqarýshy bıligi úlgi bolarlyq is tyndyryp júr. Eń tıimdi ınvestısııa – balanyń bolashaǵyna salynǵan ınvestısııa.
«Jekemenshik mektepterdegi oqýshylarǵa ystyq tamaqqa bólinetin qarjy buǵan deıin bilim uıymdaryna aýdarylǵan bolsa, qazirde qarjy oqýshylardyń zańdy ókiliniń ıaǵnı ata-anasynyń nemese qamqorshysynyń jeke shotyna tikeleı túsip jatyr. Memlekettik mektepterde bıyldan bastap ashanalarǵa arnalǵan aqparattyq-baǵdarlama keshenderi iske qosyldy. Atalǵan júıemen oqýshylar naqty tamaqtanǵan kezde ǵana baǵdarlamanyń statıstıkasyna ilinip, qarjy sol málimetke sáıkes aýdarylady. Aıtalyq, «Alaqan Mektep» dep atalatyn osynaý baǵdarlamany qoldanýdyń nátıjesinde 1 aıda 200 mln teńgeden astam qarjy únemdeldi. Sondyqtan jekemenshik mektepterde de osy júıeni qoldanýdy usynamyn. Búginde elimizde Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń bastamasymen «Ádiletti Qazaqstan» tujyrymdamasy iske asyp jatyr. Adaldyq kez kelgen salada bolýǵa tıis. Jeń ushynan jalǵasqan jemqorlyqtyń saldarynan memleket materıaldyq zııan shegedi. Qarjyny bosqa shashýdan eldiń qazynasy azaıady. Osyndaı keleńsizdikterge jol berýdiń basty sebebi – ádildik pen adaldyq daǵdylaryn ustanbaý. Sondyqtan qarjyny naqty tamaqtanǵan bala sanyna qaraı aýdarý ádilettilik tujyrymdamasyna saı keletin naǵyz adal ustanym. Memleket basshysy aıtqandaı, ár salada únemshildikke den qoısaq elimiz gúldenip, damı túsedi», dedi qalalyq bilim basqarmasy basshysynyń mindetin atqarýshy Q.Ysqaqov.
Keńes otyrysynyń qorytyndysy boıynsha hattama túzilip, ony tıisti memlekettik organdarǵa jiberý týraly sheshim qabyldandy.
