«Ǵylym salasynyń medısınada mańyzy aıryqsha. Jańa tehnologııanyń arqasynda densaýlyq saqtaý salasy kúnnen-kúnge damyp, órkendep jatyr. Progress medısınaǵa óte qajet. Sonyń kómegimen talaı emdelmeıtin aýrý jazyldy, shyǵý tegi belgisiz dertter anyqtaldy. Osylaısha, ǵylym arqyly adamnyń ómir sapasyn jaqsartý baǵytynda úlken jetistikke jetip otyrmyz. Adamzat damýy bir orynda turmaıdy. Sonyń ishinde medısınada kún ótken saıyn tyń jańalyqtar ashylyp jatyr. Otandyq densaýlyq saqtaý salasy osy ózgeristerge árdaıym daıyn júrý kerek. Ǵylym kóshinen qalyp ketpeýdiń jalǵyz joly jas ǵalymdardyń óz ıdeıalary men izdenisterin iske asyrýǵa múmkindik jasaý. Sonymen qatar bul salada ózge sheteldik áriptestermen baılanys ornatyp, tájirıbe almasyp turý da mańyzdy. Osylaısha, ár eldiń jetken jetistikterin saralap, olardyń jaqsy ıdeıalaryn óz paıdamyzǵa jaratyp otyrýymyz qajet. Al ózara sheberlik almasyp, bir-birinen tájirıbe úırenetin eń utymdy tásil – ol osyndaı ǵylymı basqosýlar men forýmdar», dedi J.Seıitjanova.
Plenarlyq otyrysta S.J.Asfendııarov atyndaǵy Qazaq ulttyq medısına ýnıversıteti, Ulttyq bıotehnologııa ortalyǵy, Nazarbaev ýnıversıteti, Sechenov ýnıversıteti (Reseı), Buhara, Samarqand jáne Tashkent medısına ýnıversıtetteri (О́zbekstan), sondaı-aq Germanııa men Polshanyń jetekshi joǵary oqý oryndarynyń ókilderi bıomedısına, ınnovasııalyq tehnologııalar, jasandy ıntellekt pen farmasevtıka salalaryndaǵy óz ǵylymı jetistikterin ortaǵa pash etti.
Máselen, Reseıdiń Sochı qalasynan kelgen ǵalym Kerım Mýtıg búırek aýrýyn erte anyqtaýdyń tásilderin oılap, sony júzege asyryp jatqanyn jetkizdi. Ǵalymnyń pikirinshe, búırek aǵzasynyń saýlyǵyn erte kezden oılaý – adamnyń sapaly ómiriniń kepili. «Bir ókinishtisi, búırek baýyr sekildi óz-ózin qaıta jańǵyrta almaıdy. Qyzmeti bir buzylsa, tolyq saýyǵyp ketýi óte qıyn. Sondyqtan oǵan jastaıynan kútim qajet», deıdi ǵalym. Onyń aıtýynsha, álemde búginde búırek aýrýymen aýyratyn adamdar sany kóbeıip barady. Keseldiń aldyn alýdyń birden-bir joly – erte dıagnostıkalap, sol boıynsha qajetti emdik sharasyn jasaý eken.
Akademııa dárigerlermen birge farmasevt mamandardy da oqytyp shyǵarady. Olardyń arasynda ǵylymı izdenis ústinde júrgen jas ǵalymdar bar. Sondaı-aq bolashaq mamandar aýdıtorııada alǵan teorııalyq bilimin tájirıbe júzinde synap kórýdiń eń tıimdi alańy Shymkenttegi iri kásiporynnyń biri «Hımfarm» zaýyty bolyp otyr. Bul óndiris ornynda elimizde qoldanylatyn kóptegen dári-dármek túri shyǵarylady. Búginde «Hımfarmnyń» otandyq dári-dármek naryǵyndaǵy úlesi artyp keledi. Investısııa kózi bolǵan kásiporyn óndiristen bólek, jergilikti turǵyndardy jumyspen qamtýda da ekonomıkaǵa úlken paıdasyn tıgizip jatyr. Osy kúnde zaýytta eńbek etip jatqan qyzmetkerlerdiń basym kópshiligi – Shymkenttegi medısınalyq akademııany bitirgen túlekter. Zaýyttyń turaqty jumys isteýine qala ákimdigi de múddeli. Bul oraıda, jýyrda shahar basshysy Ǵabıt Syzdyqbekovtiń «Hımfarm» JShS bas dırektory Adam Alekseıýkpen kezdesýin aıtyp ótýge bolady. Júzdesýde taraptar óndiris qýatyn arttyrý men jańa tehnologııalardy engizý máselelerin talqylady. Kásiporyn qýaty artsa, megapolıske jaqsy. Sebebi onda qosymsha jumys orny kóbeıedi degen sóz. Bul jerde zaýytqa qajetti maman daıarlaıtyn akademııanyń da utary kóp.
О́z kezeginde is-shara aıasynda ótken III Halyqaralyq hırýrgııalyq olımpıada jas dárigerlerdiń kásibı daǵdylaryn shyńdaýǵa baǵyttaldy. Olımpıadaǵa 17 komanda qatysyp, joǵary deńgeıdegi sheberlik pen klınıkalyq oılaý qabiletterin kórsetti. Sonymen qatar forým sheńberinde ınnovasııalyq startaptar baıqaýy ótti. Onda 14 joba avtory sarapshylarǵa óz ıdeıalaryn usyndy. Úzdik jobalar aqshalaı jáne arnaıy syılyqtarmen marapattaldy. Odan bólek, ǵylymı basqosýdyń seksııalyq otyrystarynda 500-den astam ǵylymı baıandama tyńdaldy. Qatysýshylar bıomedısına, qoǵamdyq densaýlyq saqtaý, nanotehnologııa, ınnovasııalyq medısına jáne jasandy ıntellekt baǵyttarynda óz zertteýleriniń nátıjelerin baıandady.
Ǵylymı basqosýdyń jabylý saltanatynda qatysýshylar estelik syılyqtarmen, arnaıy alǵyshattarmen marapattaldy. Mundaı jıyn jas ǵalymdar men medısına salasynda izdenis jolyna túsken bilimdi stýdentterge kelesi jańa belesterdi baǵyndyrýǵa kúsh-qýat bereri sózsiz. Is-sharaǵa kelip, óz jańalyǵymen bólisken barsha qonaqtar áriptesteriniń ǵylymı eńbekteriniń baıandamasyn tyńdap, ózderine paıdaly kóp maǵlumat alyp qaıtty.
«Medısınadaǵy jańalyqtar men barsha jetistik adamzat paıdasy úshin jumys isteý kerek. Sondyqtan ǵalymdar oılap tapqan dúnıeler álemge tez tarap, qoldanysqa erte ený úshin ǵylym salasynda ózara yqpaldastyq kúshti bolý qajet. Akademııada ótken jas ǵalymdar jıyny osy maqsatty júzege asyrǵan birden-bir qural boldy. Ǵylymnyń adam balasyna berer paıdasy mol ekeni talassyz. Ásirese medısınada onsyz búgingideı úlken jetistikke jete almas edik. Sol ǵylymı jetistiktiń arqasynda adamzat búginde barlyq aýrýmen nátıjeli kúresýdiń jolyn taýyp, syrqattyqqa boı aldyrmaı uzaq ómir súrip keledi. Qysqasy, forým jas zertteýshiler men stýdentter úshin ǵylym men tájirıbeni toǵystyrǵan, jańa ıdeıalarǵa shabyttandyrǵan jáne halyqaralyq yntymaqtastyqty nyǵaıtqan úlken alańǵa aınaldy», dedi uıymdastyrýshylar.
