KIE
Kóptegen elderdi araladym... Biraq bári de ózim týyp-ósken qazaǵymnyń jerine, Alataýdyń bir bókterine jambastaı jyǵylǵan úsh qońyr tóbege jetpedi. Balalyǵymnyń, saǵynyshymnyń altyn qazyǵy sonda eken...
Nursultan Nazarbaev.
Qara Jer jaralǵaly qazaǵymnyń, Shyn súıip, shyn túsingen azabyn kim? Júrekke qoldy qoıyp nıet qyldym, Jetti dep tarıhymdy jazatyn kún. Ýaqyttyń dıirmendeı tasy aınalad... Ul týsa, baýyryńa bas aımalap. Taǵdyrdy Alla ǵana násip etip, Tarıhty Tulǵa ǵana jasaı almaq! Janardyń jáýdiretip nuryn ala, Bul kúndi kútti qansha Uly Dala. Ul týdy bir Anasy Alty Alashtyń, Kún shyqty araı shashyp qubylaǵa. Kún shyqty araı shashyp aspanyma, Dúnııa kilt aınaldy basqa aǵymǵa. Ol Ana ul týmapty, nur týypty Búgingi ózek bolar dastanyma. Ol uldyń zaty – Nurdan, aty – Sultan! Kesh týǵan zaryqtyryp ýaqytynan. Jaralǵan jan álemi Kúltegindeı, Halyqtyń arman, tilek, baqytynan. Qalaýyn qabyl qyl dep qus – kóńildiń, Asyǵy alshysynan túsken uldyń. Alladan mádet tilep jatqan shyǵar, Baýyrynda Ábish ákeı Úshqońyrdyń. Adal bop aqyrettik jan-jaryna, Qaraılap qońyr tirlik, mal-janyna. Ultyna tutqa bolar perzent syılap, Ol da, áne, únsiz jatyr Áljan-Ana. Janardyń jáýdiretip nuryn ala, Bul kúndi kútti qansha Uly Dala. Ul týdy bir Anasy Alty Alashtyń, Kún shyqty araı shashyp qubylaǵa. El úshin Jerdi sharlap ushqan ulym, Ult úshin aıamaǵan kúsh-darynyn. Qazaqta Er týmaıdy endi Sizdeı, Jarylyp ketse de óti dushpanymnyń. Babalar armandaǵan izgi úmitpen, Aryldy dana halyq júz kúdikten. – Nuraǵa, o ne deısiz? Biz daıynbyz!!! Tarıh tur sahnadan Sizdi kútken... RÝH Maǵan ary úshin janyn sadaǵa etetin osyndaı tekti halyqqa,meni ulym dep, perzentim dep tóbesine kótergen halyqqa, arǵy-bergidegi qazaq balasynyń birde-biriniń peshenesine buıyrmaǵan baqytty – tolyqqandy, táýelsiz memleket qurýdyń basynda bolý baqytyn buıyrtqan halyqqa qyzmet etýden artyq eshteńeniń keregi joq, osy jolda men boıymdaǵy bar qaırat-qabiletimdi, bilim-biligimdi aıamaı jumsaımyn, qandaı táýekelge de baramyn.Nursultan Nazarbaev.
Bas ıem bul dalaǵa baıtaǵym dep, Basyńnan ótken muńdy aıtamyn kóp. Armany Abylaıdyń oryndaldy-aý, Fenıks qus sııaqty qaıta túlep. Baǵzyda kókke ulyǵan kókbóri edim, Júrekti qarsy aıyryp shekken sherim. Aspanǵa shashý shashyp jatyrmysyń, О́z qoly óz aýzyna jetken elim. Aq naıza qolda oınaǵan tolǵamaly, Aq saýyt, aq berender jolda qaldy... Mundaı kún – qarqalázı, irgem bútin, Bolǵan joq qazaq qazaq bolǵaly áli. Pyraqtaı máresine jeter dara, Qazaqty shyń basyna kóterdi aǵa... Uqqanǵa: “–Men Abylaı emespin...” – dep, Aıtqan joq Elbasymyz beker ǵana. Alysty moıyndatqan ispen iri, Biledi dos-dushpanyń ishten muny. Anasy aıan bergen aq myltyqtaı, Allanyń Alty Alashqa túsken nury. Áz baba, arýaqtar kókte turyp, El bastar Er ulynan etken úmit. Jotaly qyzyl ala jolbarystaı, Keshegi Qarasaıdan jetken Rýh! El bıleý – eki dúnıe ǵarasaty, Altynnan músin qoısa jarasady. Ýyzdaı uıyp turǵan mynaý qoǵam – Nursultan, Nuraǵamnyń – parasaty. Aq naıza qolda oınaǵan tolǵamaly, Aq saýyt, aq berender jolda qaldy. Mundaı kún buryn-sońdy taýarıhta, Bolǵan joq, qazaq-qazaq bolǵaly áli. ...Oń isiń nıet etken ońǵarylsyn, Jan pıda namysyńdy qorǵaý úshin. Janary or kıikteı oıqastaǵan, Azýy – alty qarys jolbarysym! TULǴA Ár halyqtyń tarıhynda esimi máńgi óshpesteı el jadynda saqtalatyn tarıhı tulǵalar bolady.Nursultan Nazarbaev.
Ottan saqtap, oqtan qorǵar beren bop, Ne bolsa da peshenemnen kórem dep. Eliń úshin tústiń talaı dodaǵa, “Kún astynan oryn taýyp berem!” – dep. Emen qusap erek bitken erenim, Kóz jetpeske oı jetkizgen tórelim. Sertke ustaǵan semser syndy jarqyldap, “Halqym úshin janym qurban!” – dep ediń. Irikpesten lyqsyp kelgen sezimdi, Jasyrmastan jasqa tunǵan kózińdi. (Umytqan joq, umytpaıdy bul halyq!) “Aınalaıyn, elim!” – degen sózińdi. Qyzǵanady-aý, keıbireýler baǵyńdy, Ardaqtaýǵa ary jetpeı nar uldy. Siz jasaǵan erkin, beıbit qoǵam bul – Shúberekke túıip júrip janyńdy. El bıleýdiń qııametin sezem men, Eldi bastap ótkeli joq ózennen, Alyp óttiń, el basyna kún týyp, Etikpenen sý keshetin kezeńnen. Bardyń qansha nartáýekel qadamǵa, Túsiniksiz kóringenmen nadanǵa. Sýdyń ózi jol beredi eken ǵoı, Júreginde ot laýlaǵan adamǵa. Synshy kóp qoı bitken iske synaıtyn, Ǵumyr keshtiń ultyń úshin unaıtyn. Jatyr elim kúndiz-túni toı toılap, Qurmetine qurban shalyp Qudaıdyń. Shartarapqa baılyǵymen baıqalǵan, Qazaǵymdy baqytsyz dep aıta alman. Sara jolǵa tústi elim táýbá dep, Jorǵa syndy tórt aıaǵy taıpalǵan. Atajurttyń keregesi kerilip, Oǵylandar atqa qondy tebinip. Armandaǵan, Siz ańsaǵan dáýirdiń, Kókjıegi kóz ushynan kórinip. ...Bas ıesiz kórgen qyzyq mánsizdeı, El baqytty Eltutqasy bar Sizdeı. “Er qadirin el biledi”, – deýshi edi, El qadirin Er biledi dál Sizdeı!!! ELTAŃBA Biz uly jolǵa shyqtyq, armandy saparǵa attandyq. Qolymyzda – táýelsizdiktiń kók Týy, Eltańbamyzda – bar halyqtyń basyn biriktirer kıeli shańyraǵymyz, armanymyzdy alǵa aparar qanatty pyraqtarymyz bar.Nursultan Nazarbaev.
Elordam qazaǵymnyń tóri emes pe, Álemniń bar elimen teń emes pe! О́zgege ózimizdi tanytatyn, Eltańba Elbasynyń móri emes pe! Qazaqtyń búgingi men burynǵysyn, Tarıhyn tereń tanyp uǵý úshin. Qarasań Eltańbama kóz toıady, Kórgendeı shyn ónerdiń týyndysyn. Áriden syr tartady qoıýlanǵan, Qos jerden qoshqarmúıiz oıýlanǵan. Tylsym bir álemge boı urasyń, Shyǵa almaı shejireden oıyńdy alǵan. Shańyraq ortada tur tiregimdeı, О́lmeıtin rýhymnyń reńindeı. Barlyq ult tatý-tátti bolsa degen, Meıirimdi Elbasynyń júregindeı. Kórkeıip kógersin dep quraqtarym, Áýege qanat jaıǵan pyraqtarym. Qorǵap tur múıizimen kókti tirep, Keleshek urpaǵymnyń murattaryn. Oı-arman úılesimmen órnek órip, Baılanǵan o, osynaý Jerge berik. Táýelsiz egemen el – Eltańbamda, Barady kókti kezip dóńgelenip. Bassa da bar ǵalamdy qara tuman, Qozǵalmas mynaý juldyz dara turǵan. Sııaqty Nuraǵamnyń ustanymy, Sóıleıtin mańdaıǵa alyp Ar atynan. Ol juldyz – Temirqazyq mańdaıdaǵy, Juldyzǵa talaı qazaq samǵaıdy áli. Eltańbam ózgermeıdi el amanda, Sózim de ózgermeıdi tańdaıdaǵy. Kók aspan tursyn solaı zeńgirlenip, Dáýirlep el túrlenip, jer gúldenip. Aldymen Eltańbama táý etkeısiń, Yntyqsań bizdiń eldi kórgiń kelip. Shańyraq ortada tur tiregimdeı, О́lmeıtin rýhymnyń reńindeı. Barlyq ult tatý-tátti bolsa degen, Meıirimdi Elbasynyń júregindeı. ÁNURAN О́z memleketimiz úshin maqtanysh sezimine bólep, birtutas otbasy sezimin sezinýge, qazir búkil dúnıe júzi biletin Respýblıka Týyn, Eltańbasyn, Gımnin ardaqtap, qurmetteýge tıispiz.Nursultan Nazarbaev.
Uldarym tórge shyqsa baıraqpenen, Bastalar Ánuranym aıbatpenen. Rýhtyń ulaǵatty kózi emes pe, Ánuran – ár qazaqqa qaırat bergen. Ánuran – meniń ottaı Ar-namysym, Namysym zaý bıikten ańǵarylsyn. Ánuran aıtylǵanda keýdemdegi, Júregim daıyn turar samǵaý úshin. Osynaý Jer men Kóktiń arasynda, Alashtyń qamqor bolǵan balasyna. Ánuran – qazaǵymnyń Taǵdyry edi, Tapsyrǵan Nursultandaı danasyna. Erliktiń basy bar da, joq aıaǵy, Kóńilim urandasam toǵaıady. Kóterse qozyp keter qaı-qaıdaǵyń, Bórili baıraǵymdaı o, baıaǵy! Urandap jaýǵa shapqan ata-babam, Urandap el-jurtyna bata qylǵan. Ánuran birge baryp, birge qaıtar, Elbasy ár attanǵan saparynan. Ár sózi, árbir joly oı uqtyryp, Keýdeden oryn alǵan oıyp turyp. Terbelem Ánuranǵa, janym balqyp, Qolymdy júregime qoıyp turyp. Eriksiz bas ıesiń dana tilge, Umtylǵan jańa dáýir, jańa kúnge. Elimdi mekendegen barsha halyq, Shyrqasa Ánurandy Ana tilde. Shaıqalmaı nyq tursyn dep shańyraǵym, О́tkizgen oı-elekten bári, bárin. Elbasy qalamynyń ushy tıgen, Ultymnyń maqtanyshy – Ánuranym! Uly Otan – nurly Otanym – tabynarym, Bolashaq maqsatynan mán uǵamyn. Shyrqalyp jatsa, shirkin, saltanatpen, Kúni-tún kúlli álemde Ánuranym. Ánuran – meniń ottaı Ar-namysym, Namysym zaý bıikten ańǵarylsyn. Ánuran aıtylǵanda keýdemdegi, Júregim daıyn turar samǵaý úshin. KО́K BAIRAQ Qazaqstannyń aspan tústes Týynyń betinde altynǵa aınalǵan búrkit qanat kergen. Osynaý táýekeli kelisken, mazmundy da maǵynaly nysannyń boıynda tabıǵat ta, tirshilik te, tarıh ta toǵysyp jatyr.Nursultan Nazarbaev.
Men osynaý jerdemin, jerdegi Qalamymda taǵdyrymnyń kermegi. Mańdaıyma turyp qalǵan aǵyp kep, Ǵasyrlardyń aıǵyz-aıǵyz órnegi. Kermegimde – keshegimniń zári bar, О́rnegimde – ómirimniń zary bar. Bozdar bolsa men bozdaıyn botadaı, Júregimde arýana eldiń qany bar. Sol qaıǵyny joıý úshin, ǵasyrlyq – Armanymdy almaý úshin ǵasyl ǵyp. Oý, ker dalam sóılesin dep bıikten, Batyr týdyń kúrkiregen kúıikten. Aqyn týdyń ulan-ǵaıyr Turanǵa, Bóriniń de kókiregin ıitken. Olar seniń búldirgen joq tilińdi, Olar seniń soldyrǵan joq gúlińdi. Sodan beri jazylyp san ǵazaldar, Qıramady deısiń ne dúr mazarlar. O, týǵan el – men sen úshin shattanyp, Hám kúıredim saǵan tóngen ajalǵa ár. Basybaıly bóten tutyp balamdy, Syılaýdan da qalyp múldem anamdy. Igere almaı ıirimge ketem be, Dep oılaýshy em jat bılegen sanamdy. Tilim, dilim – ǵuryptarym – kúsh, qanym, Qaıta aınalyp qonsa ras ushqanym. Bosaǵamda súıek mújip tóbeti, Endi qaıtyp tórge ozbasyn dushpanym! Birligimdi tapsam-daǵy joǵalǵan, Qaıdan tabam tarıhymdy tonalǵan. Tar jatyryn jaryp shyqqan quldyqtyń, Sábı elge sáýleńdi quı o, jalǵan. Kárin qaıta tókpesin dep jat ámir, O, babalar urpaǵyńa bata qyl. Úmbetteriń úmitine er saldy, Qolyń bos pa, demep jiber a, Táńir! Tamyrynan taratylyp tekti sóz, Al, armanshyl asyl halqym kókti kez. Kók baıraqty, qyran tekti qazaqqa, Kún astynda qanat jaıar jetti kez! ASTANA Ulttyq tutastyǵymyzdyń máselesi eń ótkir qoıylǵan arǵy Toqtamys pen Edige, bergi Táýke men Abylaı zamandarynda bılik ordasynyń bul mańaıǵa qaıta-qaıta kóship kelip, kóship ketýinde de kóp syr bar.Nursultan Nazarbaev.
Ketkenin talaı basqaǵa kegim, Tastarǵa jazyp tastaǵan edim. Jarqyrap nuryń tursyń ba jaınap, Bekzada, degdar – Astanam meniń! Kindigin taýyp Uly Dalanyń, Aldymnan shyqty kúlip armanym. Nursultan salǵan nurly qalanyń, Kóshesindegi gúli bolamyn. Shashyńdar shashý, qyrmyzy kileń, Toılańdar máńgi ul-qyzym, eren. Tún menen tańnyń arasyndaǵy, Sáride týǵan juldyzym sen eń. Baılyq pen qutqa tegeneń tolyp, Tórteýiń túgel – tóbeden qonyp. Aınala ushqan alty qaz qusap, Alty Alash elim egemen bolyp... Tarqady sherim, kóne sarynym, Saıabyr tappaı nege arynym. Quny ketse de nury shalqydy-aý, Qan qusyp ótken Kenesarynyń. Alysta qalǵan saǵymdaı bir kún, Kóńilin baýrap laǵyldaı yrym. Aqorda turǵan búgingi jerge, Aq shatyr tikken Abylaı buryn. Arqanyń mynaý tósin jaılaǵan, Babań da talaı sheshim baılaǵan. Qala salsam dep Qasym qalaǵan – Esildiń boıyn... Esim oılaǵan... Maqsatqa jettik máni ketpegen, Júrekti jaryp dáni kóktegen. Amanat bolǵan Astanam meniń, Kereı han menen Jánibekterden. Kindigin taýyp Uly Dalanyń, Aldymnan shyqty-aý, kúlip armanym. Nursultan salǵan nurly qalanyń, Kóshesindegi gúli bolamyn. Aspaǵan elim, taspaǵan elim, Tarıhyn qaıta bastaǵan dedim. Jumyr Jer, kenet, júzik bop ketse, Gaýhardaı janǵan – Astanam meniń! AQORDA Biz – alys saparǵa bel býyp, kememizdi táýekel darııasyna túsirgen elmiz, eles úmitti emes, erlik pen eldik muratyn kememizdiń tuǵyryna tý etip baılaǵan elmiz.Nursultan Nazarbaev.
El boldyq etek jaýyp egemendi, Tórteýim túgel qonyp tóbedegi. Iitip ıgi maqsat, azat arman, Aqordam qutqa toldy dódegeli. Aqordam – shańyraǵym, shamshyraǵym Tozańnan taǵdyrymdy arshyp aldyń. Qalma dep ózge jurttyń qatarynan, Aldymnan úmit jaǵyp qamshyladyń. Aǵaryp, sáýle shashyp quba tańym, Dúbirli topqa kirdiń Nur Otanym. Otyrsyń aqylyńmen saıalatyp, Bar eldi balasyndaı bir atanyń. Men sóılep kórgen emen jaǵynǵaly, Ýaqyttyń dál osynaý shaǵy mándi. Sónse de tań aldynda Sholpan juldyz, Sónbeıdi Aqordanyń shamy máńgi. Aqordam paıymyńnan mııat tamǵan, Aı týar dál tóbeńnen qııaqtanǵan. Nuraǵam taqta otyryp bılik aıtsa, Baıaǵy Bumyn qaǵan sııaqtanǵan. Aqordam, basty ordam – baǵanaly, Halyqqa sóz joldaǵan maǵynaly. Turǵanda Jer betinde qazaq aman, Arnalar talaı dastan saǵan áli. Aqyn ba ózekti otpen órtemeıtin, Otansyz men jetimmin, men kedeımin. Aqordam bul halyqtyń eshkimi joq, О́zińnen ózgege kep erkeleıtin. Elbasym – el saılaǵan dara shyńym, Qalyń jurt qadir tutqan – qarashyǵym! Astana basy bolsa qazaǵymnyń, Aqorda jany emes pe alashymnyń. Aqordam oqshaý bitken qyr basynda, Ǵalamnyń tilin taýyp syrlasýda... Nuraǵam – eren erim, kemeńgerim, Aqyly qyryq hannyń bir basyńda. Men sóılep kórgen emen jaǵynǵaly, Ýaqyttyń dál osynaý shaǵy mándi. Sónse de tań aldynda Sholpan juldyz, Sónbeıdi Aqordanyń shamy máńgi. ShEKARA Memlekettik shekara – táýelsizdiktiń basty belgileriniń biri. El men eldi tabystyratyn da – shekara, tartystyratyn da – shekara. Dostyq ta osy jerden kórinedi, qastyq ta osy jerden kórinedi.Nursultan Nazarbaev.
Mynaý taýlar, mynaý baıtaq jazyqta О́zgelerge jem bop ketpeı azyqqa. Babalardyń amanatyn qan sińgen, Ońaı bop pa saqtap turý az ultqa. Ǵalamzatpen taýyp ortaq, jarasym, Bitistirgen el men eldiń arasyn. Búgingi – biz, erteńgi – siz – jas urpaq... Ardaq tutar Nursultandaı aǵasyn. El qorǵany – Elbasyna – el tirek O bul dala eske neni keltired!!! O sheti men bu shetine jetem dep, Ata jaýym ketken talaı tentirep. Irgeń ashyq, daýyl tursa – el alań, Alańdaýmen qalaısha kún kóre alam. Elbasynyń ózi bas bop qam jasap, Mynaý meniń qazyq qaqqan shekaram! Qyzǵaldaǵy qatar ósip ırenmen, Eldiń sheti mamyrajaı kúıge engen. Eı, qasterli Uly Dalam aman bol, Ár súıemi qan men sútke ılengen. Ermek emes el taǵdyry erikken, Kim biledi aldan bizdi ne kútken. Buǵan deıin eshbir Tulǵa bolǵan joq, Qazaq jerin zań júzinde bekitken. Munyń bári eldi oılaǵan Er isi, Alańsyz kún keshý úshin el ishi. Jarǵaq qulaǵy tımeı júrgen jastyqqa, Elbasynyń beınetiniń jemisi. Bári-daǵy adamzattyń nıetinde, Bult tónbegeı shekaramnyń shetine. Jatyr meniń Atajurtym shalqaıyp, Dóńgelengen jumyr Jerdiń betinde. Úni jetken, dańqy ketken ǵalamǵa, Elbasym bar taptatpaıtyn tabanǵa. Shekaramdy eshkim buzyp ótpesin, Men de ótpeımin aqyl, esim amanda! KО́ShBASShY Tórtkúl dúnıeniń tórt qubylasynan turaqty dos, aınymas áriptes, saparlas seriktes, qońsysy buzylmas kórshi tapqan Qazaqstan jańa myńjyldyqtyń uly kóshinde kerýen tartyp keledi.Nursultan Nazarbaev.
Ýaqyttyń kózimenen qarap edim, Elbasym jol bastap tur dara meniń. Jańashyl bolmysymen, oı kúshimen Iitken dinge berik Arab elin. Quran ǵoı pendege ortaq Ar tólemi, Allaǵa ıildirgen jarty álemdi. Hosnı Múbáráktiń ózi kútip, Elbasyn meıman etken mártebeli. Ár jastyń ıman toqtap sanasyna, Alashtyń aq kún týyp balasyna. Aı kúmbez, aq meshitter boı kóterdi, Qazaqtyń qalasy men dalasynda. El dese – Elbasym dep al, maqtanam, Sabyrly saıasatyn salmaqtaǵan. Táýelsiz memleketter bir aýyzdan, Túrkiniń Nursultanyn ardaqtaǵan. Árneden súrinse eger sesi qaıtyp, Túzeler mynaý eldiń kóshi qaıtip. Úırengen minezimen Elbasymyz, Qaı kezde ótkir sóılep, kesip aıtyp. Qol sozyp umtylǵan joq bos tuǵyrǵa, Is qyldy dosty syılap, dosty uǵyna. Biledi búkil álem tókken terin, Táýelsiz Memleketter Dostyǵyna. Atqarǵan Elbasynyń ordaly isi – Adamzat qoǵamyna qolǵabysy. Atalar barlyq tilde Nursultan dep, Osynaý Orta Azııa jolbarysy. Bılemeı boıyn úreı, oıyn kúdik Jatatyn saltanatpen toıyn qylyp. Ortalyq Azııanyń ózi búgin, Sanasar Astanaǵa moıyn buryp. Sezingen júregimen ǵalam demin, Tileıdi uzaq ǵumyr saǵan eliń. Qolynda Kók Baıraǵy kósh bastaǵan, Aqboz at mingen Arda aǵam meniń. Eshkimniń ala jibin attamaǵan, Júredi súıgen qulyn saqtap Allam. Kóshińiz toqtamaıdy Kóktiń uly, Turǵanda Sizdi qoldap haq-Taǵalam! TÚRKINIŃ DIŃGEGI Qazaq dalasy – Uly Túrki eliniń qara shańyraǵy.Nursultan Nazarbaev.
Bul ańyz bar ma, joq pa el esinde, Men soǵan senem, sen de senesiń be? Jaı kózge kórinbeıtin Elbasynyń, Aq bulty erip júrer tóbesinde. Appaq bult rýhy ma babalardyń, Oılaǵan dala qamyn, bala qamyn. Shynymen rýh daryp, baq qonbasa, Qalaısha Nuraǵamdaı bola alar kim?! О́z-ózin kóp izdegen, joqtap anyq, Tabanyn muzǵa tósep, otqa qaryp. Qazaqqa búkil ǵalam jalt qarady, Júregi qaıta soqqan, toqtap baryp. Aıta alsam aqıqatty narqyn kesip, Kóktegen Atajurttan parqym ósip. Búgingi Qazaq eli – Qazaqstan, Túrkiniń bar ulyna – Altyn besik. Ishinde aq shymyldyq kúlimdetken – Arýdy... Atqa qonsa dúbirletken. Urpaǵy basqa emes, myna bizder Tizesin jarty álemniń dirildetken. Bul dala – Uly Dala – nanasyń ba, Túsirgen talaılardy sabasyna. Qaıtadan túp qazyǵyn ańsattyrdy, Nuraǵam ısi túrki balasyna. Er quny – eldiń joǵyn bar etýde, Arzıdy ondaı Tulǵa án etýge. Bir kezde baǵy taıǵan bosaǵaǵa, Bul kúnde kúlli túrki táý etýde. Baýyryn baǵalaǵan jurt ádemi, Júrekti jaryp shyǵyp dúr sálemi. Nuraǵam qashan barsa aldan shyǵar, Aldyna baryp tosyp Túrki álemi. О́z-ózin kóp izdegen, joqtap anyq, Tabanyn muzǵa tósep, otqa qaryp. Qazaqqa búkil ǵalam jalt qarady, Júregi qaıta soqqan, toqtap baryp... Jolynan sheginer me sheshimi asqaq, Qazaqqa jańa tarıh esik ashpaq. Táýelsiz egemen el – Qazaqstan Barady bar túrkiniń kóshin bastap! SYRTQY SAIаSAT Búgingi tańda Qazaqstan barlyq kórshi memlekettermen turaqty, boljamdy qarym-qatynas jasap otyr... Qazaqstannyń syrtqy saıasaty eldiń tez arada ekonomıkalyq damýyna, onyń álemdegi mańyzyn kóterýge járdemdesýge baǵdarlanýǵa tıis.Nursultan Nazarbaev.
Shúkir, Alla, tańym atty aǵaryp, Bas kóterdik dúr-dúnıe jańaryp. Kerek, biraq, ultty saqtap turýǵa, Sary maıdan qyl sýyrar danalyq. Iá, osynaý beıbit, nurly kún úshin Shashyp-tókpeı mynaý eldiń yrysyn. Oılanýǵa mindettimiz bárimiz, Syrtqy álemniń tanyp, baǵyp tynysyn. Keri teppeı ózeginen ózge eldi, Saralaıtyn ýaqyt týdy bezbendi. Túbi birin kúlli adamzat umytpaı, Bir jaǵadan bas shyǵarar kez keldi. О́ttik talaı nebir qıyn ótkelden, Armanymyz shektelgen joq, shektelgen. Týra jolmen kele jatyr qazaǵym, Jıhankezdeı kópti sezip, kóp kórgen. Parasatpen terezesin teńgergen, Saıasatpen syrtqy jurtty meńgergen. At tizginin ustap otyr Elbasy, Barlyq kórshi, barlyq shetki eldermen. Halyq qansha bastarynan baq taıǵan, Ýaqytynan ilese almaı qap qoıǵan. Al, Nuraǵam kederginiń bárine, Grossmeıster sekildi bir mat qoıǵan. Syrtqy jurttan qaýip te kóp, qater de Ishten shalar múmkindikke ákelme. Jaqynymdy jattaı syılap úırengem, Syryn bermeı synasatyn jat elge. Tóle bıdeı sóz kóterip tóbeden, Qazybekteı syr sýyryp kóneden. Búkil jurttyń tilin tapqan Nuraǵam, Áıtekedeı qymbat bizge ónegeń. Maqsatyna tike tartqan tótelep, Biz jetetin arman, ańsar óte kóp. El aspany ashyq bolsyn degen bir, Izgi murat Elbasshysyn jetelep... Siz amanda Alty Alashtyń ardaǵy, Qazaǵymnyń túgendeler jan-jaǵy. Janaryna bar ǵalamdy syıǵyzǵan, Saıasattyń saıypqyran sardary! ATAJURT Qandastarymyzǵa qaratyp aıtar jaıdyń taǵy biri – tarıhı Otanyna oralǵan aǵaıyn, eń aldymen, “Qazaqstanym maǵan ne beredi?” – dep emes, “Men Qazaqstanyma ne beremin?” dep oılaǵany durys bolar edi.Nursultan Nazarbaev.
Qalaısha aqıqatty jasyra alam, Bir kezde bytyradaı shashyraǵan. Alashtyń altyn aıdar ul-qyzdaryn, Qosty ǵoı Atajurtqa basyn Allam. Ańsaǵan ıek artyp tilegine, Atajurt zaryqtyrǵan nur óńine. Baıaǵy Beıbarystaı týǵan jerdiń, Jýsanyn tumar etip júregine. Nurly kósh nurly ólkege quıylsa kep, Shybyn jan Atajurtta qıylsa dep. Bul kúnge jete almady qansha bozdaq, Topyraq týǵan elden buıyrsa dep. El osy, jeriń osy – tórlet endi, Oryn joq qaıǵy menen sherge tegi. Táýelsiz týǵan jerdiń kók aspany, Janyńdy jaýhazyndaı terbetedi. El osy, jeriń osy – zaryqtyrǵan, Ol kúnder artta qaldy qamyqtyrǵan. Qoldasyp, qaýymdasyp bet túzeıik, Juldyzdaı Erteńime janyp turǵan. Kirgizip az qaýymnyń berekesin, Elge el qosylǵany – mereke shyn. Birligim ajyramaı tursa osylaı, Táńirim bizdi kimnen kem etesiń. Baýraǵan Baýyrlaryn sel sezimmen, Bastaǵan bolashaqqa eldi ózimen. Jıylyp Elbasynyń sońyna erip, Tutasyp Ult bolatyn keldi kezeń. Tutasyp ultqa aınalý – uly maqsat, Alashty Nursultandaı uly bastap... Sábıler ósý kerek elin súıip, Armanyn babalardyń uǵyp asqaq. Bar bolsań baýyryńa saıalaıdy, Joq bolsań “dostyń” ózi aıamaıdy. Qazaqty qazaq qana shyn túsinip, Qazaqty qazaq qana aıalaıdy. Beınet qyl, zeınetin kór tirligińde, Myń kúniń arzıtyndaı bir kúnińe. Aıtqan ǵoı burynǵylar, biz de aıtamyz – “Qazaǵym, seniń kúshiń – birligińde!” DIN Bizdiń bárimizdi haqqa bastaıtyn jol bireý. Sondyqtan da dinder arasyndaǵy áldeqaıda belsendi ún qatysýdyń ýaqyty jetti. Biz konfessııaaralyq kelisim ornatýymyz arqyly dinı nanym-senim bostandyǵyn qamtamasyz ettik.Nursultan Nazarbaev.
Din – bireýdiń dúnıelik tanymy, Din – bireýdiń eldi buzar qarýy. Jerdiń sharyn saqtap turǵan aman-saý, Adamdardyń Haqqa degen nanymy. Júregińdi tońdyratyn muz qylyp, Jaqsylyqqa jiberetin júzdirip. Qyrqystyrmaı bitistirer barshany, Dinniń túbi – túsingenge – izgilik. El bolmaısyń ózge dindi kóp kúndep, Tirshilik qyl yntymaqqa kópti úndep. Aıtqany bar Elbasynyń halyqqa: “Dinniń júzi ustaradan ótkir”, – dep. Úndestigin saqtasyn dep ǵalamzat, Pıǵyldardan tazarsyn dep qoǵam jat. Barlyq dinniń basyn qosty Elbasy, Ortaq oıǵa toqtasyn dep adamzat. Elesteter elim degen Abyzdy, Osyndaı is jasaý kerek jan izgi. Elordada boı kótergen ǵımarat, Senim kiltin saqtaýymen mańyzdy. Senim barda ulǵaıady órisiń, Ǵumyrly hám baıandy bop jeńisiń. Astanaǵa basyn ıdi taǵy da, Kúlli dinder taýyp ortaq kelisim. Bar adamzat bir-birinen nur alyp, Elordaǵa tájim etip tur anyq. Elbasynyń osy eren eńbegi, О́zgelerge úlgi bolsa quba-qup. El men eldi eldestirgen elshideı, Ýaqyt dertin dóp basatyn emshideı. Din birikse dilimiz de biriger, Orǵa jyǵar alaýyzdyq, órshimeı. Kez emes bul kúshin synar bilektiń, Arasynan jol tabatyn túnektiń – О́mir boıy sapar sheger Allaǵa, Din degenim – tazalyǵy júrektiń. Senim barda ulǵaıady órisiń, Ǵumyrly hám baıandy bop jeńisiń. Astanaǵa basyn ıdi taǵy da, Kúlli dinder taýyp ortaq kelisim. SAIаSI TURAQTYLYQ Biz elimizdiń qaýipsizdigi men turaqtylyǵyn qamtamasyz etý arqyly adamdardy úreıden arylttyq. Osynyń bári qazaqstandyq demokratııanyń basty jetistigi dep bilemin.Nursultan Nazarbaev.
Tóbesinen Kún shyǵarǵan alashqa, Erdiń asqaq Rýhymen talaspa. Qustyń ózi uıa salyp jatpaı ma, Tamyr jaıǵan, dińi berik aǵashqa. Bu ǵalamda eshteńe joq paryqsyz, Súıe alsańyz tabıǵatty tanyp siz. Ańnyń ózi sý ishpeı me kólden kep, Jaǵasynda mergeni joq, qaýipsiz. O, osyndaı qoǵam qurdy Nur-kókem, Aınalasy juparısa gúlge teń. Qoı ústine jumyrtqalar boztorǵaı, Ańyzdaǵy el sııaqty – bul meken. Men elimniń baqytyna qýanam, Qýanamyn, saý bolsyn dep Nuraǵam. Qazaǵymnyń eń qymbatty baılyǵy – Soǵys, janjal, qantógisten – din aman! Táý etemin, táýbe etemin osyǵan, Kim tynyshtyq súıse soǵan qosylam. Jalǵyz úzim qatqan nanǵa zárý bop, Eldi kórip Otanynan bosyǵan. Shashaq edim baıraǵyma baılanǵan, Qajet kezde kók semserdeı qaıralǵan... Jylannyń da aq tamyzý basyna, Bizdiń eldiń dástúrine aınalǵan. Tórimizden qashpasyn dep yrys, qut Eldiń bárin jaqyn tarttyq týys qyp. Qazaǵymnyń peıiline uqsaǵan, O, tynyshtyq, jasa máńgi – tynyshtyq! Bólense de qansha bıik dańqqa, Qanqumarlyq aınaldyrar ǵarypqa. Eń danyshpan uly patsha – sol patsha, Oqtyń daýsyn estirtpese halyqqa. Iá, solaı aqyn jyryn tolǵasyn, Jurty tynysh, eli esen bolǵasyn. Bolashaqqa, saıasatqa turaqty Negizdelgen qoǵam qurdy Elbasym. Tóbesinen Kún shyǵarǵan alashqa, Erdiń asqaq Rýhymen talaspa. Qustyń ózi uıa salyp jatpaı ma, Tamyr jaıǵan, dińi berik aǵashqa. OTANDASTAR Qazaqstandaǵy ultaralyq jarastyqtyń negizgi uıytqysy bolý mindetin aldymen osy atamekenniń ıesi – qazaq halqy óz moınyna alýy kerek.Nursultan Nazarbaev.
Ortaq – shattyq, qýanyshy, muńdary Ortaq jáne Eltańbasy, Týlary. Qazaqstan – qasıetti Otanym, Pana bolǵan barlyq ultqa mundaǵy. Taǵdyr deıtin burqasynda boraǵan, Men bárińe qamqor, saıa bola alam. Saqtap qalǵan osy dala senderdi, Bastaryńa kún týǵanda zobalań. Osy dala saǵan da ortaq, maǵan da Mundaı meken taba almaısyń ǵalamda. Syı men qurmet, izet-úrmet barlyǵy, Teń daryǵan bizdegi ár adamǵa. Baýrap alǵan Uly Dala aspanyn, Yntymaq pen Birlik deıtin asqaq ún. Qazaq jeri – otandastar oshaǵy, Bıik múdde biriktirgen bastaryn. Júgineıik sabyrmenen sanaǵa, Aıtarym sol danaǵa da, balaǵa. Ult pen ulys bir maqsatqa uıysyn, Alaýyzdyq týyndamaı arada. Ne bolsa da budan bylaı birgemiz, Budan buryn solaı ómir súrgemiz. Namys ortaq, úmit ortaq – sondyqtan, Sógilmesin máńgi-baqı irgemiz. Qaı kezde de qol ustasyp turaıyq, Ulty tatý, berik qoǵam quraıyq. Eldiń ishin iritetin sotqardy, El aldynda atyp tastaý ylaıyq! Aýyzbirlik ońaılyqpen kele me, Qazaq ózi kele almasa kelege. О́z-ózimen tatý bolsyn alashym, О́zgelerge kórsetýge ónege. Berekeli, merekeli el ishi Munyń bári tókken terdiń jemisi. Ult, ulysy ymyraǵa toqtaǵan, Bul-daǵy bir Elbasynyń jeńisi. Osy dala saǵan da ortaq, maǵan da Mundaı meken taba almaısyń ǵalamda. Syı men qurmet, izet-úrmet barlyǵy, Teń daryǵan bizdegi ár adamǵa. QAZAQSTAN — 2030 2030 jyly bizdiń urpaqtarymyz budan bylaı álemdik oqıǵalardyń qaltarysynda qalyp qoımaıtyn elde ómir súretin bolady. Olardyń Qazaqstany Eýrazııanyń ortalyǵy bola otyryp, jedel órkendep kele jatqan úsh aımaqtyń – Qytaıdyń, Reseıdiń jáne musylman áleminiń arasyndaǵy ekonomıka men mádenıetti baılanystyrýshy býyn rólin atqaratyn bolady.Nursultan Nazarbaev.
Joǵaltady, joǵaltady tapqanyn Ańǵarmaıdy kúni qalaı batqanyn. Úıden shyǵa, úıdi aınala adasar, Bilmeıtin jan qaıda bara jatqanyn. Sol sııaqty taǵdyry da halyqtyń, Men osynaý qaǵıdadan mán uqtym. Jeter jerin biletin el sheginbes, Oty laýlap tursa-daǵy tamuqtyń. Jetpeıtindeı ne bar, Alla jebese Elbasynyń sózin eli elese. Uly jolǵa tústiń halqym, shydap baq, Bel ketedi, belbeý keter nemese. Ada bolyp keri tartar kúdikten, Kúdik tasyn senimim bar úgitken. Jeruıyqty izdep shyqqan keshegi, Asan qaıǵy babamyzdaı úmitpen. Mánin uǵyp, qunyn sezer baqyttyń, Alǵa bizdi yntyqtyrsyn jaqut kún. Eýrazııa kindiginen ún qatqan, Ertegi emes, shyndyǵy bul –ýaqyttyń. Zaman mynaý bara jatqan úıirip, Zamananyń kelbetinen kúı uǵyp. Elbasymyz syzyp bergen jolmenen, Qam jasaıyq judyryqtaı túıilip. Aıqyndaıtyn alashymnyń narlyǵyn, Ýaqyt keldi synǵa túser dál búgin. Bul sapardan mert bolasyń qaıyrylsań, Joǵaltasyń tapqanyńnyń barlyǵyn. Búgingi el, erteńginiń qamy úshin, Elbasym bar jalaý etken namysyn. Han Táńirden Saryarqaǵa bet alǵan, Elesteter Orta Azııa barysyn. Ada bolyp keri tartar kúdikten, Kúdik tasyn senimim bar úgitken. Jeruıyqty izdep shyqqan keshegi, Asan qaıǵy babamyzdaı úmitpen. Seniń qunyń – óz qunyńnyń narqyndaı, Taǵy da bir topty jarshy jarqyldaı. Túbiń taza, tekti ediń ǵoı qazaǵym, Qaıda jatsa tot baspaıtyn altyndaı. ÁLEM JÁNE QAZAQSTAN Meniń birden-bir qalaýym, meniń úmitim, eger qalasańyzdar, armanym – shamamnyń kelgeninshe, Qazaqstan halqynyń ózin jan-jaqty damytýy úshin qalypty, shynaıy órkenıetti jaǵdaı jasaýǵa járdemdesý.Nursultan Nazarbaev.
Kólegeılep ǵasyrlardyń jarqyly, Únsiz qaldy Uly Dala narqy uly. Qaıta taný mynaý qazaq balasyn, Múmkin boldy tek Elbasy arqyly. Saıasat ta asaý syndy, jarǵa tik Kelip qalsań kete barar aýnatyp. Erte baıqap aldyn orap ótpeseń, О́rtke qarsy órt qoıǵandaı laýlatyp. Alǵa ustamaı sútteı taza aryńdy, Joǵaltýyń op-ońaı-aq baryńdy. Keleshekti kóńilimen tanıtyn, Uly qazaq Ul týypty Daryndy! Dáleldep baq qulsyń ba, álde, ulsyń ba Qatal ýaqyt, kútip seni tursyn ba. Ornyn saqtap qalý úshin Álemnen, Erdiń eri shydaı alar bul synǵa. Qynabynan sýyrylǵan shyndyqtaı, О́tken kúnder umyt boldy muńlyqtaı. Qazaq eli Jer-jahanǵa tanyldy, Sý túbinen kóterilgen qurlyqtaı. Jarqyn qoǵam, jaryq dúnıe araıyn, Álem súıgen Nuraǵama balaıyn. Jalǵyz Tulǵa sheshe alady eken ǵoı, Búkil ulttyń taǵdyry men talaıyn. Elge abyroı jınap júrse jer-kókten, Elge degen mahabbaty kernetken. Kúlli Álemge moıyndatty qazaqty, Qoń etinen et keskendeı eńbekpen. Erkin ósken búgingi jas órender, Elbasynyń ár sózine eleńder. Maqtan eter qaıda júrsin ár qazaq, Álem tanyr Eltutqasyn kemeńger. Mııat tapsa bar múmkindik qoldaǵy, Elbasynyń qasıeti ol-daǵy. Álem bulaı nazar salǵan kezi joq, Bul dalada qazaq paıda bolǵaly. Kólegeılep ǵasyrlardyń jarqyly, Únsiz qaldy Uly Dala narqy uly. ...Qaıta taný mynaý qazaq balasyn Múmkin boldy tek Elbasy arqyly! ELTUTQA Dúnıede táýelsiz Qazaq eli bar. Álemde egemen Qazaqstan bar. Onyń kóp ultty, tatý, yntymaqshyl halqy bar. Qýatty ekonomıkasy, senimdi saıası júıesi bar. Eń bastysy – búginnen nurly, búginnen kemel bolashaǵy bar. Sol kúnge berik senim bar!Nursultan Nazarbaev.
Arman bolǵan son-oý Túrki, Saqtardan Tas betine tarıhym bop qattalǵan. Amanatyn oryndady Elbasy, El bolýdyń barlyq shartyn saqtaǵan. Bitimge kep, Jerdiń sharyn aralap Alashyna jol siltedi daralap. Uıqydaǵy Ult Rýhyn oıatty, El murasyn qaıta jınap, saralap. Saryp etip búkil ǵumyr, ýaqytyn Halyq úshin paıdalandy taqytyn. Qamtamasyz etemin dep ter tókti, Búkil jurt pen ár adamnyń baqytyn. O, Nuraǵa men jetkizip aıta alman, El basqarý ónerińdi maıtalman. Shejireńdi altynmenen jazar el, Jurtyń úshin – uıqy berip, qaıǵy alǵan. Sóılep ketseń sheshenderdeı baıaǵy, Qadaý-qadaý oıǵa toqtar aıaǵy. Aldy boljap, ár attaǵan qadamyń Danyshpandyq danalyqqa saıady. Bilikpenen bıligińdi júrgizip, Barsha Álemniń betin beri burǵyzyp. Kindik kesip, kindik áke boldyńyz, Mereıi zor Memleket turǵyzyp. Tarıh qana tarazylar parqyńdy, Sizdeı súısin ár azamat halqymdy. Aman bolsa Qazaq penen qara Jer, Ýaqyt kúshi óshire almas dańqyńdy. Baq qonady basqa, keıde tańdaıǵa, Tyǵyryqtan jol tabatyn qandaı da. Siz bitseńiz mańdaıyna qazaqtyń, Qazaq Sizdiń bitip edi mańdaıǵa. Bárin kórip halqyń úshin azaptyń, Jasap bergen beıbit, tynysh – ǵajap kún. Qazaq Sizdiń sııar edi-aý mańdaıǵa, Siz syısańyz mańdaıyna qazaqtyń. O, Nuraǵa men jetkizip aıta alman, El basqarý ónerińdi maıtalman. Shejireńdi altynmenen jazar el, Jurtyń úshin – uıqy berip, qaıǵy alǵan! TARIH TAŃDAÝY Halyq keshpeıtin bir-aq nárse bar: eldiń qolyna zaryqtyryp kelip qonǵan baqyt qusynan – Táýelsizdikten aıyrylýdy keshpeıdi.Nursultan Nazarbaev.
Siz sııaqty alyp týar alyptan, Alyp dala bir perzentke zaryqqan. Halyq júgin kótergenmen ıyqqa, Aıtqan joqsyz úlkenmin dep halyqtan. Eń aqyrǵy úmitindeı tańdaǵy, Qabyl bolyp qazaǵymnyń armany. Aldyńyzǵa aq batasyn jaıyp sap, Halyq Sizdi biraýyzdan tańdady. Dúr silkinip dúnıeniń alaby, Kóne Túrki dalasyna qarady. Kózi túsip alashyma Allanyń, Jańa tarıh Sizdi ǵana qalady! О́zge elder taǵdyrymnan mán uqty, O, óıtkeni biz túsken jol anyq-ty. Mahabbaty Ýaqyt penen Halyqtyń, О́z perzentin jaza baspaı tanypty! Kórip otyr kóńilimen el muny, Ańyz bolyp Elbasynyń erligi. Memleket quryp berdi qazaqqa, Asqan asý, shyǵar shyńy belgili. Oryn taýyp adamzattyq qoǵamda, Qul bop qaıta túspeý úshin bodanǵa. Táýelsizdik tegin kelgen joq bizge, Gúl sııaqty kútim kerek oǵan da. Kim nyǵaıtsa Táýelsizdik tiregin, Soǵan ǵana daýys berer júregim. Siz toqtalmaı, toqtamaıdy Nuraǵa Ere berer artyńyzdan Uly eliń. Bastan baǵyn ushyrǵan el sorlaıdy, Aıtýdyń da qajeti joq ol jaıly. Búkil halyq eldiń Tuńǵysh Elbasyn, Qaı kezde de janyn salyp qoldaıdy! Alǵa bastar qazaǵymdy talmastan, Qudaı Sizge qýat bersin marqasqam. Alla qoldap Alty Alashym turǵanda, Qynabyna túse qoımas Aldaspan!!! Kim nyǵaıtsa Táýelsizdik Tiregin, Soǵan ǵana daýys berer júregim. Siz toqtalmaı, toqtamaıdy Nuraǵa, Ere berer artyńyzdan Uly eliń.
