Foto: qazaquni.kz
«Olardyń TikTok, YouTube pen Instagram-nan kórip júrgen kontentterin ata-analary kóbinese baqylaı almaıdy, qajet súzgiden de ótpeıdi. Iаǵnı, 4-5-6 jastaǵy balalardyń qolyna sirińkeden de qaýipti qurylǵy dep aıtýǵa bolady», dep jazdy depýtat.
Depýtat áleýmettik jelilerde zorlyq-zombylyq, kıberbýllıng sııaqty mazmundaǵy aqparattyń moldyǵyn, bul qalyptasý úderisindegi bala psıhıkasyna tikeleı áser etetin faktor ekenin tilge tıek etken.
«Áleýmettik jelilerdiń algorıtmderi balalardy ekranǵa baılap qoıý úshin arnaıy jasalǵan. Zertteýler gadjetterdi shamadan tys qoldaný zeıindi shoǵyrlandyrýdy qıyndatatynyn, uıqy rejımin buzatynyn, mazasyzdyq pen agressııany arttyryp, tipti sýısıdke deıin aparýy múmkin ekenin kórsetip otyr. Bul taqyrypta Djonatan Haıdtyń The Anxious Generation kitabyn oqýǵa keńes beremin», dep jazdy A.Aımaǵambetov.
Depýtattyń aıtýynsha bul bizdiń elge ǵana tán másele emes. Mysaly, Qytaıda balalarǵa arnalǵan qosymshalarǵa ýaqyt shekteýi qoıylyp, tek bilim beretin kontent usynylady. Kóptegen elderde de zańnamalyq retteý júrip jatyr. Bul – tyıym emes, sanaly ári jaýapty tásil.
«Al bizde – sheksiz «bostandyq», ony eshkim naqty rettemeıdi. Bizge júıeli sheshimder kerek. Múmkin, zańnamalyq retteý týraly ashyq dıalogty bastaıtyn ýaqyt kelgen shyǵar? Áleýmettik jelilerge tirkelý úshin jas shekteýi kerek pe, joq pa (10-12-14 jas)? Balalar ustaıtyn telefondardaǵy kontentke avtomatty fıltrler qajet pe, joq pa?», dep jazdy A.Aımaǵambetov.
Májilismenniń sózinshe, másele tek tyıym arqyly sheshilmeıdi. Munda bilim berý, balalarmen ashyq sóılesý, sıfrlyq gıgıenany túsindirý, synı oılaý qabiletin damytý asa mańyzdy.
«Bizge tek shekteý emes, birlesken sheshimder qajet: fıltrler, gadjetterdi birge paıdalaný, aǵartý, eresekterdiń naqty nazary jáne balama paıdaly belsendilikter. Qalaı bolǵanda da, bastysy – mundaı sheshimder ǵylym men dálelge súıenip qabyldanýy tıis» dep túıindegen Ashat Aımaǵambetov.
