Keıingi ýaqytta osy baǵytta dıplomatııalyq belsendilik aıryqsha baıqalady. Jaqynda ǵana Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev muhıt asyp, «Ortalyq Azııa – AQSh» sammıtine qatysyp, aımaqtyń damý keleshegin jahandyq deńgeıde talqylap qaıtsa, qarashanyń 15-16 kúnderi О́zbekstanda ótken Ortalyq Azııa memleketteri basshylarynyń VII Konsýltatıvtik kezdesýinde de áriptesterimen birge óńirlik yntymaqtastyqtyń ózekti máselelerin birge saralady.
Eýrazııa kindiginde júrip jatqan ózara yqpaldastyq pen ıntegrasııalyq úderisterge búkil álem kóz tigip otyr desek, artyq aıtqandyq emes. Kúni keshe Tashkent tórindegi jıyn jetistikteri týraly tórtkúl dúnıeniń aqparat quraldary jarysa jazyp jatyr. Onyń ishinde ataǵy alysqa ketken alpaýyt medıa quraldary da bar.
Sonyń qatarynda qart qurlyqtyń basty aqparat kózi sanalatyn «Euronews» saıty Ortalyq Azııa ıntegrasııasynyń basty oıynshylary – Qazaqstan men О́zbekstan arasyndaǵy ekonomıkalyq yqpaldastyqqa mán berip, 1,3 mlrd dollarǵa baǵalanǵan birlesken jobalar iske qosylǵanyn jazady.
«О́zbekstan men Qazaqstan quny 1,3 mlrd dollar (1,18 mlrd eýro) turatyn jańa birlesken jobalardy bastaǵany týraly málimdedi, sondaı-aq 2030 jylǵa qaraı ekijaqty jyldyq taýar aınalymyn 10 mlrd dollarǵa deıin jetkizýge beıil», delingen aqparatta. Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń keıbir «sarapshylar» aıtyp júrgendeı, Qazaqstan men О́zbekstan bir-birimen jarysyp, básekelesip jatqan elder emes, tatý kórshi ári senimdi seriktes ekenin málimdegen sózin nazarǵa alǵan.
«El basshylary ónerkásip, qurylys, munaı-hımııa, qarjy, logıstıka jáne týrızm salalarynda jeti iri jobany vırtýaldy iske qosý rásimine qatysty. Olardyń qatarynda Atameken (Qazaqstan) jáne Gúlistan (О́zbekstan) ótkizý beketteri aımaǵyndaǵy «Ortalyq Azııa» halyqaralyq ónerkásiptik yntymaqtastyq ortalyǵy bar. Keshende óndiris alańdary, taýarlar men qural-jabdyqtardy saqtaıtyn qoıma, sondaı-aq júkterdi jetkizýdi jyldamdatatyn ári logıstıkalyq shyǵyndardy azaıtatyn zamanaýı kólik ınfraqurylymy bar», delingen «Euronews» aqparatynda.
Sonymen qatar Tashkentte «Tenge Bank»-tiń bas keńsesi, Tashkent oblysynda «Silkway Central Asia» kópfýnksııaly logıstıkalyq ortalyǵy, Qashqandarııa oblysynda alkılbenzol óndiretin munaı-hımııa kesheni, Jańa Tashkentte «Astana», al elordamyzda «Tashkent» qonaqúı keshenderiniń qurylysy bastalatynyn jazǵan.
Túrkııanyń «Anadolý» agenttigi Ortalyq Azııa elderi men Ázerbaıjan memleket basshylarynyń konsýltatıvtik kezdesýi týraly birneshe mańyzdy materıal jarııalapty. Sonyń biri – «Ortalyq Azııa memleket basshylarynyń konsýltatıvtik kezdesýi: aımaqtyq yntymaqtastyqtyń jańa dáýiri» dep atalǵan maqalada bul formattyń aımaqtaǵy ózara dıalog pen yntymaqtastyqty tereńdetýdiń mańyzdy qadamy ekeni aıtylady.
«Atalǵan platforma keńes odaǵynyń qulaýynan keıin paıda bolǵan jáne kóp jyldan beri túıini tarqatylmaı kele jatqan shekaralyq daýlar, sý resýrstaryn birlesip paıdalaný, kólik pen logıstıka salasyndaǵy problemalar, sondaı-aq qaýipsizdik jáne radıkalızmmen kúres sekildi kóptegen máseleniń sheshimin tikeleı izdeıtin tetik bolyp otyr. Kezdesý aımaq elderine úshinshi taraptyń qatysýynsyz, óz problemalaryn ózderi talqylap, jol tabýǵa múmkindik berdi. Qol jetkizilgen kelisimder nátıjesinde aımaq elderi arasyndaǵy shekara daýlary, sý resýrstaryn birlesip paıdalaný máselesi retke keldi», delingen maqalada.
Buǵan qosa Ortalyq Azııa elderi «Jibek joly» vızasy bastamasyn iske qosý jumysyn jalǵastyryp jatqanyna mán bere kele, bul óz kezeginde sheteldik týrısterge aımaq memleketterin bir vızamen aralaýǵa múmkindik beretinin aıtady. Sonymen qatar álemdegi geosaıası ózgerister men shıkizat resýrstaryna, onyń ishinde mańyzdy sırek metaldarǵa degen suranys álemdik derjavalardyń Ortalyq Azııaǵa degen qyzyǵýshylyǵyn arttyrǵanyna, nátıjesinde AQSh, Eýropalyq odaq, Reseı, Qytaı, Japonııa, Ońtústik Koreıa, basqa da memleketter tarapynan C5+ formatynda dıalog alańdary ómirge kelgenine nazar aýdarǵan.
«Eurasia Today» ınternet basylymy aımaq prezıdentteri kezdesýiniń qarsańynda Ortalyq Azııa men Ázerbaıjannyń saýda jáne ınvestısııa mınıstrleri keńesiniń alǵashqy otyrysy ótkenin, ol jerde talqylanǵan máselelerdiń mańyzdysy «Made in Central Asia» brendin jasaý bolǵanyn jazady.
«Otyrysta ózara saýda men ónerkásiptik ıntegrasııany damytý boıynsha keshendi sharalar talqylandy. Aımaq elderi arasyndaǵy taýar aınalymyn 20 mlrd dollarǵa jetkizý úshin jumys tetikterin qurýǵa, «Made in Central Asia» brendimen birlesken óndiristik alańdar qalyptastyrýǵa, birlesken ınfraqurylymdyq jáne ónerkásiptik jobalarǵa halyqaralyq qarjy ınstıtýttary men iri ınvestorlardy tartýǵa aıryqsha nazar aýdaryldy.
Qatysýshylar atap ótkendeı, О́zbekstannyń Ortalyq Azııa elderimen ózara saýdasy 2017 jyly 3,2 mlrd dollardan 2024 jyly 6,9 mlrd dollarǵa deıin artty. Onyń ishinde Qazaqstanmen – 4 mlrd, Qyrǵyzstanmen – 700 mln, Tájikstanmen – 570 mln, Túrikmenstanmen ózara saýda 1,15 mlrd dollardan asty. Al Ázerbaıjannyń OA elderimen taýar aınalymy 2025 jyldyń 9 aıynda 58 paıyzǵa ósip, 1 mlrd dollardy qurady», delingen maqalada.
Sonymen qatar jıyn barysynda ónerkásiptik kooperasııa, shıkizat jáne tehnologııalyq áleýetterdi birlesip ıgerý, sondaı-aq joǵary qosylǵan quny bar daıyn ónim eksportyn damytýǵa erekshe kóńil bólingenin jazady.
«Otyrys qorytyndysy bo-ıynsha taraptar ekonomıkalyq yntymaqtastyqty tereńdetý, kooperasııany damytý jáne birlesken óndirister qurý, sondaı-aq ınvestısııalyq ózara is-qımyldyń jańa tetikterin jasaý máseleleri boıynsha negizgi kelisimderdi qamtyǵan birlesken kommıýnıke qabyldady», delingen maqalada.
Al Serbııa Respýblıkasynyń «Politica» saıty Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń О́zbekstanǵa jasaǵan memlekettik sapary kezinde Qazaqstan, Reseı jáne О́zbekstannyń birlesken gaz jobasy tabysty nátıjelerge jetkenin jáne gaz tranzıtin kóbeıtý josparlanyp jatqanyn málimdegenin jazǵan.
«Birlesken kúsh-jigerimiz arqyly kógildir otyndy tasymaldaý kólemin arttyrýǵa nıettimiz. Budan bólek, munaı men atom ónerkásibi salalaryndaǵy yntymaqtastyqty keńeıtýdiń keleshegi zor. Tatý kórshilik, ózara qurmet rýhynda jáne bir-birimizdiń múddelerimizdi eskere otyryp, sý energetıkasy salasyndaǵy áleýetimizdi úılestirý qajet ekenin atap óttik. Bul baǵytta syndarly yntymaqtastyqty jalǵastyrýǵa beıilmiz. Sý salasyna sıfrlyq sheshimderdi engizýge, sý resýrstaryn esepke alý men monıtorıngteý júıesin birlese damytýǵa basymdyq beremiz. Aqparattyq tehnologııalar men jasandy ıntellekt baǵytyndaǵy yqpaldastyqty kúsheıtýdiń keleshegi mol. Bul rette elderimizdiń derbes jobalary bar. Olardy birlesip damytý búkil Ortalyq Azııaǵa mýltıplıkatıvti áser berer edi», degen Prezıdent sózin jarııalaǵan.
