Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ákimi laýazymyna bıyl aqpan aıynda taǵaıyndalǵan Nurymbet Amanuly Ortalyq kommýnıkasııalyq qyzmetindegi brıfıngke «bes qarýyn saılanyp», úlken daıyndyqpen kelgenin ańǵartty. Shyǵys Qazaqstan oblysy turaqty damý ústinde degendi naqty dáıek, súbeli sıfrlardy sóıletýge tyrysty.
– О́ńirimizde jumyssyzdyq kórsetkishi respýblıkalyq deńgeımen birdeı – 4,6%. 23 myń jańa jumys orny quryldy, onyń ishinde 17 myńy – turaqty. Jyl sońyna deıin oblystyń jalpy óńirlik ónimi 102%-ǵa artyp, 5,5 trln teńgege jetedi dep baǵamdaımyz. Munyń barlyǵy – jaı ǵana statıstıka emes. Bul – shyǵysqazaqstandyqtardyń kúndelikti, adal eńbeginiń jemisi. Bıyl óńirdiń agrarlyq sektory turaqty ósýde oń dınamıka kórsetýde. Astyq ónimi – 101,5%-ǵa, maıly daqyldar 107%-ǵa artty. Qaıta óńdelgen eksporttyq ónim úlesi 66%-dan 71%-ǵa jetti. Sıfrlyq júıeni paıdalaný arqyly egistik jerlerdiń 40%-y ónimdilikti gektaryna 30 sentnerge deıin arttyrýǵa múmkindik berdi. Agroónerkásip kesheninde syrtqy yntymaqtastyqty nyǵaıtý maqsatymen Qytaı, Reseı jáne О́zbekstanmen ózara is-qımyl jolǵa qoıyldy. Biz iri qytaılyq saýda kompanııalarymen, jalpy quny – 50 mln dollarǵa maı ónimderin jetkizýge kelisimshart jasastyq. Sondaı-aq mal sharýashylyǵy ónimin Qytaı naryǵyna shyǵarýdy aıqyndaý maqsatymen álemniń 112 elinde tanylǵan arnaıy sertıfıkattaý zerthanasy quryldy. Bizdiń jerlester Eýrokomıssııa tizimine engen alǵashqy otandyq kásiporyn retinde Eýropanyń 27 eline Shyǵystyń balyn jetkizý múmkindigine ıe boldy, – dedi óńir basshysy.
Muhıtqa quıatyn Ertis ózeniniń etegin jaılap jatqan oblys balyq sharýashylyǵynda da kósh bastap turǵanǵa uqsaıdy. Bıylǵy meje – 2,5 tonna taýarly balyq óndirý. Balyq ósirý isi de 2,5 esege ulǵaıǵan. Sibir bekiresin qalpyna keltirip, kóbeıtý úshin Qara Ertiske 51 myńnan astam balyq shabaqtary jiberilgen.
152 myń adamǵa «eki qolǵa bir kúrek taýyp berip» eńbekpen baýlyp otyrǵan shaǵyn jáne orta bıznestegi jetistikter de maqtanarlyq dedi. Jylan jylynyń ózinde buǵan 92 mlrd teńge bólingen. Áleýmettik sala da árqashan basty nazarda ekenin aıtqan N.Saqtaǵanov ómir súrýge qolaıly orta qalyptastyrý baǵytynda basy qaıyrylǵan sharýalarǵa toqtaldy.
– «Keleshek mektepteri» ulttyq jobasy aıasynda 3 myń oryndyq zamanaýı 7 mektep salyndy. О́z bıýdjetimizdiń esebinen 3 myń oryndyq 3 mekteptiń qurylysyn aıaqtadyq. Qosymsha 600 oryndyq 7 shaǵyn mektep qurylysy jalǵasyp jatyr. Áleýmettik yntymaqtastyq aıasynda «Kazsınk» Rıdderde 600 oryndyq mektep qurylysyn júrgizip keledi. Ulttyq joba aıasynda 36 aýylda medısına nysanynyń qurylysy aıaqtalady. Ulan aýdanynda bir aýysymda 150 adam qabyldaıtyn zamanaýı aýdandyq emhana ashyldy. Rıdderde aýrýhana kesheniniń qurylysy aıaqtalýǵa jaqyn. О́skemende Ana men bala ortalyǵy jáne Gematologııa ortalyǵyn biriktiretin zamanǵa saı medısınalyq klaster qurylyp jatyr. Buǵan 300 tósektik oryndy kópsalaly aýrýhana da qaraıdy. Memleket-jekeshelik áriptestik tetigi arqyly Nefrologııa ortalyǵyn qurý jobasy qolǵa alynady, – degen óndiristi óńir ákimi medısına qyzmetkerleriniń biliktiligin arttyrý isine de toqtaldy. Bıylǵy on aıda 118 maman biliktiligin shyńdasa, onyń ishinde 72 maman Túrkııa, Izraıl, Germanııa, Qytaı jáne basqa elderdiń jetekshi medısınalyq ortalyqtarynda oqydy. Shyǵystaǵy ýnıversıtet ǵalymdary Ulttyq travmatologııa jáne ortopedııa ortalyǵymen birlesip, ımplanttyń alty túrin jasap shyǵardy. Omyrtqaaralyq keıdj jáne plastına ornatýda 137 operasııa jasaldy. Qazaq onkologııa jáne radıologııa ınstıtýtymen tize qosyp, onkologııalyq aýrýlardy emdeýge arnalǵan tıtan untaǵynan ımplant jasaý isi de jolǵa qoıylǵan.
– Buqaralyq sportty damytýǵa basymdyq berilip, bıyl úsh myńǵa jýyq is-shara ótti. 3,5 myńnan asa sportshymyz tabysty nátıje kórsetti. «Torpedo» hokkeı klýby Qazaqstan kýboginde jeńiske jetti. Voleıboldan áıelder komandasy Ulttyq lıgada kúmis júldeger atandy. «Altaı» fýtbol klýby Birinshi lıganyń qola júldesin oljalap, Premer-lıgaǵa shyqty. Bul óńirde kásibı fýtboldyń qaıta jandanýyna serpin berdi. Ekologııalyq ahýaldy jaqsartý baǵytynda da aýqymdy jumys atqaryldy. О́skemendegi aýa sapasynyń syn kótermeıtini bárimizge belgili. Qalanyń geografııalyq jaǵynan taýly oıpatta ornalasýy men eki ózennen tumannyń paıda bolýy da qolaısyz aýa raıynyń qalyptasýyna áserin tıgizip otyr. Aýa sapasyna ekologııalyq monıtorıng júrgizý baǵdarlamasy aıasynda ekologııalyq táýekeldi tómendetý úshin 25 baqylaý beketi jelisin qurý jobasy iske asyp otyr. Aldaǵy ýaqytta bul platforma kásiporyndarda ornatylǵan tirkeý aspaptaryn biriktirý arqyly keńeıtilmek, – dedi óńir basshysy.
Memleket basshysynyń ınvestısııa tartý jóninde júktegen tapsyrmasyn oryndaýda da kórsetkish kóńil kónshiterlik. Somasy 1 trln teńgeden asatyn 81 jobanyń 64-i – iske asyrylý kezeńinde. Bıyl quny 55 mlrd teńge bolatyn 15 joba iske qosylady, nátıjesinde 400-den astam jańa jumys orny ashylady. Qyrkúıekte ótken «Altai Invest» forýmyna 10 elden 300-den astam qatysýshy jınaldy. 740 mlrd teńgege 40 memorandým jasaldy.
N.Saqtaǵanov tumsa tabıǵaty týrızmdi órkendetýge suranyp turǵan óńirde órken jaıǵan isterdi atap ótti. Týrızm – ShQO ekonomıkasynyń negizgi qaınarynyń biri. Katonqaraǵaıdaǵy Wellness-týrızm, Marqakóldegi ekologııalyq týrızm, Rıdderdegi taý shańǵy týrızmi, О́skemen men kórshiles aýdandardaǵy demalys týrızmine basa nazar aýdarylmaq. Kýrorttardyń tıimdiligin arttyrý jospary aıasynda Rıdder mańynda «Anataý» jyl boıy jumys isteıtin kesheni salynyp jatyr, ol taý týrızmi men sportshylardy daıarlaý ortalyǵy bolady. Halyqaralyq qonaqúı kompanııasy PanaAsia halyqaralyq standarttarǵa saı zamanaýı qonaqúıler salýda. Medısınalyq týrızm de qarqyndy damyp keledi. Onkologııa jáne hırýrgııa ortalyǵy bazasynda ChEK-AP qyzmetteri kórsetiledi. Baǵasy da qoljetimdi. О́skemende 500 dollar somasyna on eki músheńizdi teksertip alasyz. Al mundaı medısınalyq qyzmetti Ońtústik Koreıadan alamyn deseńiz, 5–10 myń dollar mólsherinde qarajatyńyzdy shyǵyndaısyz.
Shyǵys Qazaqstan oblysyn damytý zamanaýı ınfraqurylymsyz múmkin emes. Eki jańa áýejaı salynyp jatyr, «Maıqapshaǵaı» jáne «Úbi» kedendik ótkizý pýnktteri men bes temirjol vokzaly jańartylýda. Byltyr О́skemennen Máskeý men Novosibirge syrtqy reıster ashyldy. Kelesi jyldan bastap Qytaıǵa О́skemennen tóte ushaqpen qatynaıtyn múmkindik týady. «О́skemen – Almaty» baǵytynda talgo temirjol reısi iske qosylady. Bıyl 856 shaqyrym jol jóndelip, 98 mlrd teńge qarajat jumsaldy. Jyl sońyna deıin 380 myń sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa beriledi, onyń ishinde kópqabatty 29 úıde 2,3 myń páter jáne «Bir qabatty Shyǵys» baǵdarlamasy boıynsha 350 páter salynady. Sondaı-aq bıyl 8 jańa ortalyqtandyrylǵan sý qubyry nysany paıdalanýǵa berilip, óńirdegi 4 myńnan astam turǵyn sýmen qamtamasyz etiledi. Osy jyly jabdyqtar men jelilerdi jańǵyrtýǵa bıýdjetten 10 mlrd teńgeden astam qarajat bólindi. Rıdder JEO-da júrgizilgen jóndeý jumystary kásiporyndy «qaýiptiń qyzyl aımaǵynan» shyǵarýǵa múmkindik berdi, jabdyqtardyń tozýy 3%-ǵa, jylý jelileriniń tozýy 8%-ǵa azaıdy.
Oblys ákimi retinde brıfıngke alǵash qatysqan Nurymbet Amanuly reglamentten aýytqymaı 15 mınýtta baıandamasyn oqyp, jýrnalısterdiń saýalyna jaýap berdi. Shyǵystaǵy eki aýdannyń ákimi bolǵan, oblys ákiminiń birinshi orynbasary laýazymyn atqaryp, óńirdiń tynys-tirshiligin jete biletinin ańǵartyp, suraqtarǵa dáıekti mysal keltire jaýap qatty. Keı sharýanyń túıinin tarqatýda másele de bar ekenin jasyrmady.
