Sýret: kaz.inform.kz
Ásirese saýda-sattyq búkil Ońtústik Kavkazdy qamtı otyryp, Kaspıı arqyly álem naryǵyna shyǵý múmkindigi arta túsedi. Máselen, jylyna 25 mln tonna júk ótkizýge áleýetti Alat halyqaralyq porty, Baký – Tbılısı – Kars temirjoly, toǵyz halyqaralyq áýejaı, aımaqtaǵy eń iri júk avıakompanııasy Ázerbaıjandy halyqaralyq tasymaldaý habyna aınaldyrdy.
Ázerbaıjan Prezıdenti Ilham Álıev atap ótkendeı, Ázerbaıjan arqyly ótetin Orta dálizdiń júk tasymaly úsh jylda 90 paıyzǵa artyp, jetkizý merzimderi aıtarlyqtaı qysqarǵan. Al Zańgezýr temirjolynyń qurylysy aıaqtalýǵa jaqyn. Eldiń sıfrlyq baılanysy men energetıkalyq keleshegi de zor. «Sıfrlyq Jibek joly» Kaspıı teńiziniń túbimen talshyqty-optıkalyq kabel tartýdy kózdeıdi, al energetıkalyq joba elektr energııasyn birlesip eksporttaýǵa múmkindik ashady.
Osy jyldyń tamyz aıynda Vashıńgtonda Ázerbaıjannyń negizgi bóligin Nahchyvan Avtonomııalyq Respýblıkasymen biriktirý jónindegi ýaǵdalastyq halyqaralyq tasymaldyń tranzıttik múmkindigin keńeıtýge yqpal etpek.
Saıasattanýshy Qazbek Maıgeldınovtiń aıtýynsha, jalpy Ortalyq Azııa kezinde álemniń damý tarıhyna eleýli úles qosqan. Batys pen Shyǵysty baılanystyrǵan Uly Jibek joly dál osy aımaq arqyly ótti. Búgin de Ortalyq Azııa Eýrazııa qurlyǵynyń júregine aınalyp keledi. Ásirese Qytaı men Eýropa arasyndaǵy saýda-sattyqty ilgeriletýde mańyzdy ról atqarady.
«Ortalyq Azııa memleketteri basshylarynyń konsýltatıvti kezdesýinde biraz másele qozǵaldy. Osy sammıtte Ázerbaıjan keńestiń tolyqqandy múshesi atandy. Bizdiń Prezıdent muny tarıhı sheshimge baǵalady. О́ıtkeni Kaspııdiń arǵy betinde qonys tepkeni bolmasa, Ázerbaıjan – Ortalyq Azııanyń damýyna úles qosatyn mańyzdy memlekettiń biri. Sammıt barysynda Qasym-Jomart Toqaev aımaqtyń áleýetin odan ári ilgeriletý maqsatynda kólik júıesin damytýdyń keshendi strategııasyn ázirleýdi usyndy. Bul – búkil aımaq úshin óte ózekti. Sebebi Ortalyq Azııa – Batys pen Shyǵysty, Ońtústik pen Soltústikti jalǵaıtyn kópir. Aıtylyp júrgen «Orta dáliz» de, «Ońtústik-Soltústik» baǵyty da dál osy kólik júıesin damytýǵa baılanysty», dedi saıasattanýshy.
Q.Maıgeldınov qazir aımaqtaǵy ózara saýda-sattyq artyp kele jatqanyn da aıtty. Máselen, byltyr alys-berisimiz 11,5 mlrd dollarǵa jetken. Buǵan saýda kedergileri joıylyp, jańa ótkizý beketteri ashylyp, avto, temirjol baılanysy jandanýy tikeleı áser etip otyr.
«Q.Toqaev bul kórsetkishti 20 mlrd dollarǵa deıin jetkizýimiz qajet dedi. Bul turǵydan qarastyrǵanda, Qazaqstan jetekshi elge aınala alady. О́ıtkeni Ortalyq Azııadaǵy eń úlken ekonomıka bizge tıesili. Iаǵnı Qazaqstandy óńirdiń lokomotıvi desek qatelespeımiz», dep atap ótti ol.
О́zbekstan Prezıdenti Shavkat Mırzııoev konsýltatıvtik kezdesýde sondaı-aq shekaralardy ashý, daýlardy sheshý, aımaqtyq saýdadaǵy ınvestısııa kólemin arttyryp 10,7 mlrd dollarǵa deıin ulǵaıtý qajet ekenin aıtty. Buǵan qosa Hatshylyq pen Aqsaqaldar keńesi bar Ortalyq Azııa qoǵamdastyǵyn qurýǵa toqtaldy. 2035 jylǵa deıingi aımaqtyq saýda baǵdarlamasyn ázirlep, ortaq ınvestısııalyq keńistik qurý, elektrondyq kommersııa salasyndaǵy yntymaqtastyqty damytýǵa da den qoıý qajettiligine toqtaldy. Sonymen qatar О́zbekstan basshysy qaýipsizdikti nyǵaıtyp, Aýǵanstannyń energetıkalyq jáne kóliktik jobalarǵa qatysýyn qoldaýdy usyndy.
