Keńes músheleri Prezıdenttiń Alataý qalasyna damý qarqyny ozyq qala degen arnaýly mártebe berý týraly Jarlyǵy sheńberinde tıisti ınstıtýsıonaldyq bazany ázirleý barysy men ınfraqurylym salý men ınvestısııalar tartý jónindegi sharalardy talqylady. «Alatau Sity Authority» jańa memlekettik qorynyń qyzmetindegi máseleler qaraldy.
Úkimet basshysyna ázirlenip jatqan «Alataý qalasynyń arnaıy mártebesi týraly» Konstıtýsııalyq zań jobasyna qatysty usynystar aıtyldy, olardyń qatarynda óziniń jeke retteýshilik pen ákimshilik ekojúıesin qurý, quqyqtyq, basqarýshylyq ınnovasııalar, memlekettik servısterdiń sıfrlyq ıntegrasııasy men taǵy da basqalar bar.
Odan bólek, qurylys, energetıka, ekologııa, kólik pen TKSh salalarynda, sonyń qatarynda «aqyldy» qala tehnologııasy sheńberinde de, halyqaralyq standarttar men ınnovasııalardy engizý usynylyp otyr. Kepildikterdi qamtamasyz etý men ınvestorlar úshin qolaıly jaǵdaılar jasaý týraly is-sharalar da kózdelgen. Mańyzdy baǵyttardyń biri – robottehnıkalyq júıelerdi damytý men keńinen paıdalaný, sondaı-aq sıfrlyq aktıvterdiń aınalymyn retteý.
Keńes músheleri Alataý qalasynda ınjenerlik-ınfraqurylymdyq jobalardy júzege asyrý Jol kartasyn qarady. Premer-mınıstrdiń orynbasary Qanat Bozymbaev búginde ınjenerlik jelilerdi josparlaýdyń salalyq shemalary bekitilgenin, birinshi kezekte jobasy jasalyp, qurylysy salynatyn 30 nysan anyqtalǵanyn baıandady.
Munda qoldanystaǵy ǵımarattardy rekonstrýksııalaý men jańa ınfraqurylym nysandaryn salý jumystary qatar júrgiziledi. Jańa nysandar qatarynda birneshe qosalqy stansalar, sý jınaý toraby, gaz qubyrlary, káriz tazartý qurylystary, avtojoldar men taǵy da basqalar bar. Bul jumystardy kelesi jyly bastap ketý josparlanyp otyr. Infraqurylymdyq nysandardy salý kezinde «Energetıkalyq jáne kommýnaldyq sektorlardy jańǵyrtý» ulttyq jobasynyń tetikteri paıdalanylatyn bolady. Sondaı-aq EPC+F quraldaryn qoldaný múmkindigi qarastyrylady, munda merdiger kompanııa qarjylandyrýdan bastap jobanyń barlyq kezeńine jaýap beredi.
Almaty oblysynyń ákimi Marat Sultanǵazıev Alataý qalasynyń aǵymdaǵy áleýmettik-ekonomıkalyq damýy men jańa ınvestısııalyq jobalardy iske qosý boıynsha atqarylyp jatqan jumystar týraly baıandady.
Infografıkany jasaǵan – Amangeldi Qııas, «EQ»
Alataý qalasynyń bıýdjeti úsh esege ósip, 8,8 mlrd teńgege jetti. 10 aıda ónerkásiptik óndiris kólemi 17%-ǵa artyp, 115,6 mlrd teńgeni qurady. Bul rette ınvestısııa kólemi 13%-ǵa ósip, búginde shamamen 46,4 mlrd teńgege jetti. Pýl 21 myńnan asa jumys ornyn ashýdy kózdeıtin 41 ınvestısııalyq jobany qamtıdy. Qazirgi ýaqytta quny 1 trln teńge bolatyn 18 joba júzege asyrylýda. Bul – PepsiCo, United Hygiene, «Molochnaıa dolına», ASP arena, QazQon Hub, AVZ, Istkomtrans sııaqty basqa da iri kompanııalardyń logıstıka, AО́K, tamaq pen jeńil ónerkásip salalaryndaǵy jańa óndiris oryndary.
Jalpy aýdany 97,9 myń gektardy quraıtyn elimizdegi eń iri Alatau AEA qurý jumystary júrgizilip jatyr. Onyń 24 myń gektardan astamy qala syrtynda ornalasqan ári AО́K ónimderin qaıta óńdeýdegi mańyzdy jobalardy qamtıdy. Osy óndiris oryndaryna kepildikterdi saqtaý men jańa kásiporyndardy iske qosý maqsatynda jańa ónerkásiptik-logıstıkalyq AEA qurý týraly ákimdiktiń usynystary qaraldy. Bolashaqta bul Almaty oblysynda ındýstrııalyq, logıstıkalyq, týrıstik ári energetıkalyq klasterlerdiń damýyna yqpal etedi.
Bas jospardy júzege asyrý aıasynda Alataýdyń sáýlet kelbeti men zamanaýı qala qurylysyna qatysty sheshimderge erekshe nazar aýdaryldy. «Caspian Group» AQ dırektorlar keńesiniń tóraǵasy Iýrıı Shaı Iconic building iskerlik ortalyǵynyń kórnekti ǵımaraty qurylysyn qamtıtyn, Gate District aýdanynda jańa iskerlik aýdandy damytatyn jobany tanystyrdy. Bıylǵy qyrkúıek aıynda memleket basshylarynyń qatysýymen ótken Qazaq-qytaı iskerlik keńesi aıasynda atalǵan joba boıynsha úshjaqty kelisimge qol jetkizildi.
Alataý qalasy ozyq tehnologııalar transferi men ınnovasııalardy keń aýqymda taratýdy qamtamasyz etedi. Alataý qalasy jalpy quqyqtyń jańa júıesi men yntalandyrýdyń arnaıy rejimderin engizýdiń nátıjesinde halyqaralyq korporasııalar úshin biregeı jaǵdaı jasamaq. Bul týraly «Asia Infrastructure Solutions Singapore» kompanııasynyń tóraǵasy, Alataý qalasyn damytý jónindegi keńestiń múshesi Hen Faın Vong málimdedi. Onyń aıtýynsha, jańa qala sheteldik bızneske talanttar men kapıtaldy erkin tartýǵa múmkindik beretin túbegeıli ózgeshe jumys modelin usynady. Bul úderiste «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵymen tyǵyz ıntegrasııalanatyn Gate District qarjy klasteri erekshe ról atqarmaq.
«Bul jergilikti ishki jalpy ónimniń ósýine eleýli úles qosady dep oılaımyn. Kóptegen ózge de jaǵdaılardaǵy sııaqty birneshe márte mýltıplıkatıvti áser berýi múmkin. Munyń bári qarjy ındýstrııasynyń qaı sektoryn tańdap alatynymyzǵa baılanysty. Biz PropTech-ti, sondaı-aq krıptovalıýtalar men jańa sıfrlyq aktıvterdi baǵdar etemiz. Bul qazir Qazaqstannyń basqa esh jerinde joq ındýstrııanyń jańa túri», dedi Hen Faın Vong.
Alataý sondaı-aq Smart City jáne «tómen bıiktiktegi ekonomıka» salasyn damytý úshin de negizgi platforma retinde qarastyrylyp otyr, onyń ishinde ushqyshsyz ushý apparattary men robottandyrylǵan taksılerdi paıdalaný bastamalary bar. Osy maqsattarǵa arnaıy retteý rejimi qoldanylady.
«Eger bul joba Alataý qalasynda «qumsalǵysh» formatynda sátti júzege assa, ony el kóleminde taratýǵa bolady. Bul eldiń ishindegi qyzmetti aıtarlyqtaı jandandyrady. Mysaly, sıfrlyq aktıvter salasynda jer men jyljymaıtyn múlikti tokenızasııalaýdyń jańa túrleri paıda bolady, bul sheteldik jáne jergilikti ınvestorlar úshin qolaıly», degen Hen Faın Vong, qalanyń halyqaralyq saýda úshin strategııalyq mańyzy týraly da aıtty. Alataýdyń Qytaı men Eýropa arasyndaǵy joldardyń túıisken jerinde ornalasýy batys Qytaıdan shyǵatyn júkterdi, bosamaı jatqan shyǵystaǵy porttaryna aparmaı, tike tasymaldaýǵa múmkindik beretinin atap ótti. Bul Transkaspıı halyqaralyq kólik baǵyty sheńberinde jumys istep jatqan otandyq kompanııalar úshin keń aýqymdy perspektıvalar týǵyzady.
Jalpy, Alataýda turǵyn úı qurylysy qazir oń qarqyn kórsetip otyr. Bıyl 103 myń sharshy metrden astam turǵyn úı paıdalanýǵa berildi. Halyqaralyq sarapshylardy tartý men álemniń jetekshi megapolısteri tájirıbesin zerdeleý arqyly qalanyń dızaın-kody men keshendi kólik shemasy ázirlenip jatyr.
Otyrys qorytyndysynda Premer-mınıstr tıisti mınıstrlikter men Almaty oblysy ákimdigine jumysty jedeldetý men sapaly júzege asyrý jóninde birqatar tapsyrma berdi.
