Saıasat • 22 Qarasha, 2025

Alataý – zamanaýı ýrbanıstıka úrdisindegi shahar

60 ret
kórsetildi
8 mın
oqý úshin

Premer-mınıstr Oljas Bektenovtiń tóraǵalyǵymen ótken keńeste Alataý qalasyn damytý máseleleri talqylandy. Memlekettik organdardyń basshylary, sarapshylar men ýrbanıster qatysqan jıynda Memleket basshysy júktegen – qalany halyqaralyq iskerlik, ınnovasııalyq jáne tehnologııalyq habqa aınaldyrý mindetin iske asyrý tetikterine basa nazar aýdaryldy.

Alataý – zamanaýı ýrbanıstıka úrdisindegi shahar

Keńes músheleri Prezıdenttiń Alataý qalasyna damý qarqyny ozyq qala degen arnaýly mártebe berý týraly Jarlyǵy sheńberinde tıisti ınstıtýsıonaldyq bazany ázirleý barysy men ınfraqurylym salý men ınvestısııalar tartý jónindegi sharalardy talqylady. «Alatau Sity Authority» jańa memlekettik qorynyń qyzmetindegi máseleler qaraldy.

Úkimet basshysyna ázirlenip jatqan «Alataý qalasynyń arnaıy mártebesi týraly» Konstıtýsııalyq zań jobasyna qatysty usynystar aıtyldy, olardyń qatarynda óziniń jeke  retteýshilik pen ákimshilik ekojúıesin qurý, quqyqtyq, basqarýshylyq ınnovasııalar, memlekettik servısterdiń sıfrlyq ıntegrasııasy men taǵy da basqalar bar.

Odan bólek, qurylys, energetıka, ekologııa, kólik pen TKSh salalarynda, sonyń qataryn­da «aqyldy» qala tehnologııasy sheń­berin­de de, halyqaralyq standarttar men ın­no­vasııalardy engizý usynylyp otyr. Kepil­dikterdi qamtama­syz etý men ınvestor­lar úshin qolaıly jaǵdaılar jasaý týraly is-sharalar da kózdelgen. Mańyzdy baǵyttardyń biri – robottehnıkalyq júıelerdi damytý men keńinen paıdalaný, sondaı-aq sıfrlyq aktıvterdiń aınalymyn retteý.

Keńes músheleri Alataý qalasynda ınje­ner­lik-ınfraqurylymdyq jobalar­dy júzege asyrý Jol kartasyn qarady. Pre­mer-mınıstrdiń orynbasary Qanat Bozym­baev búginde ınjenerlik jeli­ler­di jos­par­laý­dyń salalyq shemalary bekitil­genin, bi­rinshi kezekte jobasy jasalyp, qurylysy saly­natyn 30 nysan anyqtalǵanyn baıandady.

Munda qoldanystaǵy ǵımarattardy rekonstrýksııalaý men jańa ınfraqurylym nysandaryn salý jumystary qatar júr­giziledi. Jańa nysandar qatarynda birneshe qosalqy stansalar, sý jınaý toraby, gaz qubyrlary, káriz tazartý qurylystary, avtojoldar men taǵy da basqalar bar. Bul jumystardy kelesi jyly bastap ketý jos­parlanyp otyr. Infraqurylymdyq nysandardy salý kezinde «Energetıkalyq jáne kommýnaldyq sektorlardy jańǵyrtý» ulttyq jobasynyń tetikteri paıdalanylatyn bolady. Sondaı-aq EPC+F quraldaryn qoldaný múmkindigi qarastyrylady, munda merdiger kompanııa qarjylandyrýdan bas­tap jobanyń barlyq kezeńine jaýap beredi.

Almaty oblysynyń ákimi Marat Sultan­ǵazıev Alataý qalasynyń aǵymdaǵy áleý­mettik-ekonomıkalyq damýy men jańa ınves­tı­sııalyq jobalardy iske qosý bo­ıynsha atqarylyp jatqan jumystar týraly baıandady.

a

Infografıkany jasaǵan – Amangeldi Qııas, «EQ»

Alataý qalasynyń bıýdjeti úsh esege ósip, 8,8 mlrd teńgege  jetti. 10 aıda ónerkásiptik óndiris kólemi 17%-ǵa artyp, 115,6 mlrd teńgeni qurady.  Bul rette ınves­tısııa kólemi 13%-ǵa ósip, búginde shamamen 46,4 mlrd teńgege jetti. Pýl 21 myńnan asa jumys ornyn ashýdy kózdeıtin 41 ınvestısııalyq jobany qamtıdy. Qazirgi ýaqytta quny 1 trln teńge bolatyn 18 joba júzege asyrylýda. Bul – PepsiCo, United Hygiene, «Molochnaıa dolına», ASP arena, QazQon Hub, AVZ, Istkomtrans sııaqty basqa da iri kompanııalardyń logıstıka, AО́K, tamaq pen jeńil ónerkásip salalaryndaǵy jańa óndiris oryndary.

Jalpy aýdany 97,9 myń gektardy quraı­tyn elimizdegi eń iri Alatau AEA qurý jumystary júrgizilip jatyr. Onyń 24 myń gektardan astamy qala syrtynda ornalasqan ári AО́K ónim­derin qaıta óńdeýdegi mańyzdy jobalar­dy qamtıdy. Osy óndiris oryndaryna kepil­dikterdi saqtaý men jańa kásiporyn­dardy iske qosý maqsatynda jańa óner­kásiptik-logıstıkalyq AEA qurý týraly ákimdiktiń usynystary qaraldy. Bolashaq­ta bul Almaty oblysynda ındýstrııalyq, logıstıkalyq, týrıstik ári energetıkalyq klasterlerdiń damýyna yqpal etedi.

Bas jospardy júzege asyrý aıasynda Alataýdyń sáýlet kelbeti men zamanaýı qala qurylysyna qatysty sheshimderge erekshe nazar aýdaryldy. «Caspian Group» AQ dırektorlar keńesiniń tóraǵasy Iýrıı Shaı Iconic building iskerlik ortalyǵynyń kórnekti ǵımaraty qurylysyn qamtıtyn, Gate District aýdanynda jańa iskerlik aýdan­­dy damytatyn jobany tanys­tyr­dy. Bıylǵy qyrkúıek aıynda memle­ket basshylarynyń qatysýymen ótken Qazaq-qytaı iskerlik keńesi aıasynda atal­ǵan joba boıynsha úshjaqty kelisimge qol jetkizildi.

Alataý qalasy ozyq tehnologııalar transferi men ınnovasııalardy keń aýqym­da taratýdy qamtamasyz etedi. Alataý qala­sy jalpy quqyqtyń jańa júıesi men yntalandyrýdyń arnaıy rejimderin engizý­diń nátıjesinde halyqaralyq korporasııa­lar úshin biregeı jaǵdaı jasamaq. Bul týraly «Asia Infrastructure Solutions Singapore» kompanııasynyń tóraǵasy, Alataý qalasyn damytý jónindegi keńestiń múshesi Hen Faın Vong málimdedi. Onyń aıtýynsha, jańa qala sheteldik bızneske talanttar men kapıtaldy erkin tartýǵa múmkindik beretin túbegeıli ózgeshe jumys modelin usynady. Bul úderiste «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵymen tyǵyz ıntegrasııalanatyn Gate District qarjy klasteri erekshe ról atqarmaq.

«Bul jergilikti ishki jalpy ónimniń ósýine eleýli úles qosady dep oılaımyn. Kóp­tegen ózge de jaǵdaılardaǵy sııaq­ty birneshe márte mýltıplıkatıvti áser berýi múmkin. Munyń bári qarjy ındýs­trııa­­synyń qaı sektoryn tańdap alaty­ny­myz­ǵa baılanysty. Biz PropTech-ti, son­daı-aq krıp­tovalıýtalar men jańa sıfr­lyq ak­tıv­terdi baǵdar etemiz. Bul qazir Qazaq­stan­nyń basqa esh jerinde joq ındýst­rııanyń jańa túri», dedi Hen Faın Vong.

Alataý sondaı-aq Smart City jáne «tómen bıiktiktegi ekonomıka» salasyn damytý úshin de negizgi platforma retinde qarastyrylyp otyr, onyń ishinde ushqyshsyz ushý apparattary men robot­tandyrylǵan taksılerdi paıdalaný bastamalary bar. Osy maqsattarǵa arnaıy retteý rejimi qoldanylady.

«Eger bul joba Alataý qalasynda «qumsalǵysh» formatynda sátti júzege assa, ony el kóleminde taratýǵa bolady. Bul eldiń ishindegi qyzmetti aıtarlyqtaı jandandyrady. Mysaly, sıfrlyq aktıvter salasynda jer men jyljymaıtyn múlikti tokenızasııalaýdyń jańa túrleri paıda bolady, bul sheteldik jáne jergilikti ınvestorlar úshin qolaıly», degen Hen Faın Vong, qalanyń halyqaralyq saýda úshin strategııalyq mańyzy týraly da aıtty. Alataýdyń Qytaı men Eýropa arasyndaǵy joldardyń túıisken jerinde ornalasýy batys Qytaıdan shyǵatyn júkterdi, bosamaı jatqan shyǵystaǵy porttaryna aparmaı, tike tasymaldaýǵa múmkindik beretinin atap ótti. Bul Transkaspıı halyqaralyq kólik baǵyty sheńberinde jumys istep jatqan otandyq kompanııalar úshin keń aýqymdy perspektıvalar týǵyzady.

Jalpy, Alataýda turǵyn úı qurylysy qazir oń qarqyn kórsetip otyr. Bıyl 103 myń sharshy metrden astam turǵyn úı paıdalanýǵa berildi. Halyqaralyq sarapshylardy tartý men álemniń jetekshi megapolısteri tájirıbesin zerdeleý arqyly qalanyń dızaın-kody men keshendi kólik shemasy ázirlenip jatyr.

Otyrys qorytyndysynda Premer-mınıstr tıisti mınıstrlikter men Almaty oblysy ákimdigine jumysty jedeldetý men sapaly júzege asyrý jóninde birqatar tapsyrma berdi.

Sońǵy jańalyqtar

Nesıe alý nege qıyndady?

Qoǵam • Búgin, 17:38

Jetisý oblysynyń turǵyndaryna jer silkinisi sezildi

Tótenshe jaǵdaı • Búgin, 17:22