Uly tulǵanyń týǵan kúninde osy saıabaqta saltanatty is-shara ótip, «Abaı álemi» respýblıkalyq konkýrsy qorytyndylanǵan edi. Merekelik jıynǵa qatysqan qala ákimi Ǵabıt Syzdyqbekov sóz sóılep, uly aqyn qaldyrǵan mura halqymyzdyń máńgilik rýhanı azyǵy ekenin málimdedi. Bıyl jyl basynan beri hakim Abaıǵa arnalǵan budan basqa da kóptegen rýhanı kesh pen mádenı is-shara uıymdastyryldy. Ásirese mektepterde ótken mádenı-tanymdyq keshterde oqýshylar aqynnyń óleńderi men qarasózderin jatqa oqyp, áýezdi ánderin oryndap, shyǵarmashylyǵynan sahnalyq kórinister qoıdy. Osynaý mazmundy is-sharalardyń maqsaty qazaqtyń bas aqynynyń mol murasyn nasıhattaý, jas urpaqtyń ádebıetke degen qyzyǵýshylyǵyn oıatý, sondaı-aq memlekettik til mártebesin kóterý boldy. Aqyn qurmetine oraı ótken aýqymdy rýhanı keshtiń biri retinde «Jelsiz túnde jaryq aı» atty túngi kitaphana is-sharasyn aıta ketken jón. Atalǵan poetıkalyq keshte J.Shanın atyndaǵy akademııalyq qazaq drama teatry «Abaı álemi» atty mazmuny tereń teatrlyq qoıylym qoıdy. Sonymen birge osy is-sharada elimizdiń ońtústigi men respýblıkaǵa belgili aqyn-jazýshylar qazaq jazba ádebıetiniń negizin salýshy, uly oıshyly Abaı shyǵarmalary haqynda oılaryn ortaǵa saldy. Qalamgerler sol keshte álem elderiniń ishinde aǵylshyndar Shekspırdi, nemister Geteni, orystar Pýshkındi qalaı baǵalasa, qazaq halqynyń da Abaıǵa degen qurmeti ólsheýsiz ekenin, sondyqtan ol árdaıym álemdik uly klassıkterdiń qatarynda turatynyn málimdedi. Abaı Qunanbaıulynyń shyǵarmalarynyń qundylyǵy sol, ony oqyǵan adam tek ádebı tildiń shuraılylyǵyna, poezııanyń sulý sózine ǵashyq bolyp qana qoımaı, sonymen birge ózine mol rýhanı azyq ta alady. Aqynnyń adamgershilik, ar-uıat, ımandylyq taqyrybyna qalam terbegen shyǵarmalary arqyly oqyrman ózin-ózi tárbıeleıdi. Sebebi onda rýhanııattyń móldir bulaqtaı taza asyl qundylyqtary jınaqtalǵan degen oı órbitti qalamgerler.
Aqynnyń mereıtoıy aıasynda Shymkentke mádenı baılanystardy nyǵaıtý maqsatynda Abaı oblysy ákimdiginiń ókilderi resmı issaparmen kelip ketken jaıy bar. Abaıdyń kindik qany tamǵan sonaý Semeı jerinen kelgen qurmetti delegasııa Shymkenttegi birneshe mádenı is-sharanyń kýási boldy. Sonyń ishinde Abaı atyndaǵy saıabaqtyń dál aldynda turǵan aqynnyń eńseli eskertkishine gúl shoqtaryn qoıý rásimine qatysty. Odan bólek, uly tulǵanyń balasy Turaǵuldyń da belgitasynyń aldy gúl shoqtaryna toldy. Osy tusta aıta ketken jón, Shyǵys Qazaqstan óńiri aqynnyń týǵan jeri, urpaǵynyń ósip-óngen aımaǵy retinde qanshalyqty mańyzdy bolsa, Qunanbaı áýletiniń keıingi taǵdyrynda úlken ról oınaǵan Shymkenttiń de tarıhta ózindik izi qaldy. О́ıtkeni aqynnyń uly Turaǵul bir kezderi keńestik ımperııanyń qýǵyn-súrgin saldarynan osy shahardy ózine qonys etken.
Jalpy, bul týraly Abaı shyǵarmashylyǵy men onyń búkil ómirin tereńnen zerttep júrgen jas ǵalym, M.Áýezov atyndaǵy Ońtústik Qazaqstan ýnıversıtetiniń resmı ókili Ázimhan Isabek bylaı dep oı tolǵaıdy:
«Abaı atamyzdyń 180 jyldyǵy merekesi aıasynda Turaǵul atamyzǵa da belgitas qoıylyp, ıgi is jasaldy. Sebebi Turaǵul Abaıuly Alashtyń zııalysy, aqynnyń aıaýly perzenti. Ol kisiniń taǵdyr joly óte aýyr bolǵan. Olaı deıtinimiz ótken ǵasyrdyń otyzynshy jyldary Abaıdyń áýleti qýǵyn-súrginge dýshar bolyp, ataqonysynan jer aýdarylady. Solardyń arasynda Turaǵul da sol zamannyń zaýalyna ushyrap, bar múlki tárkilenip osy Shymkent jaqqa kúshtep kóshirildi. Bul qalada Turaǵul atamyzdyń qyzy Máken apamyz turǵan. Ol keıin ońtústiktiń jigitine turmysqa shyǵady. Apamyzdyń jubaıy kezinde quqyq qorǵaý organy salasynda qyzmet atqarǵan eken. Turaǵul Abaıuly 1934 jyly dúnıe salady. Osy Shymkentke jerlenedi. Abaıtanýshylar zertteı kele onyń súıegi qazirgi Hımfarm zaýytynyń astynda qalyp qoıdy degen tujyrym jasaıdy. Keıin biz 2021 jyly qaıta izdestirý jumystaryn bastap, atamyzdyń jatqan jerine eń bolmasa belgitas ornataıyq degen oımen ýnıversıtet janyndaǵy Muhtartaný ǵylymı zertteý ortalyǵynda úlken basqosý uıymdastyrǵan bolatynbyz. Sol kezde zaýyttan bizge Abaı urpaqtarynyń qaıda jerlengeni jaıly tasqa qashap jazylǵan mármár tas tabylǵanyn habarlady. Sońynan bilgenimizdeı bul mármártasty jasatqan Máken apamyzdyń ózi eken. Artynsha qundy jádigerdi Muhtartaný ortalyǵyna ákelip qoıdyq. Sodan beri uly Abaımen qosa Turaǵul atamyzdyń da ómir tarıhyn zertteýdi jalǵastyryp kelemiz».
Jas ǵalymnyń aıtýynsha, Máken apamyz 2000 jyldardyń basynda Astana qalasynda dúnıeden ozǵan. Onyń artynda qalǵan qyzy Sáýle apamyzdyń kózi tiri eken. Shymkenttiń abaıtanýshy ǵalymdary apamyzben aradaǵy baılanysty úzbeı keledi. Muhtartaný ortalyǵyndaǵy mármártasty kórgende «anamnyń kózi edi» dep qatty kóńili bosap kóz jasyna erik beripti. Sóıtip, osy istiń basy-qasynda júrgen barsha azamatqa óziniń aq tilegi men batasyn arnapty.
Zertteýshi Á.Isabektiń málimdeýinshe, mármártas 1995 jyly Abaı Qunanbaıulynyń 150 jyldyǵyna oraı jasalǵan. Sol ýaqytta belgili rejısser Sergeı Azımov Turaǵul atamyz ben Máken apamyz týraly derekti fılm túsirgen. Osy rejıserlik jumys Abaı urpaqtarynyń qaıda jerlengeni týraly málimetter qamtyǵan mármártastyń jasalýyna túrtki bolǵan. Sodan keıin ol eskertkish taqta retinde hımfarm zaýytynyń qabyrǵasyna ilingen. Alaıda ýaqyt óte kele estelik belgi umyt qalady. Arada jyldar ótken soń ǵana zaýyt basshylyǵy ýnıversıtetke jádigerdi amanat retinde tapsyrady. Mármártastyń qundylyǵy sol, buǵan deıin jumbaq bolyp kelgen Abaı Qunanbaıuly áýletiniń ishindegi keıbir jandardyń qaıda jerlengeni naqty belgili boldy. Odan ózge Turaǵul atamyzdyń súıegi zaýyttyń astynda qalyp qoımaǵany, qabiri sol kásiporyn mańynda ekeni anyqtaldy. «Bul abaıtanýshylardyń buǵan deıin aıtyp kelgen burynǵy boljamdaryn túgeldeı joqqa shyǵardy» deıdi jas ǵalym.
О́z kezeginde qala ákimdigi, tıisti sala basshylary Abaı murasyn zertteý, ony óskeleń urpaqtyń sanasyna sińirý baǵytyndaǵy rýhanı hám mádenı ári pedagogıkalyq bastamalar uly aqyn mereıtoıy aıasynan tys kezde de turaqty túrde jalǵasyn tabatynyn jetkizdi.
