«Aınalym qarajatyna 3,5 mlrd, ınvestısııaǵa 7 mlrd teńgege deıin beriletin qarjylyq qoldaýdy shaǵyn jáne orta kásipkerlik nysandary paıdalana bastady. Aqtóbe oblysynda osy baǵdarlama arqyly 70 joba qarjylandyryldy», deıdi «Damý» qory Aqtóbe fılıalynyń dırektory Aınagúl Nııazova.
«Damý» qorynyń jergilikti fılıaly óńirde «О́rleý» baǵdarlamasyna qatysyp otyrǵan birneshe kásiporynnyń jumysyn kórsetti. Solardyń qatarynda Aqtóbe polıetılen qubyrlary zaýyty, «Nanym» seriktestigi, «Easy» ataýymen turmystyq hımııa shyǵaratyn «Epsilon Group» seriktestigi bar. Bul kásiporyndar jeńildetilgen nesıe alyp, memleket qoldaýyn óndiristik sehtardy jańartýǵa jáne jańa qondyrǵylar satyp alýǵa jumsaǵan.
Aqtóbe polıetılen qubyrlary zaýyty 2011 jyly iske qosylǵan. Jylyna 20 000 tonnadan asa ónim shyǵarady ári ony eldiń ár aımaǵyna taratady. Kásiporynda zamanaýı óndiristik jeliler, temirjol tuıyǵy, arnaýly tehnıkasy bar avtoparki, qoımalary men zerthanasy jumys isteıdi. О́ndiris sehynda «Krauss Maffei Technologies GmbH» kompanııasynyń ár kólemde qubyr daıyndaıtyn 3 jelisi ornatylǵan.
«Bizdiń kásiporynda ártúrli ólshemde, ortasha, joǵary qysymǵa shydas beretin sý, gaz, káriz qubyrlary shyǵarylady. Jaramdylyq merzimi 50 jylǵa deıin sozylyp, jer astynda shirimeıdi, búlinbeıdi. О́ndiristen shyqqan qubyrlardyń árqaısysyna óz zerthanamyzda synaq júrgizilip, sapa jáne sáıkestilik sertıfıkaty beriledi. Jumys erte kóktemnen bastap jeltoqsannyń sońyna deıin toqtamaıdy. О́ıtkeni qubyr tóseý jumystary jyly mezgilderde júrgiziletindikten, merdigerlerdiń jumys kestesine saı shyǵaramyz. Qysta bir aı demalyp, jabdyqtardy jóndeımiz, sehtardy tazalaımyz. Bul kúnderi jer qazý, qubyr tóseý jumystary saıabyrlaǵandyqtan, bizde de jumys kólemi azaıdy. Kásiporynda 40 adam eńbek etedi. Jumys qyzǵan ýaqytta úsh aýysymmen jumys isteımiz», deıdi óndiris basshysy Jomart Jaımaǵambetov.
Eldiń ár óńirinde polıetılen qubyrlaryn shyǵaratyn zaýyttar kóbeıse de, olardyń bárinde ortaq másele bar. Kásiporyndar arzan ári sapaly shıkizatqa áli kúnge deıin zárý. Qubyr jasaýǵa qajet polıpropılen etıl jáne propan qosyndylarynan turady. Al bul shıkizatty elimizde shyǵaratyn jalǵyz óndiris oryn – Atyraý oblysy Qarabatan kentindegi «Kazakhstan Petrochemical Industries» zaýyty. Alaıda mundaǵy polıpropılen joǵary qysymǵa tózetin qubyr jasaýǵa jaramaıdy.
Kásipkerler qazir qajetti shıkizatty syrttan tasıdy. Buryn Ázerbaıjannan, Shvesııadan jetkizgen. Keıin Qazan qalasynan aldyrǵan. Búginde Reseıdiń Novosibir qalasynan ákelinedi. О́ndirýshiler el ishinde ózimizdiń sapaly polıpropılen óndirilse degen nıetterin aıtty. Sebebi syrttan keletin shıkizat qymbattasa, daıyn ónimniń quny da soǵan qaraı ósedi. Taýar baǵasy árdaıym shıkizatqa táýeldi. О́ndiristegi maman tapshylyǵy da seziledi. Jalaqysy turaqty, áleýmettik paketi bar jumys orny bolǵanyna qaramastan jas mamandardyń kelýi sırek. Kásiporyn basshylyǵy kolledjderde oqıtyn munaı-hımııa mamandyǵynyń stýdentterin tájirıbeden ótýge shaqyryp otyr. Úıretýge de daıyn. Biraq qubyr óndirisine qyzyǵatyn jastar áli az.
Biz barǵan kelesi kásiporyn – «Nanym» seriktestigi boldy. Bul seriktestik 2014 jyldan beri otyzǵa jýyq nan-toqash ónimin shyǵaryp kele jatqan naýbaıhana. Olar bıyl «Damý» qory arqyly ekinshi deńgeıli bankten alynǵan 12,6% mólsherlemeli nesıeni aınalym qarajatyn tolyqtyrýǵa ári naýbaıhanany jańǵyrtýǵa jumsaǵan. Jańa peshter satyp alyp, óndiristiń tynysyn keńeıtken.
«Kásiporynda 80 adam eńbek etedi. Úsh aýysymda jumys isteımiz. Kásiporyn kúnine úsh tonnaǵa deıin nan-toqash ónimderin shyǵaratyn bolsa, sonyń ishinde ekinshi sorttaǵy un qosylǵan áleýmettik nanymyz suranysqa ıe. Odan basqa túrli toqash, baton, tátti bólkeler shyǵaramyz. Tańerteńgilik 4300 dana áleýmettik nandy peshten shyqqan boıy óz kóligimizben dúkenderge taratamyz. Bizdegi bir áleýmettik nannyń salmaǵy – 950 gramm, baǵasy 110 teńge. Aıyna 80 tonna un satyp alýǵa memleketten dotasııa alyp otyrmyz. Bul jerde sýbsıdııalanǵan un baǵasy kılogramyna 120 teńgeden berildi. Biz osy qarjyny áleýmettik nan pisirýge jumsaımyz. Undy Aqtóbedegi «Jańa Áljan» jáne «Ramazan» kombınattarynan satyp alamyz», deıdi «Nanym» JShS dırektory Sergeı Jılsov.
Aqtóbe qalasynyń irgesindegi Sazdy eldi mekeninde ornalasqan «Epsilon Group» JShS óndiristik bazasynda jylyna 3 myń tonnadan astam óndiristik hımııa jáne turmystyq hımııa buıymdary óndiriledi. Kásiporynnyń «EASY» taýar belgisimen shyǵarylatyn ydys jýýǵa arnalǵan, maıdy ketirýge arnalǵan, qol jýýǵa arnalǵan suıyqtyqtary, kıim jýýǵa arnalǵan kondısıoneri, aǵartqyshtary men turmystyq tehnıkanyń qaǵyn tazartatyn quraldary Aqtóbe oblysynda ǵana emes, Qyzylorda, Kókshetaý, Taldyqorǵan, Aqtaý, Atyraý qalalarynda da tanyla bastaǵan.
«Jumysty 2015 jyly ártúrli deńgeıde lastanǵan munaı, gaz, káriz qondyrǵylaryn tazartýǵa arnalǵan reagentter shyǵarýdan bastadyq. Al turmystyq hımııa buıymdaryn osydan eki jarym jyl buryn qolǵa aldyq. Qazir jylyna 2500 tonna óndiristik, 500 tonna turmystyq hımııa buıymdaryn shyǵaryp otyrmyz. Kir jýýǵa arnalǵan kondısıoner, ydys jýýǵa arnalǵan suıyqtyqtar, suıyq sabyndar, maıly, óte qatty lastanǵan zattardy ketiretin qospalar jaqsy suranysqa ıe bolǵandyqtan, bolashaqta onyń aıasyn keńeıtýdi josparlap otyrmyz. Osy ónimderdi óndirýge qajetti shıkizat elimizde az bolǵandyqtan, Meksıkadan, Germanııadan, Reseıden aldyramyz. О́zimizden tek «Araltuz» kombınatynyń tuzdaryn turmystyq hımııa men reagentter óndirýge qosamyz», deıdi «Epsilon Group» JShS hımık-tehnologi Aıdos Jamıdolla.
Seriktestik ıesi aınalym qarajatyn tolyqtyrýǵa «Damý» qorynyń kepildigimen nesıe alǵan. Onyń kepildik mólsheri qaryz somasynyń 55%-yn quraıdy. Osy qarajatqa oblys ortalyǵyndaǵy О́ndiristik aımaqtan jer alyp, turmystyq hımııa buıymdaryn shyǵaratyn seh salyp jatyr. Munda tolyq avtomattandyrylǵan óndiris iske qosylmaqshy.
О́nim shyǵaratyn jergilikti shaǵyn jáne orta kásiporyndar úshin jeńildetilgen nesıe qarajaty damý kilti jáne óndiristi jańartýǵa qajetti qural bolyp qala beredi. Kásipkerler qarjylyq qoldaýdyń arqasynda óndiristi keńeıtip, jańa tehnologııalar engizip, jumys oryndaryn qurýǵa múmkindik alyp otyr.
Aqtóbe oblysy
