Bizdiń stýdentterdiń «LUCID» jobasy – ókpe obyryn erte anyqtaýǵa arnalǵan ınnovasııalyq júıe. Ol negizgi eki bólikten bólikten turady. Birinshisi, «OncoSense «atty talshyqty bıosensor bolsa, ekinshisi – «Cancerna» jasandy ıntellekt júıesi. Osy eki tehnologııa birigip, KT-sýretterdi taldaý arqyly isiktiń sıpatyn dálirek anyqtaýǵa kómektesedi.
Bul – elimizde jıi kezdesetin qaterli derttiń biri. Endi NU stýdentteri osy aýrýdy erte ári qoljetimdi anyqtaıtyn joba usynyp otyr.
«OncoSense» bıosensory telekommýnıkasııada qoldanatyn birmodaly optıkalyq talshyqtarǵa negizdelgen. Bul onyń sezimtaldyǵyn arttyryp, óndiris qunyn tómendetedi. Qazir qurylǵy «ex vivo» formatynda klınıkalyq synaqtan ótip, naýqastardyń qan sarysýynan bıomarkerlerdi anyqtaý tıimdiligin kórsetý ústinde.
Al «Cancerna» jasandy ıntellekt modýli júıeni tolyqtyryp, isikterdi qaýip deńgeıine qaraı jikteıdi, dárigerlerge sýretterdi taldaýǵa, esepter qurastyrýǵa jáne dárilik ózara árekettestikti tekserýge kómektesedi. Bolashaqta komanda PET/KT derekteri negizinde metastaz boljamyn engizip, tehnologııany basqa qaterli dert túrlerine de beıimdeýdi josparlap otyr.
«О́lsheý ádisimiz doktor Danıele Tosı jetekshilik etetin bıosensorlar men bıoquraldar zerthanasynda jasalyp, keıin óz bıosensorymyzdy qurýǵa beıimdeldi. Biz sensordyń durys jumys istep, jetkilikti sezimtaldyqqa ıe ekenin rastadyq. Sondyqtan zertteýdi jalǵastyrýdy josparlap qoıdyq. Al jasandy ıntellekt júıesin damytý – Qazaq onkologııa jáne radıologııa ǵylymı-zertteý ınstıtýtymen birlesip júzege asady. Aldaǵy ýaqytta JI modelin qosymsha oqytyp, jetildirip, ony klınıkalyq jaǵdaıda synaqtan ótkizýdi kózdep otyrmyz», dedi «iGEM NU Kazakhstan» komandasynyń jetekshisi Raýan Muratuly.
Raýannyń aıtýynsha, baıqaýda arnaıy atalymdar boıynsha básekelestik óte joǵary bolǵan. Bizdiń komanda «EPFL», «McMaster University», «Boston University», «Queen’s University», «Beijing Institute of Technology», «University of Rochester» jáne «Eindhoven University of Technology» sekildi myqty komandalarmen baq synasqan.
Al «LUCID» jobasy baıqaýda ǵylymı mańyzymen qatar, kásipkerlik áleýeti úshin de joǵary baǵalandy. Stýdentter ózderi usynǵan jobanyń naryqqa engizilýin dáleldep, onyń elimizde ǵana emes, sheteldik emdeý mekemelerinde de qoldanýǵa bolatynyn kórsetti.
