Oblys kóleminde qanat jaıǵan jumystyń jaı-japsaryn oblys ákimi Dastan Ryspekov Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken baspasóz máslıhatynda aıtyp berdi. Bıyl birinshi jartyjyldyqta jalpy óńirlik ónim kólemi 1 trln teńgeni qurap, 1,1 paıyzǵa ósken. Jan basyna shaqqanda bul kórsetkish 4,6 mln
teńgeni quraıdy. 10 aıdyń qorytyndysynda kólik, qurylys, turǵyn úıdi paıdalanýǵa berý, ınvestısııa, saýda, aýyl sharýashylyǵy salalarynda oń dınamıka baıqalady. Alaıda ónerkásip salasynyń deńgeıi tómendegen. Munyń sebebin oblys ákimi Jomart kenishinde aqpanda bolǵan apatpen baılanystyrdy. Sol oqıǵadan keıin jumysy ýaqytsha toqtaǵan kenishtiń saldary ónerkásip salasyndaǵy jalpy úleske áser etken. Búginde kenishte jumys qaıta bastalǵan.
«Bıyl oblys bıýdjetiniń kiristeri 29,7 mlrd teńgege, ıaǵnı 20%-ǵa ulǵaıdy. Mundaǵy áleýmettik salanyń úlesi 50%-dy quraıdy. Sáıkesinshe, barlyq áleýmettik mindettemeler oryndalyp jatyr. Sonymen qatar bıýdjettiń menshikti kiristeri byltyrmen salystyrǵanda 15,6 mlrd teńgege artty. Úlesi 51%-ǵa jetti. 2023 jyly bul kórsetkish 42% shamasynda bolǵan edi. Investısııa – ekonomıkanyń turaqty, sapaly ósiminiń kepili. Byltyr ekonomıkany ártaraptandyrý aıasynda oblysta quny 34 mlrd teńgeni quraıtyn 9 ınvestısııalyq joba iske qosyldy. Bıyl 138 mlrd teńgege 17 jańa ınvestısııalyq joba iske asa bastady. Sonyń ishinde munaı bazasynyń qurylysy, jel elektr stansasy, respırator shyǵaratyn zaýyt qurylysy tolyǵymen aıaqtaldy», dedi D.Ryspekov.
Búginde oblysta 2028 jylǵa deıin jalpy quny 920 mlrd teńgege teń 25 iri jobany qamtıtyn pýl qalyptastyrylǵan. Bul qadam 2 myńnan astam jańa jumys ornyn ashýǵa múmkindik beredi. Ekonomıkany ártaraptandyrýdy jedeldetý maqsatynda Sátbaev qalasynda ındýstrııalyq aımaq quryldy. Sonyń aıasynda jalpy quny 5 mlrd teńgeni quraıtyn 3 joba pysyqtalyp jatyr. Nátıjesinde, 100 jumys orny qurylady. Bıyl ınfraqurylym tartý jumysy bastalyp, keler jyly aıaqtalady. Keleshekte jobalar iske assa, shaǵyn jáne orta óndirister beldeýin qalyptastyryp, jańa jumys oryndaryn ashýǵa septesedi. Saýda-kólik baılanysyn kúsheıtýge, qalany bir baǵytta ǵana damýdan arylyp, ekonomıkasyn ártaraptandyrýdy jedeldetýge múmkindik beredi.
Ulytaý oblysynda shaǵyn jáne orta kásipkerlikti damytý – ekonomıkanyń negizgi baǵyttarynyń biri. Qazir memlekettik qoldaýdyń arqasynda kásipkerlik salasynda ósim baıqalady. Mysaly, jyl basynan beri shaǵyn jáne orta kásipkerliktiń aralasýymen 160,6 mlrd teńgeniń taýary óndirildi. Oblys qurylǵan mezgilde bul kórsetkish aıtarlyqtaı tómen bolatyn. Taǵy bir jaǵymdy jańalyq, «Atameken» UKP reıtınginde Ulytaý oblysy shaǵyn bızneske eń qolaıly úsh óńirdiń qataryna engen. Sonyń bir tetigi retinde aıtsaq, bıyl jas kásipkerlerge 195 qaıtarymsyz grant berilgen. Jastar memleketten qaralǵan grantqa túrli kásip bastap jatyr.
«Bıyl óńirde jalpy somasy 3 mlrd teńge bolatyn 75 jańa kásipkerlik nysany ashyldy. Odan bólek, álemdik, otandyq brendter franshızasynyń sany ósti. Bul baǵyttaǵy jumystar oblystyń áleýmettik-ekonomıkalyq áleýetin arttyrady. Bastamalar kezeń-kezeńimen jalǵasady. Aıryqsha atap óterligi, Jezqazǵan qalasynda 25 jyldan astam qaraýsyz, ıesiz turǵan toqyma fabrıkasynyń ǵımaraty memleket menshigine qaıtarylyp, kásipkerlerge qolaıly orta jasaý maqsatynda aýqymdy jumystar qolǵa alyndy. Ǵımarat jańǵyrtylyp jatyr. Oǵan tartylǵan ınvestısııa kólemi 1 mlrd teńgeni quraıdy», dedi óńir basshysy.
Oblys ekonomıkasyn ártaraptandyrýda negizgi baǵyttardyń biri – agroónerkásip kesheni. Búginde oblys halqyn óńirdiń ózinde shyǵarylatyn ónimmen qamtamasyz etý maqsatynda Jezqazǵan qalasynda jumyrtqa baǵytyndaǵy qus fabrıkasy, Jańaarqa aýdanynda mal sharýashylyǵy kesheni men mal soıý sehy iske qosylǵan. Bul baǵytta bıyl jalpy quny 17 mlrd teńge bolatyn 10 joba iske asyp jatqan bolsa, quny 8 mlrd teńge bolatyn 7 joba jyl sońyna deıin aıaqtalady. Jalpy, bıyl Ulytaý aýdanyndaǵy 400 ga alqapqa sýarmaly daqyldar men kókónis ósiretin kásiporyn, Jezqazǵan qalasynda 5 000 bastan asatyn qoı sharýashylyǵy fermasy ashylǵan. Sondaı-aq Jezqazǵan qalasynda 500 ga aýmaqta sýarý jabdyqtaryn qoldana otyryp, mal azyǵyn egý jobasy, Jańaarqa aýdanynda 367 ga aýmaqta mal azyǵyn egý jónindegi 2 joba iske asty.
«Oblys áleýmettik azyq-túlik taýarlarynyń birneshe túrinen, atap aıtar bolsaq, sıyr eti, birinshi surypty bıdaı uny, birinshi surypty unnan jasalǵan bıdaı nanymen ózin-ózi qamtamasyz etip otyr. Sonymen qatar ınvestısııalyq jobalardyń nátıjesinde taýyq jumyrtqasymen qamtamasyz etý 0-den 40%-ǵa jetti. Keler jyly qosymsha taýyq etimen, kartoppen ishinara qamtamasyz etý josparlanǵan. 2022 jyly oblys aýmaǵynda sýarmaly qurylǵylardy qoldanatyn egistik alqaptar bolmady. Búginde bul kórsetkish 1,7 myń gektarǵa jetti. Munymen shektelmeı, 2026 jyly egisti 2,5 myń gektarǵa deıin jetkizý jospary tur. «Aýyl amanaty» jeńildetilgen nesıe baǵdarlamasy aıasynda jyl basynan beri 700 mln teńgege 100 joba qarjylandyryldy. Oblys qurylǵannan beri aýyl sharýashylyǵy salasyna 8,5 mlrd teńge ınvestısııa tartylsa, onyń 2,5 mlrd teńgesi bıyl quıyldy. Bul kórsetkish byltyrmen salystyrǵanda 46%-ǵa ósti», deıdi oblys ákimi.
О́ńirde jyl basynan beri jańa nysandardy qurý, istep turǵan nysandardy keńeıtýdiń arqasynda 2 200 jumys orny ashylǵan, 8 200 adam jumysqa ornalasqan. О́ńirdegi jumyssyzdyq deńgeıi – 4,1%. Bul jalpy respýblıkalyq kórsetkishten tómen. Bıyl
III toqsannyń qorytyndysynda ortasha jalaqy 7,5%-ǵa ósken. 10 aıda ataýly áleýmettik kómek alatyn otbasylardyń sany 3,1%-ǵa azaıǵan.
Oblys qurylǵan alǵashqy eki jylda ınjenerlik jelilerdi jańartý baǵytynda aýqymdy jumys qolǵa alyndy. Nátıjesinde, bıyl Jezqazǵanda abattandyrý jumystary bastaldy. Oblys ortalyǵynyń basty kóshesi sanalatyn Alashahan dańǵylynda jaıaý júrginshiler alleıasy ashylyp, jalpy sany 31 oıyn alańy salyndy. 100 qoqys konteıneri ornatylyp, qatty turmystyq qaldyqtarǵa arnalǵan 369 konteıner aýystyryldy. Budan ózge, «Qazaqmys» korporasııasynyń demeýshiligimen kópqabatty 40 turǵyn úıdiń qasbeti jańarǵan. Damýdyń basty kórsetkishi retinde qalanyń bas josparyna sáıkes Batys aýdanyn ashý jobasy qolǵa alyndy. Qazir sol aýmaqta kópqabatty turǵyn úıler, áleýmettik nysandar, ǵımarattar josparlanyp, boı kóterip jatyr. Atap aıtar bolsaq, oqýshylar saraıy, emhana, 320 oryndyq balabaqsha, 900 oryndyq mektep, sport kesheni, muz arenasy men basseın salynady.
Baıandamadan soń jýrnalıster óńirdiń áleýmettik-ekonomıkalyq damý kórsetkishterine qatysty suraqtar qoıdy. Bizben, «Eýrazııa» arnasynyń tilshisi qoıǵan saýaldyń mazmuny uqsas boldy. Bilgimiz kelgeni – «Jomart» kenishinde tirkelgen apattyń saldarymen kúres jumystary, kenshilerdiń qaýipsizdik sharalary. Este bolsa, aqpanda kenishte jeti kenshi qaıtys bolǵan edi.
«Oqıǵadan keıin Úkimettik komıssııa qurylyp, eki aıǵa jýyq ýaqyt tekserý júrgizildi. Nátıjesinde, 45 is-sharadan turatyn jumys jospary bekitildi. Búginde 29 tapsyrma oryndalyp, 16 is-sharaǵa qatysty jumystar jalǵasyp jatyr. Onyń ishinde ǵylymı zertteý jumystarynan bólek, demontaj jumystaryna qajet quraldardy jetkizý, mamandardy oqytý máselesi bar. Qazirde kenishte gazdyń bar-joǵyn táýlik boıy anyqtaıtyn quraldar ornatylǵan. Aýanyń quramyn únemi tekserip otyratyn zerthana da bar. Sondaı-aq qaýipti aımaqtardyń kartasy ázirlendi. Kenish 5 aı boıy jumys istegen joq edi. Osy aralyqta kásiporyn kemshilikterdi rettep, jumysty qaıta bastady. Qaıtys bolǵan kenshilerdiń otbasyna memleket, jergilikti atqarýshy organdar, «Qazaqmys» korporasııasy tarapynan tıisti kómek kórsetildi», dep túıindedi oblys ákimi D.Ryspekov.
