Aýyl sharýashylyǵy alǵa súıregen aımaq

О́ńirdiń áleýmettik-ekono­mıkalyq damý baǵytynda atqa­rylyp jatqan jumystardyń retin oblys ákimi Ǵaýez Nur­muhambetov Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken baspasóz máslıhatynda baıandady. Resmı derekke júginsek, óńirde elimizdegi astyqtyń tórtten bir bóligi (24,8%) óndiriledi. Onyń ishinde maıly daqyldar men súttiń onnan bir bóligi shyǵady. Bıyl ósimdik sharýashylyǵynda da joǵary nátıjelerge qol jetken. 4,3 mln ga alqaptan ónim jınalyp, maıly daqyldar alqaby 1 mln gektarǵa deıin ósken. Bul jaqyn aımaqtardaǵy ǵana emes, jalpy eldegi eń jaqsy kórsetkish. Oblysta ortasha astyq túsimi gektaryna 21 sentnerdi, ónimdilik rekordtyq 6,5 mln tonnany qurady. Tipti keıbir sharýashylyqtar gektarynan 60 sentnerden joǵary ónim alypty. Maıly daqyldar jóninde tarıhı maksımým tirkelip, ónim kólemi 1,2 mln tonnaǵa jetken. О́nimdiligi gektarynan 12 sentnerdi quraıdy. Dıqandar jumys barysynda zamanaýı agrotehnologııalardy kóptep engizip, únemi elıtalyq sorttardy paıdalanady. Bul rette sharýalarǵa ákimdiktiń de qosyp otyrǵan úlesi, qoldaýy jeterlik.

Bıyl sharýalar 340 myń tonna tyńaıtqysh, 66 mlrd teńgege 2,3 myń tehnıka satyp aldy. Memlekettiń qoldaý sharalary kóptep kórsetildi. Jeńildetilgen qarjylandyrý kólemi rekord­tyq 161 mlrd teńgege jetti. Memleket basshysynyń tapsyrmasy aıasynda bıyl sýarmaly jer kólemi 2,1 myń gektarǵa ulǵaıyp, 11,5 myń gek­tarǵa jetken. Sol sekildi sýdy únemdeý tehnologııasy tek dándi-daqyldardy ósirýge ǵana emes, sonymen qatar kartop, qant qyzylshasy, júgeri, basqa da daqyldarǵa qoldanylyp keledi.

«Prezıdent jyl sońynda ekonomıkanyń ósimin keminde 6,5% deńgeıinde qamtamasyz etý mindetin qoıdy. Bıylǵy 10 aıdyń qorytyndysynda qysqamerzimdi ekonomıkalyq ındıkatordyń ósýi 13%-dy qurady. Aýyl sha­rýa­shy­ly­ǵynda 9,3%, óner­kásipte 19,1%, qurylysta 30,1%, turǵyn úıdi paıdalanýǵa berýde 3,9%, ınvestısııalarda 7,3% ósim qamtamasyz etildi. Agrarlyq sektordy damytýmen qatar, oblys óndiristiń ósýin, salalyq kórsetkishterdiń jaqsarýyn qamtamasyz ete otyryp, mal sharýashylyǵynda eleýli nátıjelerge qol jetkizdi. Bul nátıjeler fermalardy jań­ǵyrtý, ozyq tehnologııalardy engizý, mal basyn kóbeıtý arqyly múmkin boldy», dedi óńir basshysy.

Bıyl oblysta et óndirisi 68,5 myń tonnany, sút 334,9 myń tonnany, jumyrtqa 530 mln danany qurady. Osynyń ishinde sút baǵytynyń burynǵydan qarqyndy damyp kele jatqany baıqalady. Oblys zamanaýı sút keshenderin engizý jóninen kóshbasshy orynda. О́ńirde qazir 110 sút-taýar fermasy jumys isteıdi. Bul elimizdegi barlyq 373 fermanyń 30%-yn quraıdy. Demek eldegi sút fer­masynyń shamamen úshten biri osy óńirge tıesili. 2023–2024 jyldary elimizde salynǵan 58 jańa sút-taýar fermasynyń 21-i dál osy oblysta ashylǵan. Bıyl taǵy 8 keshen jumysyn bastaǵan. Búginde oblysta sút sharýashylyǵynda 2 iri joba iske asyp jatyr. Sonyń biri – «Zenchenko jáne K» komandıttik seriktestigi toqsan oryndyq «Karýsel» saýý qondyrǵysy bar, 8 myń basqa arnalǵan ferma salady. Atalǵan sharýashylyq eldegi úzdik ondyqqa kirse, sút saýý ónimdiligi jóninen birinshi orynda. Ekinshi joba Maǵjan Jumabaev aýdanynda iske asady. «SK Agro» seriktestigi «Ka­rýsel» biregeı saýý qondyr­ǵysy bar, 10 000 basqa arnalǵan Ortalyq Azııadaǵy eń iri ferma salmaq nıette. Eki joba boıyn­sha sút óndirýdiń jyldyq ósimi 68 myń tonnany quraıdy. Bul agroqurylymdar óndiretin súttiń úlesin 70%-ǵa deıin art­tyrýǵa múmkindik beredi. Jo­balar sátti iske assa, óńirdiń sa­ladaǵy pozısııasyn nyǵaıtyp, oblystyń respýblıkadaǵy sút óndirisindegi úlesin 20%-ǵa deıin jetkizýge jol ashady.

«Memleket basshysy halyq­qa Joldaýynda aýyl sharýa­shylyǵyn jańǵyrtýdy, azyq-túlik qaýipsizdigi máselesin ulttyq basymdyq retinde bel­giledi. Osy rette óńirde qaıta óńdeýdiń mańyzdy jobalary iske asyp jatyr. Qýattylyǵy 370 myń tonna maıly daqyldar óndiretin, 120 myń tonna ónim óndiretin «MasloDel» maı eks­traksııalyq zaýyty jumys isteıdi. Onyń basym bóligi eksportqa baǵyttalǵan. Kásiporynnyń qýatyn jylyna 92 myń tonnaǵa deıin arttyryp, jumys oryndaryn qurýdy qamtamasyz etken «Eurasian Milk» seriktestiginde qoıýlandyrylǵan sút sehy­nyń qurylysy aıaqtaldy. Agroónekásip kesheniniń ınno­vasııalyq baǵyttary da damyp keledi. «Soltústik Agro LTD» serik­testiginde 400 bas kúshim tuqymyna arnalǵan bıeniń qurǵaq sútin óndirý fermasy iske qosyldy. Bul elimizdegi osyndaı ekinshi joba», deıdi Ǵ.Nurmuhambetov.

О́ńirdiń áleýmettik-ákono­mı­kalyq damýyna esepsiz úles qosqan sharýalardyń eńbegi eleýsiz qalmaıdy. Sonyń biri retinde aıtsaq, byltyr «Qazaq­stannyń Eńbek Eri» ataǵy Gen­nadıı Zenchenkoǵa, bıyl óz salasyna 45 jyl arnaǵan qara­paıym mehanızator Murat Qarajumanovqa berildi.

Búginde oblysta quny 894 mlrd teńgeni quraıtyn 51 ın­­vestısııalyq jobadan turatyn pýl iske asyp jatyr. Nátıjesinde, 7,8 myńnan astam jańa jumys ornyn qurý kózdelgen. Jalpy, birinshi jartyjyldyqta tar­tylǵan tikeleı ınvestısııa kólemi jyldyq jospardan eki eseden asa joǵary boldy. Eki jyl ishinde jalpy somasy 300 mlrd teńgeden asatyn 19 memorandýmǵa qol qoıyldy.

«Qyzyljar» arnaıy ekono­­mıkalyq aımaǵy óńirge ınvestısııa tartýdyń ortalyǵy bolyp qala beredi. Búginde 22 qatysýshy tirkelgen. Jalpy ınvestısııalar kólemi 317 mlrd teńgeden asady. Shamamen 4 myń jańa turaqty jumys orny quryldy. Olardyń ishinde quny 28,4 mlrd teńgege teń 5 joba iske qosyldy. Shamamen 700 jańa jumys orny ashyldy. Jalpy ınvestısııa somasy 280 mlrd teńgeni quraıtyn 17 joba iske asyrý kezeńinde. Olardyń aıasynda 3,3 myń jańa jumys ornyn ashý kózdelgen. Bul Túrkııa, Italııa, Qytaı, Germanııa, Qatar, Reseı jáne elimizdiń ınvestorlary qatysatyn jobalar», dedi óńir basshysy.

Oblys ákimi baıandamasyn túıindeı kele, byltyr Soltústik Qazaqstan oblysyna synaq bolǵan sý tasqyny týraly aıtty.

«Elimizde buryn mundaı kólemde sý tasqyny bolǵan emes. Bıylǵy kóktem de Pe­tropavl men qala mańyndaǵy aýdandardyń beriktigin taǵy da tekserdi. Bul rette byltyrǵy sý tasqynynyń barlyq sabaqtary eskerilgenin aıtqym keledi. Keıingi jyldary Esildiń tasqyn sýlarynan oblys ortalyǵy men qala mańyn qorǵaý jó­nindegi sharalar kesheni iske asty. Petropavlda 3 bógetti, Qyzyljar aýdanynda taǵy 3 bógetti qaıta jańartý aıaqtalýǵa jaqyn. Barlyq bógetterdiń bıiktigi Baltyq júıesine sáıkes 102,2 metrge deıin jetkizildi. Bul byltyrǵy sý tasqyny deńgeıinen 1,5 metrge joǵary. Jergilikti bıýdjet esebinen Esil jaıylmasyndaǵy turǵyn úılerdi qorǵaý maqsatynda eki jer qorǵany salyndy», degen óńir basshysy sý tasqynynyń aldyn alýǵa baǵyttalǵan basqa da sheshimder týraly málim etti.

Ákimniń baıandamasynan soń kezek suraq-jaýapqa keldi. Biz Ǵaýez Nurmuhambetovten áýeli oblys ortalyǵynda balabaqsha tapshylyǵy máselesi qalaı rettelip jatqanyn suradyq. Ekinshi, «Jańajol» shekaralyq ótkizý pýnktine aparatyn, ıaǵnı Reseı Federasııasy Qor­ǵan oblysynyń shekarasyna jetkizetin joldyń jaıyn bilgimiz keldi.

«2017 jyldan 2024 jylǵa deıin oblysta balabaqsha salynbaǵan. Eki jylda «Birlik» shaǵyn aýdanynda 90 oryndyq, «Bereke» shaǵyn aýdanynda 140 oryndyq balabaqsha salyndy. Endi jeltoqsanda taǵy 280 oryndyq úshinshi balabaqshany tapsyrǵaly otyrmyz. «Qazaqstan halqyna» qorymen birge jyl sońynda 2,5 mlrd teńgege tór­tinshi balabaqsha salynady. Odan bólek, kásipkerler salyp jat­qan shaǵyn balabaqshalar bar. Joldyń jaıyn aıtsam, «Jańajol» shekaralyq ótkizý pýnktine aparatyn joldyń uzyndyǵy – 37 shaqyrym. Merdiger bıylǵa josparlanǵan qarjyny ıgerip boldy. Keler jyly qalǵan 6 shaqyrymdaı joldy jóndep, tolyq paı­dalanýǵa beredi. Kúrdeli jón­deý jumystary bolǵan soń, oǵan bólingen qarajat kólemdi, jumysy da ońaı emes. Qurylys basyna ózimiz de jıi baryp, jumys barysyn baqylap otyramyz», dep qorytyndylady oblys ákimi Ǵ.Nurmuhambetov.