Foto: parlam.kz
Málimetterge sáıkes, 186 jeke jáne zańdy tulǵa, sonyń ishinde qoǵamdyq belsendiler, quqyq qorǵaý uıymdary, medıa qurylymdar jáne sheteldik úkimettik emes uıymdardyń fılıaldary júıeli túrde shetelden qarajat alyp otyrady.
«Bizdiń elde keıbir tulǵalar kólemdi qarajat alǵanymen, olardyń ony qaıda baǵyttap jatqanyn eshkim baqylap jatqan joq», dedi depýtat.
Májilismenniń sózinshe, qoldanystaǵy tizilim tek qarajat alý faktisin ǵana kórsetedi, bul – ashyqtyq emes, onyń syrtqy kórinisi ǵana. Al qarjylandyrýdyń naqty kózderin (sheteldik donorlardy), jalpy alynǵan somalardy (onyń ishinde árbir alýshy men joba boıynsha bólinisin), qarjy bólingen maqsattar men mindetterdi, qarajattyń maqsatty jumsalýyn baqylaý tetikteri men salyqtyq eseptilik sııaqty negizgi jaıttardy ashyp kórsetpeıdi.
«Sheteldik qarajat halyqaralyq uıymdardyń fılıaldaryna túsedi de, odan ári el ishinde ekinshi deńgeıli granttar túrinde taralady. Al bul qarajatpen tikeleı qoǵammen jumys isteıtin túpki alýshylar múlde nazardan tys qalady. Mundaı zańnamalyq olqylyq keń «sur aımaq» qalyptastyryp, jasyryn operasııalarǵa qolaıly orta týǵyzady. Bul shema densaýlyq saqtaý nemese bilim berý salasyndaǵy mańyzdy áleýmettik bastamalardy qoldaýǵa da qoldanylýy múmkin. Biraq dál solaı azamattarymyzdyń sanasyna destrýktıvti yqpal etý úshin de paıdalanylýy yqtımal», dedi Májilis depýtaty.
Magerram Magerramovtyń sózinshe, mundaı qarajat halqymyzdyń dástúrleri men otbasylyq qundylyqtarǵa teris keletin ıdeologııany nasıhattaýǵa ári áleýmettik arazdyqty qozdyryp, halyq arasynda jik týǵyzýǵa jáne «quqyq qorǵaý» degen jeleýmen ulttyq birligimizdi iritýge ári mádenı shabýyl arqyly moraldyq tirekterimizdi shaıqaýǵa, taǵy sol sııaqty áreketterge jumsalyp jatqan bolýy múmkin.
«Paradoks – shetelden qarajat alatyn keıbir belsendiler memleketten ashyqtyq talap etedi, al ózderiniń qarjylandyrýy qupııa qalyp otyr. Bul – aqparattyq soǵys. Sheteldik granttar arqyly damý jolymyz ben qundylyqtarymyzǵa yqpal etýge jasalǵan áreket», dedi M.Magerramov.
Osyǵan baılanysty depýtat Qazaqstan halyq partııasy fraksııasynyń talaptaryn málim qyldy.
«Birinshiden, sheteldik qarjylandyrý tiziliminde ashylýy tıis aqparat kólemin eleýli túrde keńeıtýge baǵyttalǵan zańnamalyq ózgeristerdi qysqa merzimde ázirleý. Ashyq kórsetilýi qajet málimetter:
- qarajat beretin donorlar;
- árbir alýshy jáne árbir kelisim (grant) boıynsha bólinisimen kórsetilgen tolyq alynǵan somalar;
- qarajat baǵyttalǵan jobalardyń naqty maqsattary, mindetteri, kútiletin nátıjeleri jáne oryndalǵan jumys aktileri;- táýelsiz aýdıtten ótken, qarajattyń maqsatty jumsalýy týraly qoǵamdyq jyl saıynǵy esep;
- alynǵan qarajat boıynsha salyqtyq tólemder týraly aqparat.Ekinshiden, sheteldik qarjylandyrýdy jasyrý nemese jalǵan aqparat berý úshin jaýapkershilikti qatańdatý. Bul máseledegi ashyqtyq – bıýrokratııa emes. Bul – ulttyq ózin-ózi qorǵaý aktisi. Bul ؘ– halqymyzǵa kim jáne qandaı maqsatpen yqpal etýge tyrysatynyn bilýge degen quqyǵymyz», dedi depýtat.
Qazaqstan halyq partııasy fraksııasy atynan depýtat atalǵan talaptarǵa ulttyq mańyzy bar másele retinde qaraýdy jáne zańda belgilengen tártippen jaýap berýdi surady.
