Sýretterdi túsirgender – A.Dúısenbaev, E.ÚKIBAEV
Keleli kelissózder
Resmı saparyn Imperator Narýhıtomen kezdesýden bastaǵan Qazaqstan Prezıdenti Japonııa eliniń qonaqjaılylyǵyna rızashylyǵyn bildirdi. Memleket basshysy Qazaqstan halqy Kúnshyǵys eliniń tártibi men tabandylyǵyn áýelden úlgi tutatynyn atap ótti. Sondaı-aq eki eldi ózara qurmet pen túrli saladaǵy tabysty yqpaldastyqqa negizdelgen baıyrǵy dostyq qatynastar biriktiretinin jetkizdi.
Imperator Narýhıto Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń sapary Japonııa men Qazaqstan arasyndaǵy baılanys tarıhynda eleýli ýaqıǵa retinde qalatynyn jáne ekijaqty qarym-qatynasty jańa deńgeıge shyǵaratynyn aıtty.
Memleket basshysy men Imperator ózara yntymaqtastyq máseleleri jáne halyqaralyq kún tártibi jóninde pikir almasty.
Budan soń Tokıo qalasynda Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevty saltanatty qarsy alý rásimi ótti. Qurmet qaraýyly sap túzep, qos eldiń memlekettik ánurandary shyrqaldy. Qurmet qaraýylynyń bastyǵy raport bergennen keıin Qasym-Jomart Toqaev pen Japonııa Premer-mınıstri Sanae Takaıchı bir-birine resmı delegasııa múshelerin tanystyrdy.
Sodan soń Premer-mınıstr ofısinde qazaq-japon kelissózderi bastaldy.
Memleket basshysy Qazaqstan delegasııasyna qonaqjaılyq kórsetken Sanae Takaıchıge rızashylyǵyn bildirdi.
– Bul sapar – shyn máninde, eki el arasyndaǵy qarym-qatynastyń jańa kezeńi. Biz Japonııany árqashan Azııadaǵy ýaqyt tezinen ótken senimdi seriktesimiz dep sanaımyz. Búgingi Japonııa – ǵasyrlar boıy qalyptasqan danalyq pen biregeı dástúrdi zamanaýı ınnovasııamen úılesimdi jarastyrǵan, damyǵan memleket. Sizdiń parasatty ári myqty basshylyǵyńyzben elińizdiń halyqaralyq arenadaǵy rólin odan ári nyǵaıtatyn aýqymdy reformalar júrgizilip jatyr. Biz Japonııany alystaǵy kórshimiz, degenmen jaqyn ári senimdi dosymyz dep jıi aıtamyz. О́zara baılanystarymyzdyń tarıhy – tereńde. Buǵan deıin Sizdiń elińizge tórt ret kelgen edim. Bul – meniń Prezıdent retindegi alǵashqy saparym. Qazaq-japon qarym-qatynasynyń berik ınstıtýsıonaldyq negizi qalyptasqan. О́zińiz aıtqandaı, 2004 jyly Japonııanyń sol kezdegi Syrtqy ister mınıstri Kavagýchı hanymmen birge «Ortalyq Azııa + Japonııa» formatyna bastamashy boldyq. Syrtqy ister mınıstrleri deńgeıindegi alǵashqy kezdesý Astanada ótti. Búginde mundaı kezdesýlerdiń keńinen tanylǵany sonshalyq, iri memleketterdiń kóbi «Ortalyq Azııa plıýs» platformasyn quptaıdy. Biraq Japonııa bul dıalog alańynyń alǵashqy bastamashysy jáne negizin qalaýshy bolyp qala beredi, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Japonııa Premer-mınıstri Qazaqstan Prezıdentiniń resmı sapary eki eldiń ózara tıimdi yntymaqtastyǵyna tyń serpin beretinine senim bildirdi.
– Sizben júzdeskenime qýanyshtymyn. Osydan 21 jyl buryn Syrtqy ister mınıstrleriniń «Ortalyq Azııa + Japonııa» formatyndaǵy alǵashqy jıyny ótken edi. Oǵan О́zińiz tóraǵalyq ettińiz. Búgin, mine, «Ortalyq Azııa + Japonııa» formatyndaǵy memleket basshylarynyń kezdesýine Prezıdent laýazymynda qatysqaly otyrsyz. Qazaqstandy zań ústemdigine negizdelgen erkin ári ashyq álemdik tártipti nyǵaıtý isinde strategııalyq seriktes retinde qarastyramyz. О́zara tıimdi qarym-qatynasty odan ári damytý úshin Sizben tyǵyz yntymaqtastyqty jalǵastyrýǵa nıettimiz, – dedi Sanae Takaıchı.
Kelissózder barysynda saýda-ekonomıkalyq, ınvestısııalyq, kólik-logıstıkalyq, energetıkalyq jáne mádenı-gýmanıtarlyq salalardaǵy ekijaqty baılanystardy damytý keleshegi egjeı-tegjeıli talqylandy.
Kelissóz qorytyndysy boıynsha Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev pen Premer-mınıstr Sanae Takaıchı Birlesken málimdeme qabyldady. Eki eldiń resmı delegasııa músheleri 14 úkimetaralyq jáne vedomstvoaralyq qujatqa qol qoıdy.
Parlamentaralyq dıalog tereńdeı tústi
Osy kúni saltanatty qarsy alý rásiminen buryn Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev Toshıakı Endo bastaǵan Japonııa Parlamentiniń Qazaqstanmen dostyq lıgasy múshelerimen kezdesý ótkizdi. Memleket basshysy Dostyq lıgasynyń qyzmetine joǵary baǵa berip, ony ekijaqty yntymaqtastyqty nyǵaıtýdyń mańyzdy tetigi retinde qarastyratynyn atap ótti.
– Elimiz Tokıomen jan-jaqty yqpaldastyqty odan ári arttyrýǵa basa mán beredi. Parlamentaralyq dıalog tereńdeı tústi. Túrli deńgeıdegi baılanystar turaqty túrde jalǵasýda. Saýda-ekonomıka jáne ınvestısııa salasyndaǵy ekijaqty qatynastarymyz tyń serpinmen damyp keledi. Japonııa Qazaqstandaǵy iri ınvestordyń qataryna kiredi. Byltyr taýar aınalymy 2 mlrd dollarǵa jetti. Bul – Japonııanyń Ortalyq Azııa memleketterimen jalpy saýda kóleminiń 70 paıyzynan astamy degen sóz. Sondaı-aq kólik-logıstıka, energetıka, aýyl sharýashylyǵy jáne basqa da salalarda naqty jobalar bar. Biz búgin Imperator Narýhıtomen kezdesýde medısına salasy, sý máselesi boıynsha pikir almastyq. Shyn máninde ekijaqty yntymaqtastyqtyń keleshegi zor. Mádenı-gýmanıtarlyq baılanysymyz tereńnen tamyr tartady. Eki el bilim jáne ǵylym, mádenıet pen óner, sport jáne týrızm salalarynda ózara tyǵyz yqpaldastyq ornatty. Bıyl Osakada ótken Dúnıejúzilik kórme aıasynda qazaqtyń uly aqyny, ǵulama oıshyly Abaı Qunanbaıulynyń týǵanyna 180 jyl tolýyn atap óttik, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Memleket basshysy jahandyq ózekti máselelerge qatysty Qazaqstan men Japonııanyń ustanymdary ortaq ekenine toqtaldy.
– Biz Birikken Ulttar Uıymy jáne basqa da halyqaralyq qurylymdar aıasynda beıbitshilikti qamtamasyz etý, ıadrolyq qarýsyzdaný máseleleri boıynsha bir-birimizdi únemi qoldap kelemiz. Qazaqstan aımaqaralyq yntymaqtastyǵymyzdyń mańyzdy tetigi sanalatyn «Ortalyq Azııa + Japonııa» sammıtine aıryqsha mán beredi. Premer-mınıstr Sanae Takaıchı hanymmen ótetin kezdesýde birqatar máseleni talqylaımyz. Bul kelissózder saıası dıalogti tereńdetip, ekonomıkalyq jáne gýmanıtarlyq alys-beristi jandandyrýǵa jol ashady. Halyqtarymyz ósip-órkendep, ózara tıimdi qarym-qatynasymyz nyǵaıa beredi dep senemin, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Meıdjı Djıngý ǵıbadathanasyn aralap kórdi
Sonymen qatar Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev Japonııaǵa resmı sapary barysynda Tokıodaǵy Meıdjı Djıngý sınto ǵıbadathanasyna bardy.
1920 jyly salynǵan keshen ımperatorlyq kıeli oryn sanalady. Onyń aýmaǵynda 120 myńǵa jýyq aǵash pen jasyl jelegi bar saıabaq ornalasqan. Ǵıbadathana túbegeıli saıası jáne áleýmettik-ekonomıkalyq reformalar júrgizý arqyly Japonııany álemniń damyǵan elderiniń birine aınaldyrǵan ımperator Meıdjıge arnalǵan.
Keshenmen tanysqan soń Memleket basshysy Qurmetti qonaqtar kitabyna jazba qaldyrdy.
«Meıdjı Djıngý – berekeli birlik pen ulttyq sana-sezimniń sımvoly. Japon halqy úshin osy qasıetti ǵıbadathananyń tarıhı mán-mańyzy erekshe. Kúnshyǵys eli ósip-órkendeı bersin!» dep jazdy Qasym-Jomart Toqaev.
Otandastarmen dıdarlasty
Memleket basshysy qazirgi ýaqytta Japonııada bilim alyp, túrli salada qyzmet etip júrgen Qazaqstan azamattarymen kezdesti.
Prezıdent Japonııa sııaqty damyǵan eldiń tájirıbesin zerdeleý mańyzdy ekenin aıtty.
– Bul sapar eki el arasyndaǵy qarym-qatynasqa tyń serpin beredi dep oılaımyz. Japon tarapy da úlken mán berip otyr. Búgin Premer-mınıstrmen kezdesemin. Yntymaqtastyǵymyzdyń keleshegi zor bolatynyna eshqandaı kúmán joq. О́zderińizge belgili, Qazaqstan óz damýynda jańa kezeńge qadam basty. Bıyl el ekonomıkasynyń ósimi 6 paıyzdan asty. Bul – óte jaqsy kórsetkish. Degenmen munymen toqtap qalýǵa bolmaıdy. Inflıasııany tómendetý, ınfraqurylymdy jańartý qajet. Qazaqstan keleshekte sıfrlyq elge aınalýy kerek. Aldymyzda osyndaı úlken maqsattar tur, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Otandastarymyz arasynan Ritsumeikan Azııa – Tynyq muhıty ýnıversıtetiniń vıse-prezıdenti, professor Serik Meıirmanov, ARIA Consulting negizin qalaýshy Araılym Hasan, Showa jáne Juntendo medısına ýnıversıtetteriniń dosenti Ábdibek Qalıbek, «Ailia» kompanııasynda jasandy ıntellekt tehnologııasymen aınalysatyn ınjener Eldar Tóleýbaı sóz sóılep, ózderiniń Kúnshyǵys elindegi jetistikterimen bólisti.
Prezıdent Japonııada turyp jatqan qazaqstandyqtarǵa tabys tiledi.
Buǵan qosa Prezıdent Tokıoda kásipqoı sýmoshy Ersin Baltaǵulmen kezdesti.
Memleket basshysy Japonııada bilim alyp, on jyldan beri iri halyqaralyq jarystarda kósh basynan kórinip júrgen Ersin Baltaǵuldy qazaqstandyqtar maqtan tutatynyn atap ótti. Sonymen qatar Imperator Narýhıtomen kezdesýde balýannyń jetistikteri týraly áńgime qozǵalǵanyn aıtty.
Qazaqstandyq sportshynyń laqap aty – Kımbozan. Bul – ataqty bapker ári tól sýmo mektebiniń negizin qalaýshy, oıakata Kıseniń týǵan jeri Kýmamoto prefektýrasyndaǵy taýdyń ataýy.
«Rakuten» kompanııasynyń basshysyn qabyldady
Japonııadaǵy resmı sapary aıasynda Qasym-Jomart Toqaev «Rakuten Group» kompanııasynyń negizin qalaýshy, basqarma tóraǵasy jáne bas dırektory Hıroshı Mıkıtanımen kezdesti.
Memleket basshysy Rakuten tobynyń álemdegi eń ozyq jahandyq sıfrlyq ekojúıe qalyptastyrýda qol jetkizgen jetistikterin joǵary baǵalady.
Qasym-Jomart Toqaevtyń aıtýynsha, tehnologııalyq damý men sıfrlyq transformasııanyń jańa kezeńine qadam basqan Qazaqstan kompanııa tájirıbesine zor qyzyǵýshylyq tanytady. Prezıdent elimizde alǵash ret jasandy ıntellekt týraly zań qabyldanyp, birinshi ulttyq sýperkompıýter iske qosylǵanyn, elektrondyq úkimet qyzmeti men sıfrlyq ekojúıe jetildirilip jatqanyn jetkizdi.
Osy oraıda Memleket basshysy «Rakuten» kompanııasynyń Qazaqstandaǵy qyzmet aıasyn keńeıtý, sondaı-aq Jasandy ıntellekt jáne sıfrlyq damý mınıstrligimen tyǵyz qarym-qatynas ornatý nıetin quptady. Atap aıtqanda, elimiz kompanııanyń qaterli isik aýrýlaryn emdeýge arnalǵan bıotehnologııa salasyndaǵy ázirlemelerine qyzyǵýshylyq tanytady.
Hıroshı Mıkıtanı Qasym-Jomart Toqaevqa kompanııa jumysyna oń baǵa bergeni úshin alǵys aıtyp, Qazaqstan Prezıdentimen kezdesý zor mártebe ekenine toqtaldy. Ol elimizde sıfrlyq bastamalardy damytýdyń joǵary qarqynyn atap ótip, olardy júzege asyrý úshin aýqymdy ınvestısııa tartylǵanyna nazar aýdardy.
«Rakuten Group» – Hıroshı Mıkıtanı 1997 jyly negizin qalaǵan japondyq tehnologııa konglomeraty. Kompanııa elektrondy kommersııa, mobıldi baılanys, qarjy tehnologııalary, sıfrlyq kontent, medıaqyzmet jáne basqa da onlaın servısterdi qamtıtyn tutas sıfrlyq ekojúıeni damytady. Rakuten 30-dan asa elmen jáne óńirmen halyqaralyq seriktestik ornatqan.
