Reestr – tártip pe, tosqaýyl ma?
Otandyq ónimdi qoldaýdyń jańa tetigi retinde usynylǵan Reestr júıesi búginde bıznes qaýymdastyq arasynda úlken pikirtalas týdyryp otyr. Osy baǵyttaǵy olqylyqtar men tehnıkalyq kedergilerdi «Atameken» UQP Prezıdıýmynyń óńdeýshi ónerkásip komıtetiniń tóraǵasy, Jıhaz jáne aǵash óńdeý ónerkásibi kásiporyndary qaýymdastyǵynyń prezıdenti Qanat Sultanuly Ibraev jan-jaqty taldap berdi. Onyń paıymdaýynsha, bastamanyń maqsaty aıqyn bolǵanymen, ony iske asyrý tetigi kásipkerlerdi tyǵyryqqa tireýi múmkin.
«Bıznes reestrdiń engizilýine túbegeıli qarsy emes. Alaıda ol jetkilikti daıyndyqsyz iske qosylyp jatqany baıqalady. О́ńdeý deńgeıi boıynsha naqty kategorızasııa joq, kásiporyndarǵa beıimdelýge ýaqyt berilmedi. Beınebaqylaýǵa qoıylatyn talaptar túsiniksiz, al kommersııalyq aqparattyń syrtqa shyǵyp ketý qaýpi bar», dedi Qanat Ibraev.
Spıkerdiń aıtýynsha, eń ózekti másele – ishki qosylǵan qunnyń durys eseptelmeý qaýpi. Bul retteletin satyp alýlarda jeńimpazdy tańdaýda sheshýshi faktor bolǵandyqtan, qatelik ádil básekege tikeleı áser etedi. Osyǵan baılanysty kásipkerler ST-KZ jáne ındýstrııalyq sertıfıkattardyń merzimin 2026 jylǵy 1 shildege deıin uzartýdy jáne reestr erejelerindegi artyq talaptardy alyp tastaýdy usyndy.
Salyqtaǵy tyıym jáne B2B baılanys
Shaǵyn jáne orta bıznestiń iri seriktestermen jumys isteý múmkindigine salyqtyq ákimshilendirýdegi jańa ózgerister kedergi bolýy múmkin. Bul jaıtqa «Atameken» UKP Prezıdıýmynyń shaǵyn jáne orta bıznesti damytý komıtetiniń tóraǵasy Sáken Abýhanuly Qarın erekshe nazar aýdartyp, B2B baılanysynyń úzilý qaýpin alǵa tartty.
«Eger iri kompanııalar shaǵyn bıznesten satyp alǵan taýar nemese qyzmet úshin shyǵyndy shegere almasa, olar mundaı áriptestikten bas tartady. Bul shaǵyn bıznestiń kelisimsharttarǵa qol jetkizýin shekteıdi», dedi Sáken Qarın.
Mınıstrlik deregine sáıkes, bul norma 300 myńǵa jýyq kásipkerge áser etýi múmkin. Osyǵan baılanysty bıznes qaýymdastyǵy tyıym salýdyń ornyna B2B mámileler boıynsha 6-8% tómendetilgen QQS engizýdi jáne Ulttyq taýarlar katalogyna adaptasııa kezeńinde aıyppul qoldanbaý týraly sheshimdi resmı hattamada bekitýdi surady.
QQS-tyń medısına salasyna áseri qandaı?
Medısınalyq ónimderdi óndirý men taratýdaǵy salyqtyq júktemeniń birkelki bolmaýy dári-dármek baǵasynyń negizsiz ósýine soqpaq bolyp otyr. «FarMedIndýstrııa» qaýymdastyǵynyń prezıdenti Rýslan Serikuly Sultanov salanyń ishki «ashanasyndaǵy» salyqtyq qaıshylyqtardy tizbelep berdi.
«2026 jyldan bastap júıe óte kúrdeli bolady: shıkizatqa 16%, al daıyn dárilerge 5-10% QQS salynady. Bul model ákimshilik shyǵyndardy arttyryp, otandyq preparattardyń baǵasyn kóteredi. Biz shıkizattan bastap daıyn ónimge deıingi búkil tizbek boıynsha biryńǵaı QQS mólsherlemesin engizýdi usynamyz. Bul baǵanyń ósýin tejep, teń básekelestik týdyrady», dedi Rýslan Sultanov.
Baǵany retteý dúkenderdi tyǵyryqqa tireı me?
Áleýmettik mańyzy bar taýarlardyń baǵasyn baqylaý halyq úshin tıimdi bolǵanymen, shaǵyn saýda sýbektileriniń ekonomıkasyna úlken salmaq salyp otyr. «Atameken» UKP Basqarma tóraǵasynyń orynbasary Tımýr Zeıiluly Jarkenov «úı irgesindegi dúkenderdiń» búgingi jaı-kúıin ashyq baıandady.
«Áleýmettik mańyzy bar taýarlarǵa qoıylatyn 15% ústemeaqy shegi shaǵyn dúkenderdi shyǵynǵa batyrýda. Biz uzaq saqtalatyn taýarlarǵa kemi 20%, al tez buzylatyn ónimderge kemi 30% dıfferensıasııalanǵan ústemeaqy engizýdi usynamyz. Áleýmettik jaýapkershilikti tek bıznestiń moınyna ilmeı, olardy da stabfondtar men lgotalyq logıstıkaǵa qosý qajet», dedi Tımýr Jarkenov.
Aýyl sharýashylyǵyndaǵy óndiristik sıkl men qarjylandyrý merzimderiniń arasyndaǵy alshaqtyq fermerlerdi tyǵyryqqa tirep otyr. «Qazaqstan et odaǵy» birlestiginiń basqarma tóraǵasy Maqsut Baqtybaev salanyń turaqty damýy úshin qajetti strategııalyq qadamdardy atap ótti.
«Bul salaǵa 10-15 jylǵa eseptelgen strategııalyq baǵdarlama qajet. Onyń bazalyq kórsetkishteri mınıstr aýysqan saıyn ózgermeýi úshin Zańmen bekitilýi tıis. Sonymen qatar, ÁKK-lerdiń rólin saqtap, eksporttyq shekteýlerdi uzaq merzimdi offteık-kelisimsharttarmen almastyrý múmkindigin qarastyrýdy usynamyz. Fınanstyq ınstıtýttar osyndaı uzaq sıkldi eskerýge daıyn ba?», dedi Maqsut Baqtybaev.
Tarıf saıasaty jáne óndiris básekesi
О́ńdeý ónerkásibiniń damýyna kedergi bolyp otyrǵan taǵy bir faktor – energııa tasymaldaýshylardyń tarıfteri. Qaıtalama shıkizatty óńdeýshiler qaýymdastyǵynyń tóraǵasy Batyrbek Áýbákirov gaz baǵasynyń sharyqtaýy kásiporyndardyń básekege qabilettiligin qalaı tómendetip jatqanyn sıfrlarmen negizdedi.
«Gaz baǵasynyń ár jarty jyl saıyn 20% ósýi ónim qunyn 2025 jylǵa qaraı 15,92%-ǵa deıin kóteredi. Biz óńdeý ónerkásibi úshin ortashalanǵan tómen tarıf engizýdi jáne úzdiksiz tehnologııalyq prosesi bar kásiporyndardy gaz tarıfi boıynsha qolaıly sanatqa aýystyrýdy suraımyz», dedi Batyrbek Áýbákirov.
Serik Jumanǵarın atap ótkendeı, aldaǵy ýaqytta Úkimet pen bıznes toqsan saıyn kezdesip, «saǵattaryn teńestirip» otyrmaq. Endigi kezekte atqarýshy bılik kásipkerlerdiń bul ótkir ýájderine qanshalyqty qulaq asady? Reformalar bıznestiń qanatyn keńge jaıýyna sebep bolady ma, álde bıýrokratııalyq kedergilerdiń kezekti sheńberi bolyp qala bere me?
