Foto: freepik.com
Otandyq avtozaýyttar qansha kólik óndirdi?
Jalpy, bıylǵy jyldyń qańtar-qarasha aılarynda jeńil avtokólik satylymy 207,6 myń danaǵa jetip, 2024 jyldyń osy kezeńimen salystyrǵanda 15,6%-ǵa artqan. Budan bólek, 2025 jyldyń 11 aıynda satylǵan avtokólikter sany rekordtyq 2024 jyldyń tolyq kórsetkishinen 1,2%-ǵa asyp otyr. Osylaısha, byltyrǵy jeńil avtokólik satylymy boıynsha rekord qazirdiń ózinde jańartyldy.
2025 jylǵy qańtar-qarasha aralyǵynda otandyq avtozaýyttar 146,2 myń birlik avtokólik tehnıkasyn óndirdi, onyń 132,7 myńy jeńil avtokólikterge tıesili.
Kósh bastap turǵan qaı óńir?
О́ndiris kólemi boıynsha Qostanaı oblysyndaǵy Allur kompanııasy kósh bastap tur: osy jyldyń 11 aıynda 79,2 myń birlik avtotehnıka shyǵaryldy, bul el boıynsha salalyq óndiristiń 54,2%-yn quraıdy.
Kelesi oryndarda Almaty qalasyndaǵy Hyundai Trans Kazakhstan jáne Hyundai Trans Almaty zaýyttary – 48,5 myń birlik. Sondaı-aq óndiristiń eleýli kólemi Shyǵys Qazaqstan oblysyndaǵy «SemAZ» jáne Daewoo Bus Kazakhstan kásiporyndaryna (3,7 myń birlik), Qaraǵandy oblysyndaǵy QazTehna-ǵa (2,1 myń birlik), Aqmola oblysyndaǵy «KAMAZ-Injınırıng» zaýytyna (1,1 myń birlik) tıesili.
О́ndiris somasy qansha teńgeni qurady?
2025 jylǵy qarashada avtomobılder, tirkemeler men jartylaı tirkemeler óndirisiniń aqshalaı kólemi 311 mlrd teńgeni qurady, al qańtar-qarasha aılaryndaǵy jalpy óndiris 2 trln teńgeden asty. Bul 2024 jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda aqshalaı mánde 25,4%-ǵa kóp (ónerkásiptik óndiris ındeksi – 115,2%).
О́ndiris kóleminiń ósýi el ónerkásibi qurylymynda avtokólik ónerkásibiniń rólin kúsheıtip otyr. Qańtar-qarasha qorytyndysy boıynsha avtokólik ónerkásibi elimizdegi búkil mashına jasaý salasynyń 41,7%-yn qalyptastyrdy, bul onyń salanyń negizgi segmentine aınalǵanyn kórsetedi. Sonymen qatar avtomobılder, tirkemeler men jartylaı tirkemeler óndirisiniń úlesi óńdeýshi ónerkásipte 7,5%-ǵa, al jalpy ónerkásipte 3,7%-ǵa jetti. Bul ónerkásiptik ósimniń joǵary qosylǵan quny bar mashına jasaý jáne qurastyrý óndiristerine qaraı aýysyp jatqanyn ańǵartady.
Avtomobıl ónerkásibiniń damýyna eń úlken úlesti Qostanaı oblysy qosty. Munda negizgi óndiristik qýattar (Allur) shoǵyrlanǵan. О́ńirge avtomobılder, tirkemeler men jartylaı tirkemelerdiń jalpy óndiris kóleminiń shamamen jartysy tıesili. Avtokólik ónerkásibi oblystyń óndiristik qurylymynda ústem orynǵa ıe: onyń mashına jasaýdaǵy úlesi 81,6%-ǵa, óńdeýshi ónerkásiptegi úlesi 45,4%-ǵa, al jalpy ónerkásiptegi úlesi shamamen úshten birine jetken. Bul salany Qostanaı oblysynyń negizgi ónerkásiptik draıverine aınaldyrady.
Almaty qalasyn da atap ótken jón. Munda avtokólik ónerkásibi megapolıstiń ónerkásiptik qurylymynda aıtarlyqtaı úleske ıe. Qaladaǵy mashına jasaýda avtopromnyń úlesi 80,3%-dy, óńdeýshi ónerkásipte 37,6%-dy, al jalpy ónerkásipte 32%-dy qurady. Bul Almatyda avtokólik qurastyrý óndiristeriniń joǵary deńgeıde shoǵyrlanǵanyn kórsetedi.
Sonymen qatar, respýblıkalyq deńgeıde de dál Qostanaı oblysy avtomobıl jasaý segmentinde erekshe oryn alady. О́ńirdiń avtokólik ónerkásibi Qazaqstandaǵy búkil mashına jasaýdyń 20,5%-yn, óńdeýshi ónerkásiptiń 3,7%-yn jáne eldiń jalpy ónerkásip óndirisiniń shamamen 2%-yn qamtamasyz etti. Salystyrý úshin aıtsaq, basqa barlyq óńirlerdiń jıyntyq úlesi mashına jasaýda 21,2%, óńdeýshi ónerkásipte 3,8% jáne jalpy ónerkásipte 1,9% boldy. Bul avtopromnyń aýmaqtyq turǵyda joǵary deńgeıde shoǵyrlanǵanyn ańǵartady.
Saladaǵy ortasha aılyq jalaqy
Jalaqy dınamıkasy avtomobıl ónerkásibiniń ekonomıkalyq róliniń ózgergenin kórsetedi. 2015 jyly avtokólik salasyndaǵy ortasha aılyq jalaqy el boıynsha ortasha deńgeıden nebári 5,3%-ǵa ǵana joǵary boldy. Al 2024 jyldyń qorytyndysy boıynsha aıyrmashylyq aıtarlyqtaı artty: saladaǵy ortasha aılyq jalaqy respýblıkalyq ortasha kórsetkishten shamamen 1,5 ese joǵary bolyp, 579 myń teńgeni qurady (el boıynsha ortasha – 384,3 myń teńge).
Eldiń negizgi avtomobıl klasteri sanalatyn Qostanaı oblysynda 2015 jyly avtokólik ónerkásibindegi ortasha aılyq jalaqy óńirlik ortasha deńgeıden 0,3%-ǵa tómen bolsa, 2024 jyly ol oblys boıynsha ortasha kórsetkishten 29,1%-ǵa nemese 90,9 myń teńgege joǵarylady: tıisinshe 402,9 myń teńge jáne 312 myń teńge.
Qostanaı oblysynda avtomobıl ónerkásibiniń damýy óńirdiń ekonomıkalyq belsendiligin edáýir arttyryp otyr. Bul sala ónerkásiptik óndiristiń qomaqty bóligin qalyptastyryp qana qoımaı, qyzmetkerlerdiń tabysyn arttyrý arqyly óńirdiń ónerkásiptik qurylymyn jáne qosylǵan qunyn kúsheıtip jatyr. Avtoprom óńirlik ekonomıkanyń basty lokomotıvi retinde tanylyp, salanyń shoǵyrlanýy ónimdiliktiń ósýine yqpal etip, jalpy el ekonomıkasyna ózindik áseri bolǵan aıqyn úlgige aınaldy.
