Qoǵam • 06 Qańtar, 2026

Ǵalymdar kólik júrgizip kele jatyp mýzyka tyńdaý qaýipti ekenin eskertti

60 ret
kórsetildi
2 mın
oqý úshin

Zertteýlerge súıensek, avtokólik júrgizýshileriniń 80 paıyzdan astamy ár saparynda mýzyka tyńdaıdy, al jas júrgizýshilerge mýzykasyz zeıin qoıý qıynyraq. Alaıda ǵylymı derekter mýzykanyń rólin birjaqty qaýipsiz deýge bolmaıtynyn kórsetedi. Bul týraly The Conversation jazdy, dep habarlaıdy Egemen.kz.

Ǵalymdar kólik júrgizip kele jatyp mýzyka tyńdaý qaýipti ekenin eskertti

Meta-taldaýlarǵa negizdelgen derekterge sáıkes, mýzyka keı jaǵdaıda kómektesse, keı jaǵdaıda kerisinshe kedergi keltiredi. Ortasha eseppen alǵanda, mýzyka tyńdap kele jatqan júrgizýshilerge jyldamdyq pen araqashyqtyqty turaqty baqylaýda ustaý qıynǵa soǵady. Al reaksııa jyldamdyǵy men jolaqta qozǵalý kórsetkishteri naqty jaǵdaıǵa baılanysty ózgerip otyrady.

Mýzyka mıǵa túsetin júktemeni de arttyrady. Bul júrgizýshige sergektik sezimin berýi múmkin, biraq bir mezette joldy baqylaý men dybysty óńdeý arasynda báseke kúsheıedi. Sharshaǵan adamǵa mýzyka ýaqytsha kómekteskenimen, onyń áseri kóbine 15-25 mınýttan aspaıdy.

Mýzykanyń qattylyǵy men sıpaty da mańyzdy. Ortasha nemese qatty dybysta júrgizýshilerdiń jyldamdyqty sál arttyrýǵa beıim bolatyny baıqalǵan. Al baıaý ári tynysh áýender sabyrly júrgizý mánerimen jıi baılanystyrylady. Mýzykanyń tempi árdaıym sheshýshi faktor bolmasa da, agressıvti ári emosııalyq turǵyda «qatty» trekter keıbir júrgizýshilerdiń táýekelge barýyn kúsheıtýi múmkin.

Zertteýlerde mýzykany tańdaýdyń ózi de úlken ról atqaratyny anyqtalǵan. Júrgizýshiniń ózi tańdaǵan tanys áýender emosııalyq kúıdi retteýge kómektesip, azyraq alańdatady. Al unamaıtyn nemese eriksiz tyńdalatyn mýzyka kerisinshe zeıindi tómendetip, qatelikter men jol erejesin buzýdyń artýyna ákeledi.

Eń osal top – tájirıbesi az júrgizýshiler. Ǵalymdardyń aıtýynsha, olarda mýzyka mentaldyq júktemeni aıtarlyqtaı kúsheıtip, qaýipti jaǵdaılardy der kezinde baıqaýdy qıyndatady ári jyldamdyqty asyrý yqtımaldyǵyn arttyrady. Bul áser ásirese kóńildi ári qarqyndy áýender kezinde anyq kórinedi. Al tájirıbeli júrgizýshilerde mundaı qaýip ádette tómen bolady.

Zertteý avtorlary mýzykaǵa tolyq tyıym salý tıimdi sheshim emes ekenin atap ótedi. Degenmen júrgizý tájirıbesi men jol jaǵdaıyn eskerýge keńes beredi. Kópshilik úshin eń qaýipsiz nusqa – tanys áýender, ortasha dybys deńgeıi jáne tynysh janrlar. Al jańadan kólik tizgindegenderge tyǵyz qozǵalys, qolaısyz aýa raıy nemese beıtanys baǵyttarda mýzyka dybysyn azaıtý nemese múlde óshirý usynylady.