Onyń aıtýynsha, parlamenttik reformadan bastaý alǵan konstıtýsııalyq transformasııa eldegi quqyqtyq jańarýdyń evolıýsııalyq jolyn aıqyndady. Konstıtýsııalyq sabaqtastyq saqtala otyryp, memlekettik basqarý modeli qazirgi saıası jáne áleýmettik talaptarǵa beıimdeldi, al Ata zań qoǵamnyń suranysy men basqarý tıimdiligin arttyrý mindetterine saı qaıta qaraldy.
Janarbek Áshimjanov: Halyq Keńesi memlekettik sheshimderge naqty yqpal etetin tıimdi mehanızm
Únzıla Shapaq óz sózinde jańa Konstıtýsııa jobasynyń halyqaralyq demokratııalyq standarttarǵa sáıkestigine erekshe toqtaldy. Ol zań shyǵarý úderisiniń ashyqtyǵy men jarııalylyǵy, qoǵamnyń zań jobalaryn talqylaýǵa qatysýy jáne jalpyhalyqtyq referendýmdy bekitý EQYU talaptaryna, sonyń ishinde 1990 jylǵy Kopengagen qujaty men 1991 jylǵy Máskeý qujatyna, sondaı-aq Venesııa komıssııasynyń qaǵıdattaryna tolyq saı keletinin atap ótti.
«Konstıtýsııa jobasynda memlekettik bıliktiń birden-bir qaınar kózi ári egemendiktiń ıesi Qazaqstan halqy ekeni týraly norma bekitilýi halyq egemendigi qaǵıdatyn tikeleı kórsetedi jáne BUU Jarǵysyna, Adam quqyqtarynyń jalpyǵa birdeı deklarasııasyna, Azamattyq jáne saıası quqyqtar týraly halyqaralyq paktke tolyq sáıkes keledi», dedi depýtat.
Sondaı-aq ol Konstıtýsııa jobasynyń adam quqyqtary men bostandyqtaryna qatysty mazmundyq bóligi ámbebap halyqaralyq aktilerdi barynsha eskere otyryp ázirlengenin atap ótti. Qujatta ómir súrý quqyǵy, jeke basynyń qol suǵylmaýshylyǵy, derbes derekterdi qorǵaý, zańsyz bostandyqtan aıyrýǵa tyıym salý jáne sot sheshiminsiz ustaýǵa jol bermeý qaǵıdaty bekitilgen. Bul atqarýshy bıliktiń erikti ókilettikterin edáýir shektep, quqyq ústemdigin kúsheıtedi.
Sıfrlandyrý jaǵdaıynda jeke ómirdi qorǵaý máselesine de erekshe nazar aýdaryldy. Únzıla Shapaqtyń aıtýynsha, hat-habar qupııasy, bank qupııasy jáne sıfrlyq kommýnıkasııalardy qorǵaýǵa qatysty normalar halyqaralyq standarttarǵa saı jáne adam quqyqtarynyń zamanaýı damýyn kórsetedi.
Depýtat memlekettiń zaıyrly sıpaty, sýdıalardyń táýelsizdigi, advokatýra mártebesin nyǵaıtý jáne sot isin júrgizý nysandaryn keńeıtý týraly erejelerdiń halyqaralyq tájirıbede qabyldanǵan ádil sot talqylaýy standarttaryna tolyq sáıkes keletinin de atap ótti.
«Konstıtýsııalyq sottyń Konstıtýsııanyń ústemdigin qorǵaý jáne halyqaralyq sheshimderdiń oryndalýyn baǵalaý jónindegi ókilettikteri konstıtýsııalyq sot tóreliginiń qazirgi modeline saı. Bul halyqaralyq mindettemelerden bas tartý emes, memlekettiń konstıtýsııalyq biregeıligin qamtamasyz etý tetigi», dedi ol.
Sóz sońynda Únzıla Shapaq jalpy alǵanda jańa Konstıtýsııa jobasy BUU Jarǵysynyń qaǵıdattary men Qazaqstannyń halyqaralyq mindettemeleri logıkasynda ázirlengenin, bul demokratııalyq jáne quqyqtyq memlekettiń ornyqty damýyna berik quqyqtyq negiz qalyptastyratynyn aıtty.
Egemendik pen aýmaqtyq tutastyq Konstıtýsııa jobasynda ózgermeıtin qundylyq retinde bekitiledi
