Sýretterdi túsirgen – Jumabaı MUSABEK
Balqash jaǵalaýy jańarady
Jetisý oblysynda týrızm salasynda jańa jobalar qolǵa alynbaqshy. Qazir óńirdiń tabıǵı baılyqtaryn tıimdi ıgerýge baǵyttalǵan naqty qadamdar jasalyp jatyr. Sonyń ishinde týrıstik múmkindigi asa joǵary Balqash kóliniń jaǵalaýyn damytý isi basty nazarda. Bul jóninde oblys ákimi Beıbit Isabaev Premer-mınıstr Oljas Bektenovtiń tóraǵalyǵymen ótken Úkimettiń selektorlyq rejimdegi otyrysynda baıandady.
О́ńir basshysynyń aıtýynsha, Jetisýdyń týrıstik damý strategııasynda bes iri destınasııa aıqyndalǵan bolsa, sonyń mańyzdysynyń biri – Balqash kóli. Byltyrǵy jazǵy maýsymda kól jaǵalaýyna baratyn avtomobıl joldary zaman talabyna saı jasaqtaldy. Jańa baǵyt týrısterdiń erekshe qyzyǵýshylyǵyn týdyrdy.
«Infraqurylymdyq jobalar da kezeń-kezeńimen júzege asady. Lepsi stansasyndaǵy jańa temirjol vokzalynyń qurylysy bıyl aıaqtalady. Byltyr Lepsi aýylynan Balqash kóline deıin elektr, aýyzsý jelileri tartylyp, jaǵalaý aýmaǵyndaǵy ınjenerlik-kommýnıkasııalyq ınfraqurylymnyń qurylysy 90%-ǵa oryndalǵan. Jobany tolyq aıaqtaýǵa jergilikti bıýdjetten tıisti qarajat bólingen. Sonymen qatar aldaǵy jaz maýsymyna deıin jaǵalaýda eki kommýnaldyq jaǵajaı paıdalanýǵa beriledi», dedi B.Isabaev.
Demalýshylardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý, sý kólikteriniń qozǵalysyn retteý maqsatynda oblys kóleminde jalpy sý paıdalanýdyń arnaıy qaǵıdalary da bekitilgen. Osy maqsatta Balqash jaǵalaýyn uzaqmerzimdi ári tıimdi damytýǵa arnalǵan Bas jospar men jaǵalaý aımaǵyn egjeı-tegjeı josparlaý jobasy ázirlendi. Osy qujattar negizinde keshendi jumys júrgizilip jatyr. Injenerlik ınfraqurylym tolyq aıaqtalǵan soń, óńir ákimdigi zamanaýı demalys aımaqtaryn salýǵa ınvestor tartýdy josparlap otyr.
Jalpy, óńirdiń týrıstik damý modeli 5 basym baǵytqa ıe. Olar – tabıǵı sulýlyǵy men shıpaly klımaty arqyly tanymal Alakól, Balqash kólderi, biregeı tabıǵı-tarıhı mura sanalatyn «Altynemel», «Jońǵar Alataýy» ulttyq parkteri, sondaı-aq Jońǵar Alataýynyń kórkem taý jotalary. Bul aýmaqtar ekologııalyq, jaǵajaılyq, belsendi, tanymdyq týrızmdi qatar damytýǵa múmkindik beredi.
Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes óńirde týrızm salasyn júıeli basqarý maqsatynda derbes Týrızm basqarmasy qurylyp, 5 aýdanda arnaıy týrızm bólimderi ashylǵan. Bul sheshim jergilikti jerlerde jobalardy jedel iske asyrýǵa, týrıstik ınfraqurylymdy úılesimdi damytýǵa jol ashty.
«Týrıstik aımaqtardyń tazalyǵy men tártibin qamtamasyz etý de basty nazarda. Alakól, Balqash kólderi mańyndaǵy tazalyq pen tártipti júıeli túrde saqtaý maqsatynda «Alakól Tazalyq», «Balqash Tazalyq» kommýnaldyq kásiporyndary qurylǵan. Olardyń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn nyǵaıtý maqsatynda jergilikti bıýdjet esebinen 41 arnaıy tehnıka satyp alyndy. Bul jaǵalaýlardyń sanıtarlyq jaǵdaıyn jaqsartyp qana qoımaı, týrısterge jaıly orta qalyptastyrýǵa yqpal etedi. Sonymen qatar demalýshylardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý sharalary da kúsheıtilgen. Bul qadam jazǵy maýsymdaǵy qaýipsizdik deńgeıin arttyryp, uıymdasqan demalys mádenıetin qalyptastyrýǵa negiz bolady», deıdi oblystyq týrızm basqarmasynyń basshysy Sáken Túkibaev.
Onyń aıtýynsha, ınfraqurylymdy damytý baǵdarlamalary aıasynda Alakól, Balqash jaǵalaýlarynda jol, ınjenerlik jeliler, abattandyrý jumystary kezeń-kezeńimen júrgiziledi. Demalys aımaqtary zaman talabyna saı jabdyqtalyp, servıstik nysandar sany artyp keledi. Bul óz kezeginde týrısterdiń jaılylyǵyn qamtamasyz etip, óńir ekonomıkasyna qosymsha serpin beredi.
Ekologııalyq týrızm damıdy
Bir aıta keterligi, oblysta ekologııalyq týrızmdi damytýǵa erekshe mán berilip otyr. Ulttyq parkter men taý aımaqtarynda tabıǵatty saqtaı otyryp týrızmdi órkendetý, ekologııalyq marshrýttar ashý, jaýapty demalys mádenıetin qalyptastyrý baǵytyndaǵy jumystar jalǵasyp jatyr. Búginde ekologııalyq týrızmdi damytýda basymdyq beriletin baǵyttyń biri – «Altynemel», «Jońǵar Alataýy» ulttyq tabıǵı parkteri men Jońǵar Alataýy jotalary. Bul rette ınfraqurylymdy damytýǵa qatysty qolǵa alynǵan is-sharalar nátıjesinde atalǵan eki parkke kelýshiler sany 2024 jyly 27 myń bolsa, ótken jyly bul kórsetkish 39,5 myńǵa jetken.
«Qazaqstanǵa alǵash ret kelip turmyn, Jetisý óńiri shyn máninde tańǵaldyrdy. Ásirese tabıǵatynyń alýan túrliligi erekshe áser etti. Bir jaǵynda – sheksiz kól aıdyndary, ekinshi jaǵynda – asqaq taýlar men ulttyq parkter. Alakól jaǵalaýyndaǵy taza aýa men sýdyń móldirligi demalysqa tamasha jaǵdaı jasaıdy», deıdi sheteldik qonaq Artýr Saıgakov.
Týrısterdi tartý maqsatynda 2023 jyly «Altynemel» ulttyq parkinde jeke ınvestısııalar esebinen vızıt-ortalyq salyndy. Byltyr týrıstik baǵyttardaǵy aqparattyq belgiler jańartyldy. «Besshatyr» saq qorǵandarynyń shatyryna jóndeý júrgizildi. «Jańatoǵaı», «Tańbalytas» kordondarynda alaý jaǵýǵa arnalǵan arnaıy oryndar jabdyqtaldy. Odan bólek, Sarqan aýdanynyń Topolevka aýylynda vızıt-ortalyq ashyldy. «Jońǵar Alataýy» ulttyq parki aýmaǵynda 4 demalys aımaǵy, 2 avtoturaq ornatylyp, 22 aqparattyq stend, 113 aqparattyq taqtaısha, 2 kireberis qaqpa, sondaı-aq qoqys jınaýǵa arnalǵan konteınerler men sanıtarlyq toraptar qoıyldy.
Jasylkólge kólikpen qatynaýdy qamtamasyz etý maqsatynda «Topolevka – Jalańash kordony» avtomobıl jolynyń 20 shaqyrymyna ortasha jóndeý júrgizildi. Kólge aparatyn jol qurylysy bıyl aıaqtalady. Elimizdegi eń bıik Burqanbulaq sarqyramasyna deıingi 31 shaqyrym avtomobıl jolyn qaıta jańartý júrgizilip jatyr.
«Ishki týrızmdi nasıhattaý, óńirge keletin týrıster sanyn arttyrý maqsatynda oblys ákiminiń tapsyrmasyna sáıkes óńirde jyl saıyn ımıdjdik buqaralyq is-sharalar ótkizip kelemiz. Bizdiń oblysta uıymdastyrylatyn «Sıvers alma aǵashynyń gúldenýi», «Alakól tolqyny», «Altynemel – qulandar mekeni» festıvaldary Týrızm jáne sport mınıstrliginiń 2026 jylǵa arnalǵan mádenı-týrıstik oqıǵalar kúntizbesine engizildi», deıdi S.Túkibaev.
Jalpy, aldaǵy ýaqytta oblys týrızmdi ekonomıkanyń jetekshi draıverlerine aınaldyrýdy kózdep otyr. О́ńirde týrızm salasyna bólingen qarjy damý bıýdjetiniń shamamen 30%-yna jýyqtady. Bul salanyń strategııalyq mańyzyn aıqyn ańǵartady. Osyndaı qoldaýdyń nátıjesinde ishki, syrtqy týrısterge tartymdy aımaqqa aınalyp, týrıstik ındýstrııa turaqty ósim kórsetip otyr. Oblys aýmaǵynda eki ulttyq parkpen qatar, Alakól memlekettik tabıǵı qoryǵy ornalasqan. Onyń da mańyzy zor.
Jetisý oblysy
