Illıýstrator qoltańbasy

Osy rette qalamyn ult­tyq ónerge qanyq­tyr­ǵan, ádet-ǵuryp pen nanym-senim taqyrybyn shyǵar­ma­shylyǵyna arqaý etken sýretshi Isataı Isabaevtyń qabi­leti – ıllıýstra­torlyq qyryn sóz etemiz. Qazaq­tyń jany men dalasyn sýretpen keskindegen onyń qoltańbasy tarıhı shyǵarmalarǵa boıaý qosty. Batyrlar jyry men lırı­kalyq-epostyq poe­malarǵa serııalyq sýretter jasady. «Qobylandy batyr», «Alpamys batyr», «Qambar batyr», «Er Tarǵyn» jyrlary men «Qozy Kórpesh – Baıan sulý», «Muńlyq-Zarlyq» mahabbat dastandaryndaǵy bezendirýleri plas­tıkalyq formalarǵa tunyp tur. Otyz alty jyl baspa salasynda taban aýdarmaı eńbek etken sýretshi shyǵarmashylyǵynda ulttyń etnografııasyn kestelep tizip shyqqandaı kórinedi. Sheber bezendirgen «Qazaq eposy», «Qazaq turmys salty» toptamasy men «Jyraý», «Jekpe-jek», «Qyz qýý», «Aıtys» sekildi shyǵar­ma­lar­dy kórkemdeýi oqyr­manǵa etene tanys bolsa kerek.

1967–1970 jyldary avtordyń Abaı Qunanbaıuly men Muhtar Áýezov murasynyń je­li­­­­­simen jasaǵan toptama týyndy­lary da ádebı ortada este qalar­lyq oqıǵa boldy. Árıne, keıin tarıhqa aınaldy. Abaı poe­masynyń jelisinde sýrettel­gen avtolıtografııalarynan tereń psıhologııalyq tolǵanys sezildi, náziktik te baıqaldy. Al «Qazaq halqynyń turmysy» atty ofort tehnıkasyndaǵy sýretteri jańa baǵyt­tyń bastaýy, mol izdenis­tiń nátıjesi dep baǵalady ónertaný­­­­shylar.

Iá, sýretshi otandyq avtorlar­dyń ádebı shyǵarmalaryn ıllıýstrasııalaýda ózindik stılimen erekshelendi. Ásirese 1916 jylǵy Amangeldi Imanov bastaǵan kúres­kerlik oqıǵaǵa arnalǵan Maqan Jumaǵulovtyń «Qyran qazasy qııada» romanyn bezendirýi jar­qyraı kórindi. Sondaı-aq Hamıt Erǵalıevtiń «Jyl­dar, jyldar...», Sáýirbek Baqbergenovtiń «Meıirimdi anam» kitabyna, Hamza Esenjanovtyń «Kóp jyl ótken soń» romanyna, basqa da kóptegen shyǵarmaǵa salǵan ıllıýstrasııalary Isabaevty kitap ıllıýstratory retinde tanytty. Al Dýlat Babataıulynyń shyǵarmalaryna arnalǵan kitapqa salynǵan ıllıýstrasııalarynan kúrdeli beıneler kórindi. Kelesi bir erekshe toptamasy Á.Ospanovtyń «Janqoja batyr» romanyna salǵan sýretteri boldy.

О́nertanýshylar 1984 jyly jaryq kórgen Ilııas Jansúgirovtiń «Tańdamalysyn» sýretshi shyǵar­ma­­shylyǵyndaǵy shoqtyǵy bıik eńbekke balaıdy. Týǵan jer topy­ra­ǵynan qýat alǵan qylqalam dál osy kitapta erekshe boıaýlarmen qanyqty, ózgeshe ot shashty.

О́nertanýshy Sanjar Syrǵa­baı avtor týraly bir maqa­la­­­syn­da ıllıýstratordyń balalar ádebıe­tine qosqan eńbe­gine toqtalady.

«I.Isabaevtyń mol murasy­nyń ishinde, árıne balalar ki­tabyn ıllıýstrasııalaýdaǵy eń­­be­gin atap ótken jón. Sonyń biri – belgili jazýshy Berdibek Soqpaqbaevtyń «Biz de bala bol­ǵanbyz» kitabyna jasalǵan sýretter toptamasy. Budan bólek, balalar ádebıetin sýretteýge tereń boılaý «Baldyrǵan» jýrnalynda qyzmet etken jyldarymen baılanysty boldy. Onyń 1959 jyldan bastap 1996 jylǵa deıin jalǵasqan «Baldyrǵan» jýrnalymen uzaq merzimdi yntymaqtastyǵy jar­qyn muqabalar men qyzyq­ty ıllıýstrasııalardyń dúnıe­­ge kelýine sebep boldy. Sýret­shi­niń murasy kitaptar men jýr­naldardyń úlken spektrin qam­tydy. Onyń ıllıýstrasııalary ádebı shyǵar­malardyń betterin be­zen­­dirip qana qoımaı, oqyr­mandy shabyt­tandyrǵany sózsiz», deıdi óner­tanýshy.

Kórkem shyǵarmany ıllıýstrasııalaý – sózdi sýretpen baıandaýmen birdeı. Árıne, sheberlik – basty talap. Bet-bettik kórkem sózdi bir sýretke, bir detalǵa, bir beınege syıdyrý da óner. Sóz ben sýrettiń bir-birinen bólinbeı, jymdasa úndesip, qabysyp turýy ekibastan belgili. Osy bir kishkentaı ózendeı únsiz aqqan kitap bezendirý arnasynda Isataı Isabaevtyń qoltańbasy jarqyraı kórinedi. Illıýstrator eńbekteri kórkem shyǵarmadan bólek, sýretine uzaq úńilip, ony da «oqý» kerek ekenin uǵyndyrady.