Kollajdy jasaǵan – Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
Joǵarydaǵy jaıtty tarata túsindiretin bolsaq, byltyr 20 aqpan kúni Almatydaǵy Balalarǵa shuǵyl medısınalyq kómek kórsetý ortalyǵyna jaǵdaıy tym aýyr kishkentaı pasıent jetkiziledi. Eki jastan endi ǵana asqan sábıdiń mazasy ketip, ishi aýyrǵanyna biraz ýaqyt bolǵan. Ata-anasy dárigerlerge shamamen bir apta buryn qonaqta bolǵandaryn, sol jerde balalarynyń úlkenderge arnalǵan magnıtti konstrýktormen oınaǵanyn, keıbir usaq bólshekterin jutyp qoıýy múmkin ekenin aıtqan. Biraq naqty qansha monshaq jutylǵany belgisiz edi.
Balanyń qursaq qýysyna rentgen jasaǵanda ólshemi 6,2×2,2 sm bolatyn metall zattardan quralǵan konglomerat anyqtalady. Áýeli mamandar bógde zatty endoskopııalyq ádispen alýǵa tyrysqanymen, magnıtter tyǵyz jınalyp turǵandyqtan, bul ádis nátıje bermeıdi. Amal joq, dárigerler hırýrgııalyq operasııa arqyly laparotomııa men gastrotomııa jasaýǵa sheshim qabyldap, balanyń asqazanynan 105 magnıtti monshaq alyp shyqty. Operasııadan keıin balaqaı jansaqtaý bólimine túsip, jaǵdaıy birtindep túzeldi.
О́kinishke qaraı, bul Balalarǵa shuǵyl medısınalyq kómek kórsetý ortalyǵynyń dárigerleri jasaǵan alǵashqy operasııa emes. Qabyldaý bóliminiń jaýapty hırýrgi Azat Mamyrasyldyń aıtýynsha, oǵan deıin de usaq magnıtterdi jutyp qoıǵan birneshe balaǵa shuǵyl operasııa jasalypty. Der kezinde kórsetilgen hırýrgııalyq kómektiń arqasynda ǵana dárigerler sábılerdiń ómirin saqtap qaldy. «Naýqastyń aýrýhanaǵa túsken kezdegi jaǵdaıy aýyr boldy. Magnıttik konstrýktordy jutyp qoıǵan baladan tómen ishektiń birden bitelip, perıtonıt pen ınfeksııalyq-ýytty shok alǵanyn anyqtadyq. Onyń isheginen 13 usaq magnıt tabyldy», dedi dáriger.
Taǵy bir jantúrshigerlik oqıǵa: 7 jasar bala ishek-qarnyndaǵy magnıttermen 9 kún boıy júrgen. Jeke emhana rentgen jasap, aýrýhanaǵa joldama berse de, ata-anasy bógde zatty úı jaǵdaıynda túsirýge árekettengen. Tek balanyń jaǵdaıy kúrt nasharlap, qusyp, álsiregende ǵana jedel járdem shaqyrǵan. Bul balaǵa da hırýrgııalyq operasııa jasaldy, ol da jansaqtaý bóliminde jatty.
Mundaı jaǵdaıda dáriger Azat Mamyrasyluly birden bilikti medısınalyq kómekke júginýge keńes beredi. Bóten zat eń aldymen ishek perforasııasyna nemese perıtonıtke dýshar etetinin, keshendi zertteýler arqyly birden dál dıagnoz qoıyp, der kezinde kómek kórsetýge bolatynyn aıtady.
О́kinishke qaraı, álemdik tájirıbede de ata-analardyń osyndaı nemquraıdylyǵyna baılanysty dárigerler der kezinde kómek kórsete almaı qalatyn qaıǵyly oqıǵalar kezdesedi. Biz óz tarapymyzdan joǵarydaǵydaı jaǵdaılarǵa uqsas oqıǵalar týraly «Almaty balalarynyń jutpaıtyny joq» degen aqparat ázirlep, asqazan, ishek joldarynan alynǵan bógde zattardyń «kolleksııasyn» da jarııalaǵan edik. Onyń ishinde túıme, domalaq batareıadan bastap, oıynshyqtardyń usaq-túıek bólikteriniń neshe túri tabylady.
Bul turǵyda tıisti oryndardyń qyraǵy bolǵany, oıynshyqtarǵa, jalpy balalarǵa arnalǵan taýarlardyń qaýipsizdigin baqylaýda ustaǵandary jón. Jaqynda arnaıy uıymdastyrylǵan brıfıngte qalalyq sanıtarlyq-epıdemıologııalyq baqylaý departamenti basshysynyń orynbasary Gaýhar Qatkenova balalar buıymdaryna qoıylatyn negizgi talaptar, tekserýlerdiń nátıjesi men kásipkerlerdiń jaýapkershiligi týraly málimettermen bólisti. Mamandar 2015 jyldan bastap baqylaý jumystary Keden odaǵynyń «Oıynshyqtardyń qaýipsizdigi týraly» tehnıkalyq reglamentiniń talaptaryna sáıkes júrgiziletinin, oǵan synaqtyq satyp alýlar men zerthanalyq zertteýler de kiretinin aıtady.
«Qaýipsiz oıynshyq – eń aldymen durys tańbalanǵan ónim. Taýarda óndirýshi týraly aqparat, qaı elde, qaı jastaǵy balaǵa arnalǵan, qoldanylǵan materıaldar men jasalǵan kúni anyq kórsetilýge tıis. Bul derekterdiń bolmaýy zańbuzýshylyq bolyp sanalady», deıdi G.Qatkenova.
О́tken jyly Almaty qalasynda qosymsha satyp alý jumystary aıasynda 108 oıynshyq úlgisi zerthanalyq tekserýge jiberilgende, ónimderdiń 53,7%-y tańbalaý talaptarymen sáıkespeıtindigi anyqtalǵan. Sondaı-aq baqylaý is-sharalary barysynda kondıterlik ónimder de tekserilgen. Zertteýge alynǵan 86 ónim úlgisiniń 27,6%-y qaýipsizdik pen tańbalaý jónindegi tehnıkalyq reglamenttiń talaptaryna sáıkes kelmeıdi. Sondyqtan saýda sórelerinen sapa talaptarynyń údesinen shyǵa almaıtyn 1 tonnadaı azyq-túlik ónimderi joıyldy. Negizinen zııandylyǵy joǵary taǵamdyq qospalar, sút ónimderi men dámdeýishter tárkilendi.
«Talapqa saı kelmeıtin ónimder saýdadan shyǵarylady. Kásipkerlerge qatysty ákimshilik sharalar qoldanylady. Bıyl 40 bıznes nysany jaýapqa tartylyp, olarǵa salǵan aıyppul 13,9 mln teńgege jetti», dedi G.Qatkenova.
Sanıtarlyq-epıdemıologııalyq baqylaý departamentiniń ókilderi úsh jasqa deıingi balalarǵa arnalǵan oıynshyqtarǵa qosymsha shekteýler qoldanylatyndyǵyn atap ótti. Aıtalyq, mundaı oıynshyqtarǵa ylǵaldylyǵy 5%-dan joǵary jerde ulǵaıatyn tabıǵı teri, áınek, farfor, túkti rezeńke, toltyrǵyshtardy qoldanýǵa bolmaıdy. Oıynshyqtardyń qyry ótkir, usaq bólshekteri men bógde ıisi bolmaýǵa tıis.
Departament profılaktıkalyq baqylaýdy tek kóshpeli tekserýler arqyly emes, sonymen qatar aqparattyq júıelerdegi derekterdi taldaý men sanıtarlyq-epıdemıologııalyq baqylaýǵa jatatyn ónimderdiń jarnamasyn baqylap otyrý arqyly da júrgizedi.
Zańsyzdyq anyqtalǵan jaǵdaıda kásipkerler olardy joıýǵa mindetti. Talaptar oryndalmaǵan jaǵdaıda nysan profılaktıkalyq baqylaý tizimine engiziledi, tekserý barysynda zańbuzýshylyq qaıtalanatyn bolsa, onyń qyzmetin toqtatýdy kózdeıtin materıaldar sotqa joldanady. Saýda sórelerine sapamen úılespeıtin buıymdardy jibermeýge múddeli mekemeler Saýda jáne ıntegrasııa mınıstrligi Tehnıkalyq retteý jáne metrologııa komıtetiniń Almaty qalalyq departamentine ónimniń sáıkestigin rastaıtyn qujattardyń (deklarasııalar, sertıfıkattar) kúshin toqtatý nemese ýaqytsha toqtatý týraly aqparattyq hattar joldaıdy. Iаǵnı kásipkerler bul qujattarsyz oıynshyqtardy sata almaıdy.
Memlekettik baqylaý óz aldyna, eń bastysy – ata-ananyń jaýapkershiligi men qyraǵylyǵy. Osy oraıda sanıtarlyq-epıdemıologııalyq baqylaý mekemeleri ata-analarǵa oıynshyq satyp alýǵa jaýapkershilikpen qarap, muqııat bolýǵa keńes beredi.
ALMATY
