Foto: Ashyq derekkóz
Qazaqstan – ortasha baǵa segmentindegi el
2026 jyldyń qańtaryndaǵy derekke sáıkes, Qazaqstan sıyr eti qymbattyǵy boıynsha álemniń 76 memleketiniń ishinde 42-oryndy ıelendi. Global Product Price halyqaralyq derekter platformasynyń málimeti boıynsha, elde sıyr etiniń ortasha baǵasy 15,1 dollar, ıaǵnı shamamen 7,4 myń teńge boldy.
Bul kórsetkish Qazaqstandy baǵa deńgeıi tómen elder qataryna qospaıdy. Máselen, Birikken Arab Ámirlikterinde sıyr etiniń kelisi 12,5 dollar shamasynda – Qazaqstannan shamamen 17%-ǵa arzan. Sondaı-aq Slovenııa, Rýmynııa, Sıngapýr, Meksıka jáne Saýd Arabııasy sııaqty memleketterde de et baǵasy Qazaqstanǵa qaraǵanda tómen.
Sonymen qatar, otandyq óndirýshilerdiń Birikken Arab Ámirlikteri men Úndistan naryǵyna et eksportyn ulǵaıtý jospary bar.
«Et arzan» degen pikirge saraptamalyq kózqaras
«Báıterek» holdıngi basshysy Rýstam Karaǵoıshınniń et baǵasynyń tómendigi týraly pikiri qoǵamda túrli talqylaý týǵyzdy. Degenmen halyqaralyq statıstıka Qazaqstandaǵy baǵanyń óte tómen deńgeıde emes ekenin kórsetedi.
Máselen, Afrıka elderinde sıyr eti shamamen 5,4 dollardan bastalatyny týraly derekter bar. Al Qazaqstanda mundaı baǵa sońǵy onjyldyqtarda tirkelmegen.
Arhıvtik statıstıkaǵa súıensek, 2000 jyldyń naýryzynda Qazaqstanda sıyr etiniń kelisi shamamen 214 teńge bolǵan. 2010 jyldyń qańtarynda ortasha baǵa 641 teńgege jetti, bul sol kezeńdegi baǵam boıynsha shamamen 4,5 dollar edi.
Qazaqstanda sıyr etin eksporttaýǵa shekteýler taǵy jarty jylǵa uzartylady
Qazirgi naryqtaǵy baǵa deńgeıi
Ulttyq statıstıka bıýrosy deregine sáıkes, 2026 jyldyń aqpan aıynyń birinshi onkúndiginde:
-
Sıyr eti (súıeksiz) – orta eseppen 4,9 myń teńge/kg
-
Jylqy eti – 4,1 myń teńge/kg
-
Qoı eti – 3,9 myń teńge/kg
Aımaqtar boıynsha baǵa aıyrmashylyǵy saqtalǵan. Mysaly:
-
Astana – 6,1 myń teńge/kg
-
Petropavl – 5,6 myń teńge/kg
-
Qonaev – 5,2 myń teńge/kg
-
Pavlodar – 4,1 myń teńge/kg
-
Semeı jáne Taldyqorǵan – shamamen 4,2 myń teńge/kg
Baǵanyń ósýi – ınflıasııalyq qysymnyń kórinisi
Et jáne et ónimderiniń qymbattaýy – sońǵy aılardaǵy azyq-túlik ınflıasııasynyń negizgi faktorlarynyń biri.
2026 jyldyń aqpanynda iri qalalarda sıyr etiniń baǵasy jyldyq esepte ortasha 26,8%-ǵa ósti. Keıbir óńirlerde ósim odan da joǵary boldy:
-
Jezqazǵan – 48,2%
-
Kókshetaý – 40,9%
-
Túrkistan – 37,2%
Jyldyq ınflıasııa dınamıkasy 2025 jyldyń kúzinen bastap údeı tústi. Qyrkúıekte et baǵasynyń ósimi 19,1% bolsa, jeltoqsanǵa qaraı 22,6% deńgeıine jetti. Eń qatty qymbattaý sıyr eti (32,1%) men qoı etinde (28,8%) baıqaldy.
Álemdik naryqtaǵy jaǵdaı
Et baǵasynyń qymbattaýy tek Qazaqstanǵa tán qubylys emes. Dúnıejúzi boıynsha mal azyǵynyń, veterınarııalyq dárilerdiń jáne logıstıkalyq qyzmetterdiń qymbattaýy ónimniń ózindik qunyn arttyryp otyr.
Birikken Ulttar Uıymynyń Azyq-túlik jáne aýyl sharýashylyǵy uıymynyń deregine sáıkes, álemdik et baǵasynyń ındeksi ótken jyly 116,7-127,9% aralyǵynda bolǵan. 2026 jyldyń qańtarynda ındeks 123,8% deńgeıinde tirkeldi.
Fermerler ınvestısııasy ósip jatyr
Et baǵasynyń turaqtylyǵy aýyl sharýashylyǵy óndirisiniń tabystylyǵymen tikeleı baılanysty. Baǵa tym tómen bolsa, mal sharýashylyǵymen aınalysatyn kásipkerler shyǵyndaryn óteı almaı qalýy múmkin.
О́tken jyly mal sharýashylyǵyna salynǵan ınvestısııa kólemi 47,4%-ǵa ósip, 32,7 mlrd teńgege jetti. Investısııanyń shamamen 73%-y iri qara mal ósirý keshenderin damytýǵa baǵyttalǵan.
Alaıda bul ósim kóbine 2024 jyly tómen bazadan qaıta qalpyna kelý sıpatynda boldy. 2025 jyly ınvestısııa kólemi birshama turaqtana bastaǵany baıqalady.
Teńgerimdi saıasat qajet
Sarapshylardyń pikirinshe, et baǵasyn jasandy túrde tómendetý aýyl sharýashylyǵynyń damýyna keri áser etýi múmkin. Biraq baǵanyń halyqtyń satyp alý qabiletinen shekten tys alshaqtaýy da tutyný naryǵyna qaýip tóndiredi.
Sondyqtan negizgi mindet – fermerlik sharýashylyqtardyń tabysyn arttyra otyryp, halyqtyń ál-aýqatyn jaqsartý. О́ıtkeni azyq-túlik naryǵyndaǵy turaqtylyq ekonomıkalyq jáne áleýmettik tepe-teńdikke tikeleı baılanysty.
Qazaqstan sıyr etin syrtqa shyǵarýdy qatań kvotamen shekteıdi
