Sýrette: «Qazaq qyzy» balmuzdaǵyn óndirýshi Azangúl Álbosyn
Ataqonysqa tabany tıgen kúnnen bastap eselep eńbek etip, el-jurtqa paıdasy bar kásippen aınalysýdy dittegen qandastardyń biri – Azangúl Álbosyn der edik. Otanǵa oralǵan on jyldan astam ýaqyt ishinde otbasyn quryp, joldasy Jarqyn Jumaǵazymen birlesip kásiptiń kiltin ashty. Bastapqyda azyn-aýlaq eshki men jylqy ósirip, onyń súti men qymyzyn satýdy kásip etse, ýaqyt óte kele oısylqara baǵýǵa birjola bet burady. Astyndaǵy kólikterin satyp, sonyń qarjysyna túıe alady. Tabys tabý, jetistikke qol jetkizý – ózdiginen kelmeıtinin oıǵa túıgen Jarqyn men Azangúl erinbeı-jalyqpaı izdenedi. Túıe sharýashylyǵyn damytýǵa óńirdegi osy salada ter tógip júrgen kásip ıelerinen keńes alyp, tájirıbe jınaqtaıdy. Shubat daıyndaýdyń tehnologııasyn meńgeredi. Daıyndalǵan ónimdi ótkizý de ońaıǵa soqpaǵan. Alǵashynda adamdar kóp shoǵyrlanatyn oryndardy, bazarlardy aralap, tabanynan tozyp júrip shubat satqan kúnderdegi qıyndyqty eshýaqytta umytpaq emes.
Búginde túıe sany kóbeıip, 80-ge jýyqtaǵan. Sharýasynan shashaý shyǵarmaı, ilgeriletken kásip ıeleri shubatpen ǵana shektelmeı, túıe sútinen qurt-maı jasap, jýyq mańdaǵy aýdan, aýyl turǵyndaryn qamtamasyz etip keledi. Osy kúni tabıǵı ónimge suranys artyp, saýdanyń órisi keńeıe túskeni kóńil qýantady. Úsh jyl buryn erli-zaıyptylar bıznes-jospar ázirlep, ony Almaty oblysynyń ákimi Marat Sultanǵazıevke usynǵan. Keleshegi zor joba birden qoldaý taýyp, Qarajota aýyldyq okrýginen 220 gektar bos jatqan jer telimi berilgen. Onda qora-jaı salynǵan. Sonymen qatar aýdan ákimi Talǵat Baıedilov Sarybulaq aýylyndaǵy óndiristi joǵary kerneýli elektr toǵymen qamtamasyz etýge, jalǵa alǵan jerdiń merzimin uzartýǵa atsalysqan. Kóp bolyp qoldaý bildirgenniń arqasynda oıǵa alǵan josparly isteri kedergisiz júzege asyp keletindigine rızashylyǵyn bildirdi.
«Túıe sharýashylyǵy halqymyzdyń tirshilik kózi bolǵan. Onyń sútin, júnin, terisin turmysta paıdalanýdyń paıdasy men tıimdiligi orasan zor ekenin jaqsy bilemiz. Biz osy halyqtyq dástúrdi jańǵyrtyp qana qoımaı, onyń bolashaǵy bar ekenin kórsetkimiz keledi. Kásip ashyp, jumys isteýge nıetti azamattarǵa Memleket basshysynyń ózi qoldaý bildirip otyratyny únemi qanattandyrady», deıdi kásipker.
Bir sát te tynym tappaıtyn Azangúl Álbosyn qolónermen de aınalysady. Tórt túliktiń tóresi atanǵan túıeniń júninen kórpe, jastyq, emdik belbeýler tigýdegi sheberligi tutynýshylardy tánti etedi. On saýsaǵynan óner tamǵan ismerligine qyzyǵýshylar da az emes. Osy sebepti aldaǵy ýaqytta aýyl áıelderine arnalǵan qolóner mektebin ashýdy armandaıdy. Arman demekshi, túıe sútinen dámi til úıirer «qazaq balmuzdaǵyn» jasaý kásip ıeleriniń kópten beri kókeıinde júrgen edi.
Jarqyn jobany júzege asyrý jolynda halyqaralyq kýrsqa qatysyp, bilimin shyńdaıdy. Balmuzdaq jasaýǵa qajet arnaıy qural-jabdyq alyp, ótken jyldan bastap Azangúl Álbosyn ulttyq taǵam túrin dáripteıtin «Qazaq qyzy» atty jeke brendimen shubattan balmuzdaq shyǵara bastady.
«Ol úshin sútti baıaý qaınatý kerek. Bul úderis 20 saǵatqa deıin sozylady. Sút qoıýlanǵanda, oǵan qaraqat, tańqýraı, shokolad, qurma, karamel, jıdek, qaýyn syndy 20 túrli jemis-jıdektiń tosabyn qosamyn. Nátıjesinde, dámi san túrli tabıǵı balmuzdaq daıyndalady. Biz óndiretin balmuzdaqtar konservantsyz tolyqtaı tabıǵı ónim, onyń quramynda qant mólsheri de az. Dámi klassıkalyq balmuzdaqtan esh kem emes, adam aǵzasyna paıdasy orasan zor dárýmender men qorektik zattarǵa baı», deıdi ol.
Joǵaryda aıtylǵandaı, tabıǵı quramy 20-dan astam dám túri jáne dástúrge negizdelgen tujyrymdamasy bar bul desertti jergilikti turǵyndar búginde «Qazaq balmuzdaǵy» dep atap ketken. Joba «Qazaqtaný» atty mádenı-aǵartýshylyq baǵyt aıasynda júzege asyrylyp otyr. Onyń basty maqsaty – kóne dástúrlerdiń qazirgi zamanmen úndese otyryp, jańasha sıpatqa ıe ekenin kórsetý. Ulttyq as tek taǵam retinde ǵana emes, tarıhty, fılosofııany jáne mádenı jadyny saqtaýshy qundylyq retinde qarastyrylady.
Alǵashynda ónim Shelek aýylyndaǵy shaǵyn dúkenderde satylsa, qazir Almaty qalasyndaǵy dámhanalar men meıramhanalarǵa tapsyryspen jetkizile bastady. Ulttyq naqyshtaǵy qaptama dızaınyn da Azangúldiń ózi ázirlegen. О́tken jyly kásipker «Bir aýyl – bir ónim» jobasyna qatysyp, kórme qonaqtarynyń qoshemetine ıe boldy.
«Elimizdi álemge tanytatyn basty qundylyq – onyń dástúri men mádenıeti. Bizde ulttyq gastronomııalyq brendter bolýy kerek. «Qazaqstanda jasalǵan» degen tańbasy bar otandyq ónim túrleriniń kóbeıýine ózindik úlesimdi qosýda aıanyp qalmaımyn», deıdi Azangúl.
Eńbek etkenge baqyt basyn ıetinine senimdi otbasynyń aldaǵy jospary – túıe sanyn arttyrý, óndirilgen shubatty bótelkege quıatyn seh ashý jáne balmuzdaq óndirisin keńeıtý. Ony júzege asyrýda qyrýar qarjy kerektigi, osy oraıda memlekettik qoldaý qajettigi aıqyn seziledi.
Búginde úsh balany ómirge ákelgen Azangúl Álbosynnyń negizgi mamandyǵy – zańger. Atajurtqa qonys aýdarmaı turyp, Qytaı elinde mamandyǵy boıynsha qyzmet etken. Ataqonysqa oralý bala kúninen bergi armany bolǵanyn aıtqan ol, ata-anasy týǵan jer jaıly jıi áńgimeleıtinin, al ákesi túıe sharýashylyǵyn damytýy oılaıtynyn tilge tıek etti. Endeshe, ata-ana úmitin aqtaǵan Azangúl Álbosynnyń kásibi keńeıip, oısylqara sanyn kóbeıtýdegi maqsatty isiniń ilgerileı berýine tilektestigimizdi bildiremiz.
Almaty oblysy,
Eńbekshiqazaq aýdany
