Jaryǵy jıi sónetin Jezdi

Elektrmen jabdyqtaý júıesinde 17 keshen­di transformatorlyq qo­salqy stansa (KTP), 6 tarat­qysh jeli (fıderler) bar. Osy­nyń barlyǵynyń elektr júıesi, bir sózben aıtqanda, ıesiz tur. Qaǵaz júzindegi ıesi – Ulytaý aýdandyq kommýnaldyq-sha­rýa­shylyq kásiporny. Biraq olar naryqtyq jaǵdaıyna baılanysty bankrottyq mekeme dep tanylǵan. Sebebi, eshqandaı paıda kórmeıdi. Alǵan elektr toǵyna ózi qaryz bolyp otyrady, shyǵynyn jaba almaıdy. Jezdi kentinde elektr jelileri keńes kezeńinde salynǵan, barlyǵy eski, symdary tozǵan. Infraqury­lym jıi syr beredi. Elektr júıesi­ne esepte joq nysandar qosyl­ǵan. Kenttegi jumyssyzdyq, basqa da sebeptermen kóship ketken turǵyndardyń úıi áli elektr jelisine qosylyp tur. Qonys aýdarǵanyn turǵyn eskertse de, kentte elektr togyn ajyratyp, mórlep qoıatyn elektrık joq. Amal joq, aýyl ákimi bas bolyp, osy máselemen áli alysyp keledi.

Kóptegen transformator men jeliler óz merzimin áldeqashan ótegen. Bul apattardyń jıileýi­ne ákeledi. Aragidik jóndeý jumysyna aýdan ákimdiginen mardymsyz qarajat bólinedi. Bul aqsha qumǵa sý quıǵandaı, bir jerin bútindep jatsa, ekinshi jaǵy qulap jatady. Ýaqytsha jóndeý júrgizilgenimen, túbe­geıli jańartýdy qajet etedi.

Kommýnaldyq sharýashy­lyq­tyń jaǵdaıy múshkil, ony Ulytaý aýdanynyń ákimi bilip otyr. Aýdan basshysy óziniń quzyretiniń shegine deıin bul máseleni kóterdi. Endi oǵan kómekke oblystyq energetıka jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq basqarmasy kelýi kerek. Jezdi kentiniń ákimi Muratbek Jumabek qol qýsyryp qarap otyrǵan joq. Jaqynda oblystyq energetıka jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq basqarmasynyń basshysy Almas Jandarbekov­ke jolyǵyp, «Elektr jaryǵy máselesi qashan sheshiledi?» degen saýalyna «Alańdamańyz, «Jezqazǵan energııa taratý kompanııasyn» (JREK) sotqa berip jatyrmyz» degen qysqa jaýap alypty.

Kent ákimi sóz arasynda: «Soń­ǵy ret Jezdide jaryq qashan sóndi degen suraǵyńyzǵa jaýap bereıin – kúni keshe ǵana. Nege sónedi deseńiz, elektr júıesine túsetin júkteme kóp. Tozyǵy jetken transformatorlar jıi isten shyǵady. Halyqtyń turmys­tyq tehnıkalary kúıip ketedi. Alysqa barmaı-aq, osy otyrǵanda úıdegi muzdatqyshymyz isten shyǵyp, Sátbaev qalasyna jóndeý­ge berdik. Kentte zeınetkerler, qarapaıym jumyskerler turady. Kólik júr­gizýshim 120 myń teńge aılyq alady. Qysqa tuıyqtalý bol­ǵanda turmysqa qajetti qymbat dúnıesi janyp ketedi. Qarjysyn qalaı jetkizedi?» dep qynjylys bildirdi.

Muratbek Dosymbekuly bul máseleni ákim bolyp saılanǵan 2021 jyldan beri kóterip keledi. О́zi osy topyraqta týyp-ósti, joǵary bilim aldy. Halyq 2025 jyly kent ákimi laýazymyna qaıta saılady. Ákim bul máseleni respýblıkalyq deńgeıdegi BAQ-ta kótergen eken. Sodan beri de bes jyl ótti, ózgergen eshteńe joq, «Baıaǵy jartas, bir jartas...»

Byltyrǵy 28 qarashada Astana­da Memleket basshysy­nyń qatysýymen aýyldyq okrýg­ter ákimderiniń forýmy ótti. Forým barysynda Qasym-Jomart Toqaev aýyldyq aýmaqtardy damytý jáne aýyl ákimderi ınstıtýtyn odan ári jetildirý jónindegi mindetterdi aıqyndap, baıandama jasady. Osy ashyq formadaǵy dıalog-platformada Muratbek Jumabek Jezdi kentindegi elektr jelilerin jón­deý, jaryqtandyrý máselesin kóterdi. Osy salaǵa qatysty mınıstrliktegi mamandar jalpylama, syrǵytpa jaýap, ýáde berip, shyǵaryp saldy.

Elektr máselesi áli sheshimin tabar emes. Ákim qazir eki adam­ǵa kúzetshiniń jalaqysyn tó­lep, elektrık etip ustap otyr. Kú­zetshi qalaı elektrık bolýy ke­rek degen zańdy suraq týady. Ekeýi – eki salanyń mamany. Negizi, mundaı mamandardyń jalaqysy 250 myń teńge­den bastalady. Jumysy qaýipti, soǵan qaramastan olar kú­zetshiniń bar bolǵany 85 myń teń­gesin qanaǵat tutyp otyr. Sebebi olar­dyń mekemesi bankrot, maman us­taı almaıdy. Ákim elektrıkterge «Jezdide kún demeı, tún de­meı jaryq bolýy ke­rek» dep ta­lap qoıady. Al eskir­gen jeliler, to­zyǵy jetken symdar, qısaıǵan baǵa­nalar turǵanda Jezdide ja­ryq­tyń úzdiksiz, qalypty jar­qyrap turýy tipti de múmkin emes.

«Áli kúnge deıin qosalqy stan­saǵa jóndeý jumysy júr­gizilgen joq, transformatorlar synǵan, apatty jaǵdaıda. Qazir tehnıkanyń damyǵan zamany. Kenttegi elektr jelilerin tolyq jańartý, zamanaýı transformatorlar ornatyp, energııa­ny únemdeý tehnologııal­aryn engizý qajet. Sonymen qatar jergilikti bılik pen energııa­men qamtý mekemeleri birlese jumys isteýi kerek», deıdi baıyrǵy elektrık, zeınetker Nurıden
Sarınov.

Shyndap kirisse, sheshilmeı­tin túıin joq. Aıtalyq, Ulytaý obly­syndaǵy Jańaarqa aýdany respýblıkalyq «Aýyl – el besigi» baǵdarlamasy aıasyn­da qarjy bólgizip, elektr máse­le­sin ońtaıly sheship aldy. Sol turǵyda Jezdi kentine de osy baǵ­darlama aıasynda qarjy bóli­nip, qoldap jiberse, qalyń kóp­shiliktiń alǵysyna bólener edi.

Ulytaý oblysy