О́rtke qarsy daıyndyq joǵary deńgeıde
«Semeı ormany» rezervatynda Premer-mınıstrge orman men dala órtterin erte anyqtaýǵa arnalǵan, JI negizinde jumys isteıtin júıeni qanatqaqty rejimde engizý nátıjeleri usynyldy. Atalǵan tehnologııa órt oshaqtaryn alys qashyqtyqtan ári kez kelgen aýa raıy jaǵdaıynda anyqtaýǵa múmkindik beredi.
Sondaı-aq «Semeı ormanynda» orman órti týraly oqý-jattyǵý ótkizildi. Rezervat mamandary órt sóndirýshilermen birlesip, sıfrlyq tehnologııalardyń tıimdiligi men órt sóndirý qyzmetiniń ózara árekettesý algorıtmin kórsetti.
Prezıdent tapsyrmasyna saı órtti erte anyqtaý tehnologııasy elde kezeń-kezeńimen keńeıtilip jatyr. Birqatar orman sharýashylyqtary men ulttyq parkterde bul júıe iske qosylǵan. Bıyl shilde aıynda 24 tabıǵı aýmaqty tolyq qamtý, qyrkúıekte júıeni ónerkásiptik paıdalanýǵa berý josparlanǵan.
«Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes biz orman qoryn qorǵaýdyń túbegeıli jańa standarttaryn engizip jatyrmyz. Ormandy qalpyna keltirip qana qoımaı, tótenshe jaǵdaılardyń aldyn alýǵa da baǵyttalǵan júıeli sharalar qabyldanady. Prezıdent aıqyndaǵan negizgi baǵyttardyń biri – sıfrlandyrýdy engizý. Byltyr rezervatta 510 myń gektar aýmaqty qamtıtyn, 37 zamanaýı kameramen jabdyqtalǵan órtti erte anyqtaý júıesi engizildi. Tehnologııalardy tikeleı patrýldeý sharalarymen nyǵaıtý qajet. Bul óte mańyzdy. Sondyqtan órt qaýpi joǵary kezeńde orman kúzetiniń turaqty jumysyn qamtamasyz etip, ol barlyq qaýipti aımaqtardy qamtýǵa tıis. Júrgizilip jatqan jumys «Taza Qazaqstan» jalpyulttyq bastamasynyń maqsat-mindetterine tolyq sáıkes keledi, onyń sheńberinde biz tabıǵı resýrstardy saqtap qana qoımaı, azamattardyń ekologııalyq mádenıetin de arttyramyz», dedi O.Bektenov.
Premer-mınıstr jumysty jedeldetýdi, sıfrlyq tehnologııa-lardy sapaly engizýdi qamtamasyz etýdi tapsyrdy.
Krasnokordon ormanshy-lyǵynyń aýmaǵyn aralaý barysynda Oljas Bektenov Prezıdenttiń «Semeı ormany» orman sharýashylyqtarynyń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn nyǵaıtý jónindegi tapsyrmalary sheńberinde júrgizilip jatqan jumyspen tanysty. Keıingi eki jylda rezervat parki 100% zamanaýı tehnıkamen jańartylǵan. Búginde onyń tozý máselesi tolyǵymen sheshildi. Tek ótken jyldyń ózinde lızıng qarajaty esebinen 39 jańa órt sóndirý mashınasy, 26 shaǵyn órt sóndirý kesheni, aspaly jabdyǵy bar 10 traktor satyp alyndy.
Jalpy alǵanda, Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes Úkimet órtke qarsy tehnıkalardy jańǵyrtý jónindegi aýqymdy baǵdarlamany júzege asyryp jatyr. Bul maqsattarǵa 2024–2025 jyldary respýblıkalyq jáne jergilikti bıýdjetten 21,5 mlrd teńge bólindi. Nátıjesinde, orman sharýashylyqtarynyń jańa tehnıkamen qamtamasyz etilýi 87%-ǵa jetti. Orman sharýashylyqtaryna 92 órt sóndirý mashınasy, 118 shaǵyn orman patrýldik kesheni, 244 traktor, 240 patrýldik mashına, 3 myńnan astam basqa da tehnıka men jabdyq satyp alyndy. Lızıng qarajaty esebinen 1057 órtke qarsy tehnıkany satyp alýǵa 35 mlrd teńge bólindi. Bıyl mamyr aıynyń sońyna deıin eldiń barlyq óńirinde bul jumysty tolyq aıaqtaý josparlanyp otyr.
Týrızmge serpin beretin jobalar
Sonymen qatar Oljas Bektenov Semeı qalasy ákimshilik iskerlik ortalyǵyn damytý jobalarymen, Alakól jaǵalaýyn damytýdyń keshendi josparymen tanysty. Usynylǵan qujattar Memleket basshysynyń bastamasymen Abaı Qunanbaıulynyń 180 jyldyǵyna arnalǵan «Abaıǵa qurmet» respýblıkalyq aksııasy aıasynda júzege asyrylyp jatyr.
Buǵan qosa, Úkimet basshysyna zamanaýı týrıstik-rekreasııalyq aımaq qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan Alakól jaǵalaýyn damytýdyń keshendi jospary tanystyryldy. Abaı oblysynyń ákimi Berik Ýálıdiń aıtýynsha, óńirde 2029 jylǵa deıin týrızmdi damytýǵa baǵyttalǵan 49 joba iske asyrylady. Alakól jaǵalaýynyń ınfraqurylymyn damytýǵa bıyl 10 mlrd teńge bólingen. Qarajat ınjenerlik jáne kólik ınfraqurylymyn jańǵyrtýǵa, sondaı-aq beınebaqylaý men mobıldi ınternetti engizýge baǵyttalady. Byltyr oblysta týrızmdi damytýǵa baǵyttalǵan jalpy somasy 8,9 mlrd teńge bolatyn 4 joba júzege asyryldy.
Premer-mınıstr áleýmettik ınfraqurylymdy jańǵyrtýdy, týrızmdi damytýdy ári ınvestısııalyq tartymdylyqty arttyrýdy qosa alǵanda, oblysty keshendi damytýdyń mańyzdylyǵyn atap ótti.
Semeıde aýmaǵy 1 myń gektardan asatyn Ákimshilik iskerlik ortalyq salý josparlanǵan. Joba aıasynda 2026–2029 jyldary 75 myń adamǵa arnalǵan 3 mln sharshy metr turǵyn úı, sondaı-aq 40-tan astam áleýmettik jáne kommersııalyq nysan, onyń ishinde 17 mektep pen balabaqsha boı kóteredi. Oljas Bektenov qala qurylysyna qatysty sheshimderdiń sapasyn qamtamasyz etý men oblys ákimdigi tarapynan keshendi jospardy júzege asyrýdy tıimdi úılestirý qajettigin atap ótti.
О́ńirdi keshendi damytý nátıjesi
Sondaı-aq Premer-mınıstr Abaı oblysynda ındýstrııalyq jáne áleýmettik jobalardy júzege asyrylý barysyn tekserdi.
Úkimet basshysy «Agrolıder KAZ» JShS aýmaǵynda burshaq pen maıly daqyldardy qaıta óńdeý zaýytynyń jumysymen tanysyp, daıyn ónimdi sertıfıkattaý zerthanasyn, óndiristik sehtar men tehnologııalyq jelilerdi qarap shyqty. Kásiporynnyń qýaty jylyna 72 myń tonna shıkizatty quraıdy. Daıyn ónim shyǵarý kólemi táýligine 160 tonnaǵa jetedi.
Kompanııanyń bas dırektory Nıkolaı Ýshakovtyń málimetinshe, zaýytty jaraqtandyrý kezinde Túrkııa men Italııanyń zamanaýı tehnologııalyq sheshimderi qoldanylǵan. Munda ónimniń 10-nan astam túri óndirilip, ishki naryqpen qatar Eýropa, Azııa, Latyn Amerıkasy elderine eksporttalady. Jobaǵa 4,1 mlrd teńge ınvestısııa tartylyp, 50 jumys orny ashylǵan.
«Memleket basshysy aýyl sharýashylyǵy ónimderin tereń óńdeýdi damytý, shıkizatty saqtaý jáne óńdeý qýattaryn ulǵaıtý, sondaı-aq syrtqy naryqtarǵa ótkizýge qoldaý kórsetý qajettiligin únemi aıtyp keledi. AО́K ónimderiniń qaıta óńdelgen úlesin 70%-ǵa deıin arttyrý – bizdiń aldymyzda turǵan basym mindetterdiń biri. «Agrolıder» kásiporny – Abaı oblysy úshin agroónerkásip kesheni salasyndaǵy strategııalyq joba. Kásiporyn óńirlik deńgeıde atalǵan tapsyrmalardyń júzege asyrylyp jatqanyn aıqyn kórsetedi», dedi O.Bektenov.
Premer-mınıstr sondaı-aq «Qazaq-Astyq Group» JShS-nyń tolyq sıkldi maı ekstraksııalaý zaýyty men «Tehnoavıa-Qazaqstan» JShS-nyń «Tigin fabrıkasy» fılıalynda bolyp, kásiporyndardyń óndiristik qýatymen tanysty.
Sapar barysynda áleýmettik ınfraqurylymǵa da erekshe nazar aýdaryldy. Premer-mınıstr Semeıdegi qurylysy aıaqtalǵan Oqýshylar saraıynyń daıyndyǵyn tekserdi. Nysan Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes, onyń ishinde qaıtarylǵan aktıvter jınaqtalatyn Arnaıy memlekettik qor qarajaty esebinen salyndy. Oljas Bektenov robottehnıka men baǵdarlamalaý kabınetterin, sensorlyq kabınetti, basseın, jekpe-jek, avıamodeldeý zaldaryn aralap kórdi. Saraıdyń jalpy aýdany 9,8 myń sharshy metrdi quraıdy. Munda bilim berýde erekshe qajettilikteri bar balalarǵa jaǵdaı jasaýǵa aıryqsha kóńil bólinedi.
Úkimet basshysy bastalǵan jobalardyń ýaqtyly júzege asyrylýyn qamtamasyz etýdi, qosylǵan quny joǵary ónim shyǵarýdy ulǵaıtýdy, jańa jumys oryndaryn qurýdy, sondaı-aq ótkizý naryqtaryn odan ári keńeıtýdi tapsyrdy.
О́ńirge sapar barysynda Oljas Bektenov Tótenshe jaǵdaılardy joıý jónindegi respýblıkalyq jedel shtabtyń otyrysyn ótkizdi. Jıynda bıylǵy órt qaýpi joǵary kezeńge daıyndyq máseleleri qaraldy.
«О́rt qaýpi bar kezeń bolsa endi ǵana bastalyp jatyr. Birqatar óńirde tabıǵı qoryqtar men orman sharýashylyqtarynyń aýmaǵy jandy. Dalaly jerlerde de órt oshaqtary kún saıyn tirkeledi. Daladan bastalǵan qyzyl jalyn orman qoryna aýysýy múmkin. О́rtter flora men faýnaǵa aıtarlyqtaı zııan keltiredi. Barlyq qyzmetter jedel áreket etýge daıyn bolýy kerek», dedi O.Bektenov.
Shtab otyrysynda ýákiletti organ birqatar ýákiletti memlekettik organdar men oblystardyń basshylary atqarylyp jatqan jumys týraly baıandady. Oljas Bektenov órt qaýpin azaıtý jónindegi respýblıkalyq jáne óńirlik is-sharalar josparlaryn sapaly júzege asyrý qajettigine nazar aýdardy. Eldi mekenderdiń aýmaqtaryn qurǵaq ósimdikter men qoqystardan tazartýdyń, sondaı-aq mıneraldy oqshaýlaý jolaqtaryn qurýdyń mańyzdylyǵy erekshe atap ótildi. TJM dereginshe, bul jumys birqatar óńirde tıisti deńgeıde júrgizilmeıdi.
Oljas Bektenov ákimderdiń aldyna osy jumysty jandandyrýdy mindettep, problemalyq máselelerdi sheshýdi tikeleı baqylaýǵa alýdy tapsyrdy.
Otyrys qorytyndysynda Premer-mınıstr memlekettik organdarǵa órt qaýpi kezeńine daıyndyqty odan ári kúsheıtýdi júktedi. Negizgi basymdyq – áýe jáne jerústi patrýldeýdi arttyrý, tehnıkany jańartý, erte anyqtaý júıelerin keńeıtý, vedomstvoaralyq úılestirýdi kúsheıtý. Sondaı-aq oqý-jattyǵýlar ótkizý, óńirlerde jedel shtabtar qurý, erikti qurylymdardy damytý jáne halyqqa túsindirý jumystaryn jandandyrý mindeti qoıyldy.
