Serik Jumanǵarın birinshi toqsandaǵy salyq túsimderi men shaǵyn jáne orta bıznes kásiporyndarynyń sany týraly málimetterdi jarııalady. Onyń aıtýynsha, birinshi toqsannyń kórsetkishteri salyq reformasynyń alǵashqy oń nátıjelerin rastap otyr.
Mınıstrdiń málimetinshe, 2026 jylǵa arnalǵan salyq túsimderiniń jospary 18,9 trln teńgeni quraıdy, bul 2025 jylmen salystyrǵanda 4,4 trln teńgege artyq.
«Qańtar – naýryz aılarynda bıýdjetke 4,1594 trln teńge tústi. Jospar 101,8%-ǵa oryndaldy. О́tken jyldyń osy kezeńimen salystyrǵanda ósim – 26,1% (+861,8 mlrd teńge). Qosylǵan qun salyǵy (QQS) boıynsha 1,9625 trln teńge tústi. Bul ótken jylmen salystyrǵanda 48,6%-ǵa nemese 641,9 mlrd teńgege kóp. Bıýdjet kirisiniń 98%-yn quraıtyn salyq túsimderi 101,6%-ǵa oryndaldy: 4,0128 trln josparlansa, is júzinde 4,0776 trln teńge tústi. О́sim – 31,5%. Aıta keterligi, qańtar – aqpan aılarynda ótken jyldyń IV toqsanynyń salyǵy tólenetindikten, QQS boıynsha tólemder áli de 12% mólsherlemesimen júrgizildi», dep jazdy S.Jumanǵarın.
Negizgi salyqtar boıynsha kórsetkishter:
KTS (Korporatıvtik tabys salyǵy): +16,9%
Importqa salynatyn QQS (qazirgi 16%-dyq mólsherlememen): +24,2%
PQО́S (Paıdaly qazbalardy óndirý salyǵy): +35,7%
Mınıstrdiń aıtýynsha, aldaǵy tólemder esebinen aldyn ala tóletý ádisi qoldanylmaǵan. Kiristiń artýyna naqty ekonomıkalyq belsendilik, taýar aınalymynyń ósýi jáne salyqtyq-kedendik ákimshilendirýdiń tıimdiligi áser etken. Tek fıskaldyq sharalardyń arqasynda bıýdjetke qosymsha 130 mlrd teńge túsken.
Salyq kodeksine túzetýler: Qarjy sektoryna qatysty birqatar usynys qoldaý tapty
Osy rette sarapshy Baýyrjan Muqanov byltyr 10% stavkamen 1,32 trln teńge QQS jınalǵan bolsa, bıyl 16%-ben 2,11 trln teńge jınalýy kerek edi dep otyr.
«О́tken jyly 10% stavkamen 1,32 trln teńge QQS jınalsa, bıyl 16%-ben 2,11 trln teńge jınalýy kerek edi. Biraq 1,96 trln teńge jınalǵan eken, bul shamamen 150 mlrd teńgege kem. Demek bıznestiń nyǵaıýy týraly aıtý orynsyz, bıznes shynymen jabylǵan. Memqyzmetker retinde bıýdjetke kóp bıznesten az aqsha túskeninen, az bıznesten kóbirek aqsha jınaý tıimdi shyǵar. Biraq ekonomıka qurylymy utylyp jatqany anyq, erteń sol jınalǵan artyq aqsha jumyssyzdarǵa járdemaqy men psevdokásipkerlerge sýbsıdııa bolyp qaıta taratylatyny anyq», dedi B. Muqanov.
Sondaı-aq taǵy bir jeli qoldanýshysy 16% stavkamen jınalǵan QQS 100% jalǵan ekenin alǵa tartyp otyr.
«16% stavkamen jınalǵan QQS úlesin artyq kórsetýi 100% jalǵan qorytyndy. Buny mekemeler emes, halyqtyń kommýnaldyq tólemderiniń baǵasyna qosyp halyqtan alyp jatyr. Al Salyq Kodeksi 447-448-449-baptarynda QQS tóleýshiler halyq emes, kompanııalar dep kórsetilgen. Al kompanııa tarıf baǵasyna qosyp halyqtan alyp jatyr, QQS(NDS) tóleýdi praktıkaǵa súıenip dep zańdy belshesinen basyp halyqtyń moıyna júkteýde. Zań sheńberine emes, óz tájirıbesine súıengendikten halyqtyń qaltasyna aýyrtpalyq túsip jatyr. Kishi aralas kásipkerlikter jabylyp jatyr, QQS-tyń kesirinen jasyryn jumys istep jatqandar jeterlik. Áreń kún kóristegi kásipkerler osyndaı jaǵdaıǵa tap bolyp otyr. Al sizdiń esebińiz aqylǵa qonymsyz», dedi M. Korbakov.
Mınıstrdiń aıtýynsha, mamyr aıynda «Halyqtyń naqty tabysyn arttyrýdyń jańartylǵan baǵdarlamasy» tanystyrylady. Onda Úkimettiń naqty is-qımyldary kórsetilgen.
Salyq kodeksindegi túzetýler qashan kúshine enedi?
«Úkimettiń basty mindeti ózgerissiz qalady: ekonomıkadaǵy ósim halyq tabysynyń artýyna tikeleı áser etetin jaǵdaı qalyptastyrý. Osy maqsatta belsendi ekonomıkalyq ósim saıasaty júzege asyrylyp jatyr. О́ıtkeni tabystyń ósýi – ákimshilik sheshimmen keletin nátıje emes, ol ekonomıkanyń qurylymdyq ózgeristeriniń jemisi. Al alǵashqy nátıjeler bizdiń durys baǵytta kele jatqanymyzdy kórsetedi», dep jazdy S.Jumanǵarın.
