Jasóspirimder tragedııasy qoǵamdy oılandyryp tur

Jańa oqý jyly bas­tal­ǵan ýaqytta Tarazdaǵy mektep­terdiń birinde jasóspirim­der arasyndaǵy janjal saldarynan órimdeı jas aýyr soq­qy alyp, jaryq dúnıemen qosh aıtysqan edi. Shý aýda­ny­na qarasty Kókqaınar eldi mekenindegi tragedııa da ta­laıdyń janyna batqany málim. Budan soń jaýaptylar jedel iske kirisip, bilim alýshylar arasyndaǵy qatygezdik toqtaǵandaı kóringen.

Alaıda birshama ýaqyt buryn Qordaı aýdanynda eki birdeı mektep oqýshysynyń máıiti tabylyp, jurt taǵy dúrlikti. О́ıtkeni oqýshylar ara­syndaǵy ólim bir otba­sy­­nyń ǵana emes, tutas qoǵam­nyń ózek­ti máselesine aına­lyp otyr. О́rimdeı jas­ós­pirimderdiń ólimi tolǵan­dyrmaı qoımaıdy.

«Qordaı aýdanynda bol­ǵan óz-ózine qol jumsaý deregi bo­ıynsha qylmystyq is qozǵaldy. Qazirgi ýaqytta oqıǵanyń bar­lyq mán-ja­ıyn jan-jaqty anyqtaý maq­satynda qajetti tergeý sha­ralary júrgizilip jatyr. Qylmystyq-prosestik kodekstiń 201-babyna sáı­kes ózge aqparat jarııa etýge jatpaıdy», dedi oblystyq polı­sııa departamentiniń ókili Qor­daıdaǵy jasóspirimder ólimine qatysty resmı málim­demesinde.

Bala tárbıesinde ata-ana, qoǵam, jergilikti atqarý­shy bılik pen quqyq qorǵaý or­gan­darynyń moınyna júk­telgen jaýapkershilik júgi aýyr ekeni anyq. Osy oraıda qoǵam bolyp balalardyń qaýip­sizdigine jan-jaqty baqy­laý júrgizip otyrmyz ba degen saýal týyndaıdy. Endi derek­ke júginsek.

«2026 jyl «Balalar jy­ly» dep jarııalanýyna baı­­la­nys­ty jas urpaqtyń qaýip­sizdigi men quqyn qor­ǵaý máselesine erekshe mán berilip otyr. Osy baǵytta kámeletke tolmaǵandar qaýip­sizdigin qamtamasyz etý bo­ıynsha aýqymdy jumys júr­gizilip jatyr. Balalarǵa qatysty qylmys sany 17,9 paıyzǵa tómendedi. Búginde 531 mektep pen 42 kolledjge 700-den asa polısııa qyzmetkeri bekitilip, qylmystyń aldyn alý is-sharalary kúsheıtildi. 188 jasóspirim jáne bala tárbıesine salǵyrt qaraıtyn 105 ata-ana profılaktıka­lyq esepke alyndy. 11 kámelet­ke tolmaǵan jasóspirim arnaıy bilim uıymdaryna joldanyp, 26 adam ata-ana quqynan aıyryldy. Káme­letke tol­maǵandar isteri jó­nindegi komıssııalardyń 69 otyrysy ótti. Qazirgi tańda 309 qolaısyz otbasy, 409 jasóspirim esepte tur. Reıd­tik is-sharalar barysynda ishki ister organdaryna
3 615 kámeletke tolmaǵan jet­kizilip, 3 581 ákimshilik hattama toltyryldy. 3 148 derek tún­gi ýaqytta zańdy ókilsiz júr­geni úshin tirkelse, 443 ata-ananyń tárbıelik mindetin oryndamaǵany belgili boldy. 115 derekte balalardyń oıyn-saýyq oryndarynda júr­geni anyqtalǵan. Usaq buza­qy­lyq boıynsha 90 derek tir­kelse, alkogol tutynǵan 23 derek anyqtalǵan. 20 býllıng jáne kıberbýllıng deregi tirkelgen. Júrgizilgen taldaý nátıjesinde kámelet­ke tol­maǵandar arasyndaǵy quqyqbuzýshylyqtardyń ne­gizgi sebepterin aıqyndady. Olar­dyń qatarynda ata-ana baqy­laýynyń jetkiliksizdigi, qa­raý­syz qaldyrý, asosıaldy ortanyń áseri, beıres­mı kóshbasshylardyń yqpaly, áleý­mettik jeliler men mes­sendjerler arqyly teris aqparattyń taralýy, tur­mystyq janjaldar, sondaı-aq jekelegen otbasylardyń materıaldyq jaǵdaıynyń tómendigi sekildi sebepter bar», dedi oblystyq Polısııa departamenti Qoǵamdyq qaýipsizdik basqarmasynyń bastyǵy Manas Abdýkarmıov.

Árıne, ata-ananyń jaýap­kershiligi qaıtken kúnde de bi­­rinshi orynda turatyny anyq. Alaıda óńirde mundaı jan­túrshigerlik oqıǵanyń tir­ke­lýi jergilikti bılikti de tol­ǵandyrmaı qoımasa kerek. О́ıt­keni bıyl balalardyń qa­ýip­­sizdigin qamtamasyz etýge aı­ryqsha basymdyq berilip otyr.

Jańa oqý jylynyń ba­­syn­­­daǵy qaıǵyly oqıǵa­lar óńir bıligine syn boldy. Oblys bas­shysy Erbol Qarashókeev sol kezde joǵary laýazymda otyrǵan birneshe jaýaptylarǵa tártiptik jaza qoldanǵan edi. Al Qordaıdaǵy oqıǵa boıyn­sha áli tergeý júrgizi­lip jatyr. Alaıda tolyqqan­dy málimet joqtyń qasy.

Úsh jyl buryn Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda Mem­leket basshysy Qasym Jomart Toqaev jas ur­paqtyń qaýipsizdigine aıryqsha nazar aýdarǵany belgili. Sodan beri jasóspirimder arasynda­ǵy qylmys pen ólimge qatysty jumys óńirlerde júıelene bastady. Áıtse de, júrekke jara salatyn oqıǵalar oq­tyn-oqtyn qaıtalanyp jatatyny aýyr tıedi.

«Taǵy bir nazar aýdaratyn másele – jas urpaqtyń qaýipsizdigi. Balalarǵa qa­tys­ty jantúrshigerlik qyl­mystar jıilep ketti. Mun­daı oqıǵa­lar mektepte, kóshe­de, tipti úıde bolyp ja­tyr. Soraqy jaǵdaılar oqýshy­lardyń ózi­ne qol jumsaýyna sebepker bolyp otyr. Tipti ata-ana­lardyń ózderi balasyna qor­lyq kórsetip, onyń arty qaı­ǵyly jaǵdaıǵa ula­syp jatady. Otbasyndaǵy zor­lyq-zom­bylyqtyń aldyn alý jumysy álsiz. Jaýapty mekemeler men quqyq qorǵaý organdarynyń qyzmeti oıda­ǵydaı nátıje bergen joq. Turmystyq zorlyq-zomby­lyqtyń aldyn alý saıasatyn qaıta qaraýymyz kerek», degen Prezıdent sózin barlyq jaýapty azamat nazardan tys qaldyrmaǵany jón.

Qalaı bolǵan kúnde de, jas­­óspirimder arasyndaǵy ólimniń jıi tirkelýi – qoǵam úshin orny tolmas tragedııa. Jambyldyq jastardyń qaýipsiz ortada ómir súrýin qamtamasyz etý jer­gilikti bı­likke úlken syn bo­lyp tur.

Jambyl oblysy