Foto: gov.kz
Eki el arasyndaǵy taýar aınalymy ótken jyly 8,7%-ǵa ósip, bul 5,4 mlrd dollardy quraǵan. Túrkııa – Qazaqstan úshin birinshi kezekte satyp alýshy, sodan keıin satýshy ekenin atap ótý mańyzdy. О́tken jyly Qazaqstannan osy elge eksport ımporttan 2 ese joǵary bolǵan. Bıyl Qazaqstan men Túrkııa arasyndaǵy taýar aınalymynyń ósý úrdisi jalǵasyn taýyp otyr. 2026 jylǵy qańtar-aqpanda ózara saýda kólemi 45%-ǵa ulǵaıǵan.
Túrkııa men Qazaqstan bir-birine qandaı taýarlar satady?
Qazaqstannan negizinen shıkizat baǵytynda eksport jasalady. 2025 jyly otandyq taýarlardy Túrkııaǵa jetkizý kólemi 3,9 mlrd dollaryn quraǵan. Bul ótken jylmen salystyrǵanda 17,7%-ǵa ósimdi kórsetip otyr. Qazaqstannyń Túrkııaǵa shyǵaratyn eksportynyń negizgi úlesin mys pen onyń qorytpalary (1,7 mlrd dollar), sondaı-aq munaı men munaı ónimderi (1,6 mlrd dollar) quraıdy. Budan bólek, otandyq óndirýshiler túrik naryǵyna tústi metaldar, tas kómir, maqta shıkizaty men aýyl sharýashylyǵy ónimderin belsendi túrde satyp keledi. 2024 jylǵa qaraǵanda atalǵan eki baǵyt boıynsha Qazaqstanǵa edáýir kóp aqsha ákelgen.
О́tken jyly Qazaqstanǵa ımporttyń jalpy kólemi 1,5 mlrd dollardy qurap, 9%-ǵa azaıǵany baıqalady. Buǵan ishinara kıim-keshek pen tósek-oryn jabdyqtaý qunynyń 28%-ǵa tómendeýi áser etken. Alaıda taýarlardyń jekelegen sanattary boıynsha ósim de joq emes. Ol týarlardyń qatarynda ónerkásiptik jabdyqtar men aýyl sharýashylyǵy tehnıkasy, dárilik zattar, shokolad sııaqty ónimderder bar.
Túrkııa men Qazaqstandy taǵy ne baılanystyrady?
Ulttyq banktiń derekterine sáıkes, túrik ınvestorlarynyń qazaqstandyq kásiporyndarǵa qarjy salý kólemi 2020 jyldan bastap 2,8 mlrd dollarǵa jetip, jylyna 360-680 mln dollar shamasynda turaqtap tur. 2025 jyly Túrkııadan Qazaqstanǵa sheteldik ınvestısııalardyń jalpy aǵyny 389,5 mln dollardy kórsetip otyr. Bul ótken jylmen salystyrǵanda shamamen 35%-ǵa az. Quldyraý aldyńǵy jyldardaǵy serpindi dınamıka sııaqty qarjylyq ındıkatordyń erekshelikterine baılanysty. Investısııalyq belsendiliktiń aýytqýy salalyq basymdyqtardy (energetıka, ınfraqurylym men agrarlyq sektorǵa qyzyǵýshylyqtyń artýy), sondaı-aq syrtqy syn-qaterler men valıýta baǵamdarynyń turaqsyzdyǵy, sanksııalyq táýekelderdi kórsetedi. Jekelegen jyldardaǵy quldyraýǵa qaramastan, jalpy úrdis túrik ınvestorlarynyń qazaqstandyq naryqqa turaqty qyzyǵýshylyǵyn kórsetip otyr.
Qazirgi tańda Qazaqstanda túrik kapıtalynyń qatysýymen 3,3 myń kompanııa jumys isteıdi. Investorlar úshin eń tartymdy salalar – qurylys, saýda (1,7 myń kásiporyn), óńdeý ónerkásibi, HoReCa jáne logıstıka. Birneshe jyl ishinde olardyń sany 22%-ǵa ósken.
Qazaqstan úshin strategııalyq mańyzdy ekonomıka salasynda Túrkııadan kapıtal qatysatyn kompanııalardyń sany birneshe jyl ishinde 24,4%-ǵa, naqty aıtqanda 296-ǵa deıin ósken.
Eske sala keteıik, keshe Túrkııa Respýblıkasynyń Prezıdenti Rejep Taııp Erdoǵan Qazaqstanǵa memlekettik saparmen keldi. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev áleýmettik jelidegi paraqshasynda Rejep Taııp Erdoǵanmen birge túsken fotosyn jarııalady.
