Joba sý qoımalaryn tolyqtyrý deńgeıin arttyrýǵa jáne eldiń ońtústigindegi aýyl sharýashylyǵy aýmaqtaryn sý resýrstarymen qamtamasyz etýge baǵyttalǵan. Jobany tolyq aýqymda iske asyrý 2026 jylǵy 17 mamyrda bastalady.
Tehnologııa Túrkistan oblysyndaǵy jalpy kólemi 911 myń gektardan asatyn egistik jerlerge áser etetin qurǵaqshylyq pen sý tapshylyǵynyń saldaryn azaıtýǵa arnalǵan. Joba 1980-jyldardyń sońynan beri aýa raıyn modıfıkasııalaý jáne jaýyn-shashyndy jasandy túrde kóbeıtý salasynda kópjyldyq tájirıbesi bar BAÁ Ulttyq meteorologııa ortalyǵymen halyqaralyq yntymaqtastyq aıasynda júzege asyrylyp jatyr.
Qazaqstan jasandy jańbyr tehnologııasyn paıdalanǵan alǵashqy el bolmaq
Saltanatty rásimge Premer-mınıstrdiń orynbasary - jasandy ıntellekt jáne sıfrlyq damý mınıstri Jaslan Mádıev, BUU Dúnıejúzilik meteorologııalyq uıymynyń prezıdenti, BAÁ Ulttyq meteorologııa ortalyǵynyń bas dırektory Abdýlla Ahmed Ál-Mandýs, BAÁ-niń Qazaqstandaǵy elshisi Muhammad Saıd Muhammad Ál-Arıkı, sondaı-aq Túrkistan oblysynyń ákimi Nuralhan Kósherov qatysty.
«Kazahstan klımattyq ornyqtylyqtyń jańa júıesin qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan praktıkalyq qadam jasap jatyr. О́ńirde alǵash ret jaýyn-shashyndy jasandy túrde kóbeıtý tehnologııalary salasynda mundaı aýqymdy joba iske qosylyp jatyr. Biz úshin bul − ǵylymǵa, halyqaralyq seriktestikke jáne sıfrlyq tehnologııalarǵa negizdelgen zamanaýı klımattyq ınfraqurylymdy qalyptastyrýdyń bastaýy. Joba álemdik jetekshi sarapshylarmen birlese júzege asyrylýda jáne tehnologııalar transferi men otandyq mamandardy daıarlaýdyń negizin qalaıdy», dep atap ótti Jaslan Mádıev.
Halyqaralyq baǵalaýlarǵa sáıkes, jasandy jańbyr shaqyrý tehnologııalary tabıǵı deńgeımen salystyrǵanda jaýyn-shashyn kólemin 10-20%-ǵa deıin arttyra alady. Mundaı tehnologııalar Qytaı, AQSh, BAÁ, Fransııa jáne Saýd Arabııasynda belsendi túrde qoldanylyp keledi.
Joba sýǵa suranysy joǵary aýdandarda, eń aldymen aýyl sharýashylyǵy aýmaqtarynda jergilikti deńgeıde júzege asyrylady. Jumys júrgiziletin aımaqtardy tańdaý meteorologııalyq qyzmet mamandary men profıldik memlekettik organdardyń qatysýymen aýa raıy jaǵdaıyn, ekologııalyq ahýaldy jáne sýǵa qajettilikti eskere otyryp júrgiziledi. Tehnologııanyń áser etý aýmaǵy jergilikti sıpatqa ıe jáne radıýsy 5 shaqyrymnan aspaıdy, sondaı-aq aýqymdy aýa raıy qubylystaryn qalyptastyrýmen baılanysty emes. Jumystardy júrgizý úshin halyqaralyq tájirıbede qoldanylatyn tuz negizindegi reagentter paıdalanylady.
Jobany iske asyrý aýyl sharýashylyǵy aýmaqtaryn sýmen qamtamasyz etý tıimdiligin arttyrýǵa, qurǵaqshylyqtan keletin shyǵyndy azaıtýǵa jáne ónimdiliktiń ósýin qoldaýǵa múmkindik beredi dep kútiledi. Áleýetti ekonomıkalyq tıimdilik jylyna 35 mlrd teńgege deıin baǵalanady.
Yntymaqtastyq aıasynda BAÁ Ulttyq meteorologııa ortalyǵynyń mamandary Túrkistan oblysynyń mamandaryn aýa raıyn modıfıkasııalaý tehnologııalaryna oqytýdy júrgizip jatyr. Olardyń qatarynda meteorologtar, ushqyshtar, ınjenerler jáne salalyq mamandar bar. Sonymen qatar tehnologııany Qazaqstannyń basqa óńirlerinde keńeıtý múmkindigi qarastyrylyp, otandyq klımattyq tehnologııalardy qalyptastyrýdyń irgeli negizi qalanyp jatyr.
Jobany iske asyrýǵa Jasandy ıntellekt jáne sıfrlyq damý mınıstrligi, Sý resýrstary jáne ırrıgasııa mınıstrligi, Syrtqy ister mınıstrligi, Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi, Qorǵanys mınıstrligi, Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi, Kólik mınıstrligi, Qarjy mınıstrligi, Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrligi, Energetıka mınıstrligi, Tótenshe jaǵdaılar mınıstrligi, Túrkistan oblysynyń ákimdigi, Azamattyq avıasııa komıteti, Kazaeronavıgasııa jáne «Qazgıdromet» qatysyp jatyr.
