Foto: nis.edu.kz
– Jasandy ıntelekt jobalaryna qyzyǵýshylyǵyńyz qalaı bastaldy?
– Negizi bul baǵytpen aınalysyp júrgenime eki-úsh jyldyń júzi boldy. Buǵan deıin jasandy ıntellektini ártúrli jobalarda qoldanǵanymmen, onyń qalaı jumys isteıtinine jáne mashınalyq oqytý tehnologııalarynyń negizderine sonshalyqty tereń úńile qoımaǵan edim. Bıyl osy baǵyttaǵy bilimimdi keńeıtip, taqyrypty jan-jaqty zertteýge sheshim qabyldadym. Sonymen qatar olardyń birqataryn jasandy ıntellektiniń kómegimen tıimdi sheshýge bolatynyna kózim jetti. Sol sebepti óz jobamdy dál osy baǵytta júzege asyrýdy tańdadym.
– Medısına salasyna JI tehnologııalaryn engizý arnaıy salalyq bilimdi, úlken jaýapkershilikti talap etedi. Bul taqyrypty tańdaýyzǵa ne sebep boldy?
– Qazir kóptegen elde buryn tolyq zerttelmegen nemese óte sırek kezdesetin aýrý túrleri anyqtalyp jatyr. Mundaı jaǵdaılarda dıagnoz qoıý prosesin jeńildetý úshin jasandy ıntellekt tehnologııalaryn qoldanýǵa bolady. Alaıda qoldanystaǵy kóptegen modeldiń tıimdi jumys isteýi úshin úlken kólemdegi derekter qajet. Joǵaryda aıtyp ótkenimdeı, sırek kezdesetin aýrýlar boıynsha mundaı derekterdi jınaý qıyn, al olardyń quny óte joǵary bolýy múmkin. Sondyqtan kóptegen el men medısınalyq uıymdardyń bul aqparatqa qol jetkizý múmkindigi shekteýli.
Tarazdyq oqýshy qaterli isikti anyqtaıtyn ǵylymı jobasymen álemdik kórmede top jardy
– Júıe qaterli isikti qalaı anyqtaıdy?
– Ádette mundaı modelderdiń tıimdi jumys isteýi úshin óte úlken kólemdegi derekter qajet, al jetkilikti aqparat bolmaǵan jaǵdaıda olardyń dáldigi tómendeýi múmkin. Al men ázirlegen algorıtm nebári bes-on sýretti paıdalana otyryp-aq joǵary nátıjege qol jetkizýge múmkindik beredi. Sonymen qatar model tek medısınalyq keskinderdi taldaýmen shektelmeıdi. Ol sýretterdiń mazmunyn tereńirek saralap, qosymsha zańdylyqtardy anyqtaý arqyly anaǵurlym dál ári sapaly qorytyndylar jasaýǵa qabiletti. Bul tehnologııany jergilikti klınıkalar men medısınalyq ortalyqtarǵa engizýge múmkindik bar. Sonyń arqasynda medısınalyq qyzmetterdiń qoljetimdiligi artyp, dıagnoz qoıý sapasy jaqsarady jáne shalǵaı óńirlerdegi pasıentterge de sapaly medısınalyq kómek kórsetýge jaǵdaı jasalady.
– Jobańyzdy jasaý kezinde qandaı baǵdarlamalar men ádister qoldanyldy?
– Negizinen jobaǵa keńinen qoldanylatyn standartty baǵdarlamalyq quraldar paıdalanyldy. Alaıda júıeniń negizgi qundylyǵy belgili bir baǵdarlamanyń ózinde emes, onyń matematıkalyq modelinde jáne ázirlengen algorıtminde jatyr. Bul sheshim kóbine matematıkalyq formýlalar men teorııalyq ádisterge súıenip jasaldy. Sondyqtan ony júzege asyrý úshin naqty bir baǵdarlamamen shektelýdiń qajeti joq. Sebebi bul saıt nemese mobıldi qosymsha emes, ǵylymı turǵyda usynylǵan ádis. Ony kez kelgen baǵdarlamalaý tili nemese platforma arqyly iske asyrýǵa bolady.
Oraldyq oqýshylar qant dıabetiniń mólsherin tekseretin qurylǵy oılap tapty
– Ǵylymmen aınalysqysy keletin oqýshylarǵa qandaı keńes berer edińiz?
– Shynymdy aıtsam, halyqaralyq jarysqa qatysqan kezde jeńiske jetemin degen úlken senim bolǵan joq. Sebebi baıqaýǵa álemniń 60-tan astam elinen jáne AQSh-tyń árbir shtatynan irikteýden ótken eń úzdik qatysýshylar jınaldy. Olardyń qatarynda Qytaı, AQSh sekildi ǵylym men tehnologııasy damyǵan elderdiń ókilderi boldy. Ondaı myqty qarsylastarmen básekege túsý eshqashan ońaı bolmaıdy, sebebi olardyń ákelgen ǵylymı jobalary óte joǵary, kásibı deńgeıde daıyndalǵan. Sol sebepti men kez kelgen nátıjeni qabyldaýǵa ishteı daıyn boldym. Alaıda jeńimpaz atanǵan sáttegi sezim erekshe boldy. Bul marapat kez kelgen qatysýshyǵa berile bermeıdi, tek sanaýly ǵana jobalar men qatysýshylarǵa tabystalady. Sondyqtan eńbegimniń joǵary baǵalanǵanyn kórip, qatty qýandym jáne bul men úshin úlken motıvasııa boldy. Sol sebepti ózim sekildi ǵylymı jańalyq jasaýǵa umtylǵan jastarǵa arman-maqsatynan qaıtpaı, alǵa umtylýǵa keńes beremin.
– Saýd Arabııasyndaǵy KFUPM ýnıversıtetiniń grantyn utyp aldyńyz. Endigi jospar qandaı?
– Bul ýnıversıtetke túsý múmkindigi – men úshin úlken jetistik. Degenmen meniń aldymda áli on ekinshi synyp bar, sondyqtan osy ýaqyt ishinde portfolıomdy odan ári kúsheıtip, jetistikterimdi arttyrýǵa jumys isteımin. Sonymen qatar álemniń eń úzdik ýnıversıtetterine qujat tapsyrýdy josparlap otyrmyn. Soǵan qaramastan, bul ýnıversıtettiń ózi de óte myqty ári bedeldi oqý orny bolǵandyqtan, ony da jaqsy múmkindik dep sanaımyn.
О́zim burynnan kásipker retinde tanylǵym keledi. Alaıda kez kelgen kásipti bastaý úshin ınvestısııa qajet, al ınvestorlar qarajatyn kez kelgen adamǵa bere bermeıdi. Sondyqtan aldymen bilim alyp, ǵylymı ortada tájirıbe jınaqtaý mańyzdy. Osydan keıin óz startabymdy iske qosyp, jeke kásibimdi damytýǵa kirisemin. Qazirgi basty maqsatym – ózimdi damytý, al uzaq merzimdi armanym – tabysty kásipker ataný.
– Áńgimeńizge raqmet!
