Buǵan deıin Biryńǵaı jınaqtaýshy zeınetaqy qorynan alynatyn tólemder tabys retinde eseptelip, oǵan 10 paıyz kóleminde jeke tabys salyǵy salynatyn. Bul talap mindetti zeınetaqy jarnalary, mindetti kásiptik zeınetaqy jarnalary men erikti zeınetaqy jarnalary esebinen qalyptasqan barlyq tólemge ortaq boldy. Qoldanystaǵy júıede azamattarǵa eki túrli tańdaý berilgen-tin. Biri – salyqty aqsha túsken sátten birden tóleý. Ekinshisi – salyqty keıinge qaldyryp, zeınetke shyqqan kezde bólip óteý.
Zeınetaqy qoryndaǵy jınaqty paıdalanǵan kezde keı azamattar jeke tabys salyǵyn keıin tóleý tásilin tańdasa, endi biri salyǵyn sol mezette birden tólep tastaǵan edi. Qazir zań ózgerip, keı normalar kúshin joıǵan soń kópshilik salǵan aqshasy qaıtady dep úmittenip júr. Biraq salyq mamany Baljan Baqytqalıqyzynyń sózinshe, zańnyń keri kúshi bolmaıdy.
«Jańa Salyq kodeksi aıasynda zeınetaqy qorynan aqsha alǵan kezde jeke tabys salyǵy ustalmaıdy. Biraq buryn tólengen salyq keri qaıtarylmaıdy. Sebebi zań búgin qabyldansa, ol erteńnen bastap kúshine enedi, biraq burynǵy kezeńge qoldanylmaıdy. Keı jaǵdaıda ǵana erekshe retrospektıvti normalar bolýy múmkin. Biraq týra osy sanatqa ondaı tetik qarastyrylmaǵan. Sondyqtan buryn bıýdjetke aýdarylyp ketken salyq qaıtadan zeınetaqy qoryna qaıtarylmaıdy», deıdi maman.
Al eger azamat «salyqty zeınetke shyqqanda ustasyn» degen belgini qoıǵan bolsa she? «BJZQ» aksıonerlik qoǵamy fılıalynyń basqarýshy dırektory Murat Sháripov bul suraqqa jaýap berdi. «Turǵyn úıge nemese emdelýge paıdalanylǵan zeınetaqy jınaqtaryna qatysty keıinge qaldyrylǵan jeke tabys salyǵy mindettemeleri tolyqtaı joıyldy. Iаǵnı zeınetaqy qoryndaǵy artyq aqshasyn paıdalanyp, salyq tóleýdi keıinge qaldyrǵandar endi bul salyqty tólemeıdi. Jańa Salyq kodeksine baılanysty mundaı mindetteme joq endi. Alaıda Kodekste buryn ustalǵan nemese tólengen jeke tabys salyǵyn keri qaıtarý qarastyrylmaǵan», dedi M.Sháripov.
О́zgerister erikti zeınetaqy jarnalaryna da qatysty. Jańa kodeks boıynsha 2026 jyldan bas-tap erikti zeınetaqy jarnalaryna beriletin salyqtyq shegerimder joıylady. Erikti jarnalar esebinen tólenetin qarajat ta jeke tabys salyǵynan bosatylady. Sonymen qatar jumys berýshiniń mindetti zeınetaqy jarnalary da kezeń-kezeńimen ósip keledi. Bıyl onyń mólsheri qyzmetker jalaqysynyń 3,5 paıyzyna deıin kóterildi. Bul júıe negizinen 1975 jyldan keıin týǵan azamattarǵa arnalǵan. Sebebi olardyń 1998 jylǵa deıingi eńbek ótili az nemese múlde joq.
Nátıjesinde, bolashaqta mundaı azamattardyń zeınetaqysy úsh bólikten quralady. Birinshisi – memleket tóleıtin bazalyq zeınetaqy, ekinshisi – azamattyń óz jınaǵy, úshinshisi – jumys berýshi aýdaratyn mindetti zeınetaqy jarnalary. Biryńǵaı jınaqtaýshy zeınetaqy qorynyń málimetinshe, qazir qor aktıvteri 25,9 trln teńgege jetken. Keıingi bes jylda otandastarymyz turǵyn úı, emdelý jáne ózge de maqsattarǵa shamamen 5,7 trln teńge paıdalanǵan. Onyń edáýir bóligi ıpoteka men kredıt jabýǵa jumsalǵan.
