Biz – Uly dalanyń perzentterimiz. Bizdiń babalarymyz osy dalada ómir súrip, kókke tabynǵan. Táńiri degenimizdiń ózi – kók aspan. Bizdiń týymyzdyń kók tústi bolýynyń astarynda da osyndaı syr bar. Biregeı kók tús – elimizdiń birliginiń belgisi. Endeshe, bizge nege ózimizdi Uly dala elimiz dep atamasqa.
N.Á.NAZARBAEV.
Elbasy telekópir barysynda ındýstrııaly Qazaqstanǵa jańa brendtik ataýdyń qajet ekendigin aıtty
Keshe Astanadaǵy «Kórme» ortalyǵynda Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń qatysýymen elimizdegi «Nurly Jol» jáne ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý memlekettik baǵdarlamalaryn júzege asyrýǵa arnalǵan dástúrli telekópir ótkizildi. Munda, sonymen qatar, Úkimettiń atalǵan baǵdarlamalar boıynsha esebi tyńdaldy. «Qazaqstanda jasalǵan» Elbasy, eń aldymen, kórme kesheninde Indýstrııalandyrý jobalarynyń ónimderi qoıylǵan kórme jumysymen tanysty. Onda Memleket basshysyna «Qazaqstanda jasalǵan» belgisimen shyǵarylatyn otandyq óndiristiń taýarlary tanystyryldy. Budan basqa, Elbasy iri óndirister kórmesin de aralady. Atap aıtqanda, «Báıterek» holdıngi basqarma tóraǵasy Qýandyq Bıshimbaev Elbasyna holdıngtiń qoldaýymen júzege asyrylǵan birqatar iri jobalardy tanystyrdy. Sonyń biri tabaq shyny óndirý men óńdeý boıynsha «Orda Glass ltd» JShS-niń jobasy bolyp tabylady. «Bul elimizde shyny óndiretin jalǵyz joba. Zaýyt otandyq naryq qajettiliginiń 100 paıyzyn óteıtin bolady. О́nimniń 30 paıyzyn eksportqa shyǵarý josparlanýda», dedi Elbasyna zaýytty tanystyrý barysynda Q.Bıshimbaev. Jeńil ónerkásip kórmesinde «Báıterek» holdıngi tórt jobany usyndy. Solardyń biri – Astanada «KazTexExpo» avtomattandyrylǵan saýda-óndiristik keshendi qurý boıynsha «ASTANA Iýtarııa ltd» О́ndiristik Innovasııalyq Kompanııasy» JShS-niń jobasy. Sondaı-aq, «Báıterektiń» basqarma tóraǵasy Elbasyna holdıng iske asyratyn qazaqstandyq taýarlardyń eksportyn arttyrý boıynsha «Básekege qabiletti kóshbasshylar – ulttyq chempıondar» baǵdarlamasynyń oryndalý barysy týraly baıandap berdi. Buryn habarlanǵandaı, McKinsey&Company halyqaralyq konsaltıngtik kompanııasymen birlesip, osy baǵdarlamaǵa qatysýǵa úmitker otandyq óndirýshiler arasynda irikteý júrgizildi. Búginde irikteý aıaqtalyp, syrtqy naryqtarǵa shyǵarylatyn qazaqstandyq ónim eksportynyń jáne ımportty almastyrýdyń kóshbasshylary bolýǵa laıyq kompanııalar pýly qalyptastyryldy. Usynylǵan 300-den astam ótinim ishinen 32 kompanııa, onyń ishinde 20 kompanııa – AО́K salasynan, 7-eýi – mashına qurastyrý salasynan jáne 5 kompanııa – qurylys materıaldary óndirisi salasynan tańdaldy. «Baǵdarlama eldiń IJО́-sin, ekonomıkanyń ártaraptandyrylýyn, qazaqstandyq ónim eksportynyń ósýin, ónimdilik pen ótimdiliktiń ósýin, sondaı-aq, búgingi kúni elimizdiń bıznesi úshin ózekti bolyp tabylatyn jańa naryqtarǵa qoljetimdilikti qamtamasyz etetin básekege qabiletti kásiporyndardy qurýǵa baǵyttalǵan», – dedi Q.Bıshimbaev. Al «Ulttyq chempıondarǵa» arnalǵan kórmede baǵdarlama qatysýshylary tizimine engen kompanııa ókilderi boldy, olar Memleket basshysyna keleshekte qazaqstandyq eksportynyń kóshbasshylary atanatyn óz óndiristerin tanystyrdy. Sonymen qatar, kórmege elimizdegi otandyq taýarlardy óndirýde, el ekonomıkasyn damytýǵa úles qosyp júrgen kóptegen kásiporyndar men óndiris oryndarynyń basshylary jáne qyzmetkerleri keldi. Elimizdiń túkpir-túkpirinen jıylǵan ártúrli ónimderdi kópshilik nazaryna usynǵan kásipkerler ózimizdiń elde jasalynyp shyǵarylǵan taýarlaryn kórmege qoıdy. Qaraǵanda kóz tunatyn, kóńilge qýanysh uıalatatyn, sondaı-aq, «ózimizde jasalǵan» degen jyly lebizben tutynýshylardy tartatyn taýarlar kóz jaýyn alady. Tórt qabyrǵanyń tórt jaǵyna tolyqtaı jaılasqan otandyq ónimder anadaıdan menmundalap tur. Olarǵa jetelep turǵan da sol kórme mańdaıshalaryna jazylǵan «Qazaqstanda jasalǵan» degen jazý bolsa, tómengi jaǵynda eń úzdik logotıpti oılap tabýshy Ekaterına Rýksheneneniń «KZ» domenindegi belgi kóz tartady. Shyn máninde, Elbasynyń shaǵyn jáne orta bızneske qoldaý kórsetip, el ekonomıkasyn damytýǵa baǵyttalǵan jobalarynyń barlyǵy derlik memleket múddesin kózdeıtini belgili. Jeke kásipkerlikpen aınalysý jóninde tyń ıdeıalary bar azamattarǵa keńinen jol ashyp otyrǵan Elbasynyń sarabdal saıasatyna súısinbeske taǵy bolmaıdy. Mundaı kózqarasqa osy kórmege jıylǵan kásipkerlerdiń barlyǵy da ıe ekendigin, olardyń bizge bergen suhbattarynan-aq baıqadyq. Aıtar bolsaq, burynǵy mamandyǵy ınjener bolǵan Aıbek Bekturǵanov qazirgi tańda «Qazlegprom-Almaty» joǵary tehnologııalyq óndiristik kásipkerlik» kompanııasynyń dırektory bolyp otyr. Onyń aıtýy boıynsha, bizdiń qazaqstandyq kıimder óz retinde durys qolǵa alynsa, álemdik standarttarǵa saı bolýǵa tolyqtaı múmkindigi bar. Dúnıejúzi keńinen qoldanyp otyrǵan vıskoza materıalynan erlerdiń klassıkalyq kostıýmderin tigip, sondaı-aq otandyq aıaq kıimder shyǵaryp otyrǵan seriktestik negizi qalanǵanyna nebári eki jyl bolsa da búginde tapsyryspen kıim tigýde alǵa shyqqan. «Osyndaı kórmeler jıi-jıi uıymdastyrylyp tursa deımiz. Halyq bilse, kórse, tanyssa, keıingi kezekte olar da otandyq ónimniń sapaly ári jaqsy bolatynyna kózderi jetýshi edi. Elbasynyń saıasatyna árqashan alǵysymyzdy, shyn yqylasymyzdy bildirip júremiz. Búginniń ózinde birshama halyq bizdi bilip otyr. Degenmen, tanys-bilistiktiń artyǵy joq, sol sebepti bizge áli de bolsa kópshilik aldyna óz ónimderimizdi kórsetý qajet», degen kásipker mundaı baǵyttaǵy jumys boıynsha alda áli de jaǵymdy jańalyqtar bolatynyn aıtty. Qyz-kelinshekterge arnalǵan qazaqy qalypta tigilgen búrmeli, oıýly kıimder, kóılekter men toı kóılekteri, sondaı-aq syrtqy kıim men balalar kıimi kórme ishiniń sánin keltirgendeı sıpatta boldy. Túrli-tústi tastarmen áshekeılengen sándi qazaqsha kóılekti kórgende, birden Aıda Kaýmenovanyń stıli esimizge tústi. Sol mańda qazaqtyń tanymal dızaınerin jolyqtyryp qalyp, áńgimege tartqan bolatynbyz. «Elbasynyń búgin arnaıy osy kórmege kelip, bizdiń taýarlarmen tanysqanyna qýanyshtymyz. Memleket tarapynan osyndaı qoldaý jasalynyp jatqanda biz sekildi mamandarǵa tek aıanbaı eńbek etý qajet. Biz Qazaqstan halqyna paıdamyzdy tıgizip, shetel sángerleriniń kıimderimen teń dárejede ozyq úlgidegi kóılekter tigip jatqanymyzǵa qýanamyz. Sán úıimizdiń óziniń turaqty tutynýshylary bar, olar otandyq kıimderdiń sapasynyń joǵary ekendigine senimdi. Ýaqyt sanap bizdiń býtıkterimiz kóbeıýde, onyń barlyǵy da suranysqa ıe bolyp jatqandyqtan dep oılaımyn», dedi. Jeńil ónerkásipti qolyna alyp, jumysyn dóńgeletip otyrǵan tek kıim tigýshiler emes, sonymen qatar óz elimizde dári-dármek, túrli taǵam ónimderi, hımııalyq ónimder, qurylys zattary men turmysqa qajetti kóptegen taýarlardy jasap shyǵaryp otyrǵan kásipkerlerdiń barlyǵy da osy kórmege qatysqandaryna qýanyshtaryn bildirdi. Bul rette kópshilikke aty máshhúr «Zerde-Fıto» JShS úlken bedelge ıe. Ortalyq Azııa óńirindegi fıtoónimder óndirisimen aınalysatyn iri kompanııa bolyp tabylatyn «Zerde» búgingi tańda naryqtyń 80 paıyzdan astamyna ıelik etip otyr. Kompanııanyń taýar jınaǵynda ónimniń 280-nen astam túri bar. Jyl saıyn munda 1000 tonnadan astam dárilik-ósimdik shıkizat qaıta óńdeledi. «Bul kompanııanyń taýar jınaǵy densaýlyqqa arnalǵan jańa ónimdermen tolyǵa túsip, turaqty damyp otyrady. Dárilik-ósimdikti jınaqtardyń quramymen jumys Máskeý qalasynyń Fıtoterapııa ınstıtýtynyń jetekshi ǵalymdarymen, Reseı men Qazaqstannyń fıtoterapııa salasyndaǵy belgili akademıkterimen, medısına ǵylymdarynyń professorlarymen, kandıdattarymen birge júrgiziledi», dedi seriktestik dırektory Jandos Kenjibaev. Onyń aıtýy boıynsha, eldiń abyroıyn kóteretin, ózgeler shyn yqylaspen qabyldaıtyn, senetin taza ónim shyǵarý qajet. El halqynyń densaýlyǵy birinshi kezekte bolǵandyqtan, olardyń uzaq jáne baqytty ómir súrýleri úshin densaýlyǵyn saqtaýyna múmkindik berýge bar kúsh-jigerimizdi salamyz degen nıetin bildirdi.
Innovasııalaný besjyldyǵy
Elbasy kórme zalyn aralap bolǵannan keıin, jurtshylyq jınalǵan zalǵa kelip, jıyndy ashty. Elimizde osydan bes jyl buryn bastalǵan ındýstrııalandyrýdyń birinshi besjyldyǵy qorytyndylanǵandyǵyn, ekinshi besjyldyqtyń jarııalanǵandyǵyn atap kórsetti. Elimizdi ındýstrııalandyrý isine Elbasynyń halyqqa arnaǵan Joldaýynda jarııalanǵan «Nurly Jol» Jańa Ekonomıkalyq Saıasatynda oılastyrylǵan ister erekshe ekpin berip otyr. Osynyń nátıjesinde asa aýqymdy ınfraqurylymdar qalyptastyrý jumystary júzege asyrylýda. Astanadan jan-jaqqa shashylǵan kún shuǵylasy ispetti avtokólik joldarynyń jańa sulbasy qalyptasýda. Bular óz kezeginde ortalyq pen óńirlerdiń baılanysyn jáne óńirlerdiń ózara baılanysyn nyǵaıta túsetin bolady. Úkimettiń Indýstrııalyq-ınnovasııalyq damý jáne «Nurly Jol» baǵdarlamalary boıynsha esebin tyńdaý úshin birinshi sóz kezegi Investısııalar jáne damý mınıstri Áset Isekeshevke berildi.
Á.Isekeshev óz sóziniń basynda elimizdiń ındýstrııalandyrý baǵytyndaǵy eki besjyldyǵynyń toǵysqan tusy álemdik ekonomıkanyń kúrdeli kezeńine tuspa-tus kelgendigin, túrli geosaıası shaqyrýlar, munaı men metall baǵalarynyń quldyraýy, Reseıge qarsy qoldanylyp otyrǵan sanksııalar, Qytaı ekonomıkasy ósiminiń baıaýlaýy – mine, osynyń barlyǵy qosyla kelip, Qazaqstandaǵy ındýstrııalandyrý isine, bútindeı alǵanda, otandyq ekonomıkaǵa qıynshylyqtaryn tıgizgendigin aıtyp ótti. Biraq, soǵan qaramastan, ekonomıka ósimi jalǵasyn tabýda.
Júrgizilgen jumystardyń nátıjesinde bıylǵy jyldyń 5 aıynyń qorytyndysynda ónerkásiptik ónim kólemi 0,5 paıyzǵa, taý-ken ónerkásibinde 1 paıyzǵa, óńdeý ónerkásibinde 0,2 paıyzǵa ósti.
Temir rýdasyn óndirý kórsetkishi Qytaıdaǵy metallýrgııalyq kompanııalardyń suranysynyń tómendeýine baılanysty 9,7 paıyzǵa azaıdy.
Degenmen, qabyldanǵan memlekettik qoldaý sharalary neǵurlym mańyzdy metall túrlerinde, atap aıtqanda, mys boıynsha 41,5 paıyz, alıýmınıı boıynsha 10 paıyz, ferroqorytpa boıynsha 6,5 paıyz, glınozem boıynsha 0,5 paıyz ósim kórsetkishterine qol jetkizýge múmkindik berdi. Sondaı-aq, bolat, armatýra, kabel, basqa da birqatar ónimder boıynsha óndiris kórsetkishi óse tústi.
Áset Isekeshev osylaı deı kele, elimizdi ındýstrııalandyrý máselelerine oıysty. Máselen, «Nurly Jol» baǵdarlamasyn júzege asyrý barysynda elimizdegi sement óndirisiniń kólemi ústimizdegi jyldyń 5 aıynyń ishinde 14 paıyzǵa nemese 2954 myń tonnaǵa óse túsken.
Indýstrııalandyrý baǵdarlamasynyń aıasynda elimizde iske qosylǵan 770 joba jumys isteý ústinde. Degenmen, olardyń ishinde 200 jobanyń óndiristik qýaty áli de tolyq paıdalanylmaı kele jatqandyǵyn aıtý kerek. Reseıdegi rýbldiń quldyraýy jáne el ishindegi suranystyń tómendeýi saldarynan olardyń keıbiriniń jumysyn ýaqytsha toqtata turýǵa týra keldi. Sońǵy 5 aıdyń ishinde 135 jobanyń óndiristik jumystary qaıtadan turaqty arnasyna tústi.
– Sizdiń bastamashyldyǵyńyzben iske qosylǵan «Nurly Jol» baǵdarlamasynyń arqasynda jekelegen salalar boıynsha otandyq taýarlarǵa degen suranys ósti, munyń ózi halyqty eńbekpen qamtý isine edáýir áser etti, – dedi Á.Isekeshev.
– Máselen, búgingi kúni 2000 shaqyrymnan astam qashyqtyqqa sozylyp jatqan jol qurylysy jumystarynyń jandanýy nátıjesinde 72 myń adam eńbekpen qamtylyp otyr.
Sondaı-aq, elimizdiń ınvestısııalyq ahýalyn jaqsartýǵa baǵyttalǵan reformanyń der kezinde qolǵa alynýy elimizge shet memleketterden kelip jatqan tikeleı sheteldik ınvestısııalardyń qarqynynyń saqtalýyna áser etken. О́nerkásiptik óndiriske kelip jatqan mundaı ınvestısııalar kólemi ótken jyldyń osy merzimindegiden 48 paıyzǵa óse túsken.
Áset Isekeshev ındýstrııalandyrýdyń ekinshi besjyldyǵynda atqarylatyn isterge toqtalyp ótti. «Nurly Jol» memlekettik baǵdarlamasynyń iske qosylýy, Elbasynyń tapsyrmasymen Astanada óńirlik halyqaralyq qarjy ortalyǵyn qurý máselesi, Qazaqstannyń alyp Qytaı qolǵa alǵan «Jibek jolynyń ekonomıkalyq beldeýi» jobasyna qosylýy elimizge sheteldik ınvestorlardyń kelýine jańa múmkindikter ashady, sóıtip, Qazaqstandy óńirlik ınvestısııalyq habqa aınaldyrady, dep kútilýde.
Bıylǵy jyly biz 700-den astam sheteldik ınvestorlarmen kelissózder júrgizdik. Sonyń nátıjesinde 100-den astam memorandýmǵa qol qoıyldy. 26 iri transulttyq korporasııalarmen kelissózder júrgizilip, olardyń 10-ymen naqty kelisimge qol jetti. Osy jartyjyldyqtyń ishinde sheteldik ınvestorlardyń qatysýymen 7 joba paıdalanýǵa beriledi, – dedi Á.Isekeshev.
Qazirgi jaǵdaı ónerkásiptik sektordyń básekelestik qabiletin arttyrý jónindegi júıeli jumystarǵa jańa kózqaraspen qaraýdy qajet etip otyr. О́ıtkeni, álemdik naryqta birqatar mańyzdy taýarlar baǵasy quldyraýda. Soǵan baılanysty ekinshi besjyldyqta ınvestısııalar tartýda jahandyq tehnologııalyq trendterge kóbirek mán berilýde. Osyǵan baılanysty Búkilálemdik banktiń kómegimen rynoktarǵa neǵurlym ótimdi 152 taýar tańdap alynǵan. Ol taýarlar shartty túrde eki topqa júıelengen. Birinshi toptaǵy taýarlardy ıgerý úshin birqatar kapıtal qajetsinetin jobalardy júzege asyrýǵa týra keledi. Bul rette birqatar erekshe tehnologııalarǵa qol jetkizý jáne olardy jahandyq tizbekke tirkeý úshin iri transulttyq korporasııalar tartylatyn bolady.
Al ekinshi toptaǵy taýarlardy otandyq bıznestiń ózi memlekettik qoldaý quraldaryna súıene otyryp ıgere alady. Sondyqtan, birinshi toptaǵy taýarlardy ıgerý ulttyq holdıngterge tapsyrylsa, ekinshi toptaǵy taýarlardy ıgerýdi «Atameken» ulttyq kásipkerler palatasy ákimdikterimen birlesip, qolǵa alatyn bolady.
Úkimet óz kezeginde jeke jobalarǵa emes, ındýstrııalandyrýǵa qajetti júıe qurý isimen, atap aıtqanda, kedergilerdi joıýmen, ınfraqurylymdardy qalyptastyrýmen, qolaıly ınvestısııalyq ahýal týǵyzýmen aınalysady.
Shıkizat ónimderin satýdan valıýtalyq túsimderdiń azaıýyna baılanysty neǵurlym óńdelgen ónimderdi eksportqa jyljytý erekshe mańyzǵa ıe bolyp otyr. Osy rette Jibek jolynyń qalyptastyrylyp damytylýy Qytaıǵa, Úndistanǵa jáne Parsy shyǵanaǵy elderine taýarlar eksporttaýǵa qosymsha múmkindikter beretin bolady.
Qarjylaı qoldaý aıasynda Ulttyq qordan 35 mıllıard teńge bólinip, bul qarjy negizinen eksporttaýshylardyń aınalym qarajatyn tolyqtyrýǵa jumsaldy. Sonymen qatar, endi olardy servıstik qoldaý kúsheıtiletin bolady. Osy maqsatta QHR-da, Iranda, Belorýssııada, Novosibirde ókildikter ashylýda.
Áset Isekeshev ekinshi besjyldyqtyń neǵurlym ınnovasııalyq bolatyndyǵyn atap ótti. Osyǵan baılanysty tórt baǵyt tańdap alynǵan. Onyń birinshisi – ónerkásiptik sektorlary bar kásiporyndardy jańa tehnologııalyq deńgeıge shyǵarý.
Ekinshisi – otandyq ǵylymdy ındýstrııalandyrý úshin qoldanbaly mindetterdi sheshýge jumyldyrý. Osyǵan baılanysty Bilim jáne ǵylym mınıstrligimen birlese otyryp, ǵylymı zertteýlerdi qarjylandyrýdyń ádis-tásilderine ózgerister engiziledi.
Úshinshisi – ekonomıkanyń jańa baǵyttary úshin tehnologııalyq negizderdi qalyptastyrý. Munda transulttyq korporasııalarǵa basymdyqtar beriletin bolady.
Tórtinshisi – joǵary tehnologııalyq startap-kompanııalardyń tym jetimsizdigi máselesin sheshý. Bul mindetti sheshýge shetelderden ınnovatorlar men zertteýshiler shaqyrylady. Solardyń kómegimen startap-hab qurylady.
Á.Isekeshev sózin aıaqtaǵannan keıin Memleket basshysy baıandamada aıtylǵan problemalardy sheshý úshin qazirgi álemdik damýdyń trendterin jiti baqylaýda ustap otyrýdyń qajettigin aıtty. «Bul – barlyǵyńa ortaq tapsyrma. Bárin de óz ýaqytynda isteý kerek. Áıtpese, kesh qalýymyz múmkin», dep eskertti. Baıandamanyń jaqsy jasalǵandyǵyn atap ótti.
Ulttyq qordyń úlesi mol
Munan keıingi sóz kezegi Ulttyq ekonomıka mınıstri Erbolat Dosaevqa berildi.
– Sizdiń tapsyrmańyz boıynsha kontrsıkldyq ekonomıkalyq saıasatty iske asyrý tártibinde draıver bolyp tabylatyn jáne Qazaqstannyń qosymsha ekonomıkalyq ósýin qamtamasyz etýge mindettelgen ınfraqurylymdy damytýdyń «Nurly Jol» memlekettik baǵdarlamasy qabyldandy jáne júzege asyrylyp jatyr.
Qazirgi ýaqytta Memlekettik baǵdarlamanyń turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyqty jańǵyrtý, turǵyn úı ınfraqurylymyn nyǵaıtý, kásipkerlik sýbektilerin qoldaý, qurylymdyq reformalar arqyly ınstıtýttyq damý men elektr energetıkasy jáne bilim berý salasyndaǵy ınfraqurylymdy damytý sııaqty negizgi baǵyttar iske asyrylý ústinde, – dedi E.Dosaev.
Munan ári ol júrgizilgen jumystardy jekelegen baǵyttar boıynsha baıandap ótti. Sonyń ishinde jylý, sýmen qamtý jelileriniń tozýyn tómendetý úshin óńirlerde 96 áleýmettik mańyzdy jobanyń júzege asyrylý ústinde ekenin, osy úshin Ulttyq qordan bıylǵy jylǵa 60 mıllıard teńge, 2016 jylǵa 90 mıllıard teńge bólinip otyrǵandyǵyn aıtty. Osynyń nátıjesinde tek bıylǵy jyldyń ózinde 266 shaqyrymdyq jylý jáne sýmen qamtý jelileri, 14 qazandyq jańǵyrtylmaq jáne qaıtadan salynbaq. Munyń ózi júıeniń tozýyn qazirgi 67 paıyzdan 65 paıyzǵa deıin tómendetetin bolady.
Bul máselege, sondaı-aq, sheteldik ınvestısııalar da tartylýda. Máselen, Qyzylorda, Aqtóbe, Shymkent qalalaryndaǵy kommýnaldyq ınfraqurylymdardy jańǵyrtý úshin Eýropalyq damý jáne qaıta qurý bankimen 95 mıllıon dollardyń kelisimine qol qoıyldy.
Sondaı-aq, bıylǵy jyly Petropavl, Qostanaı, Semeı jáne Taraz qalalarynda 131 mıllıon dollardyń jobalary júzege asyrylatyn bolady.
Ekinshi baǵyt boıynsha elimizdiń turǵyn úı ınfraqurylymdary nyǵaıtylýda. 2015-2016 jyldary arendalyq turǵyn úılerdi salýǵa jáne satyp alýǵa Ulttyq qordan 145 mıllıard teńgeniń qarjysy qarastyrylǵan. Bıylǵy jyldyń ózinde respýblıkalyq bıýdjettiń qarjysyn qosa esepke alǵanda, 7 myń páter paıdalanýǵa beriledi. Naýryz-sáýir aılarynda alǵashqy 2437 páterdi bólý jumystary júrgizildi. Maýsym aıynda 360 páterdi bólý bastaldy. Qazir 3280 arendalyq páterdiń qurylystary júrgizilýde.
Ústimizdegi jyly ınjenerlik-kommýnıkasııalyq ınfraqurylymdardy salý jáne qalyptastyrý úshin 42,7 mıllıard teńgeniń transfertteri qarastyrylǵan. Osy qarjyǵa 170 joba júzege asyrylýda.
Úshinshi baǵyt boıynsha kásipkerlik sýbektilerge qoldaý kórsetilýde. Máselen, ústimizdegi jyly ónerkásip salasyndaǵy kásipkerlerdi jeńildikti jolmen nesıelendirý úshin 100 mıllıard teńge qarastyrylyp otyr. Munyń syrtynda atalǵan iske shaǵyn nesıelendirý uıymdarynyń nesıelik jelileri arqyly 155 mıllıard teńge tartylǵan. Bul qarjy da shaǵyn jáne orta bıznes jobalaryn nesıelendirýge baǵyttalady.
Osy nesıe jelisi arqyly berilgen qarjylardy iske qosý barysynda 8 myń jańa jumys orny ashylady. Onyń jobalary júzege asqan kezde 220 mıllıard teńgeniń ónimderi óndiriletin bolady.
Tórtinshi baǵyt – ınstıtýttyq damý. Bul másele boıynsha ekonomıkadaǵy qurylymdyq reformany júrgizý shaǵyn qarjylandyrý uıymdarymen tyǵyz yntymaqtastyqta júrgizilýde. 23 joba halyqaralyq qarjy uıymdarymen birlese qarjylandyrylýda.
Máselen, ústimizdegi jyly Búkilálemdik bankten birlese otyryp, 1,1 mıllıard dollar turatyn segiz jobany júzege asyrý bastaldy. Ol negizinen shaǵyn jáne orta bıznestiń básekelestik qabiletin nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan. Sonymen qatar, Eýropalyq qaıta qurý jáne damý bankimen 2,5 mıllıard dollardyń jobalary júzege asyryldy. Basqa da álemge tanymal qarjy uıymdary atalǵan iske óz úlesterin qosýda.
Besinshi baǵyt energetıkalyq ınfraqurylymdardy damytýdy kózdeıdi. Soltústik óńirdiń shyǵys jáne ońtústik óńirlerimen baılanysyn nyǵaıtý úshin osy baǵyt boıynsha «Soltústik-Shyǵys-Ońtústik tranzıti» jobasy júzege asyrylýda.
Altynshy baǵyt – bilim salasyndaǵy ınfraqurylymdardy jaqsartýdy qarastyrady. Elbasynyń tapsyrmasymen qolǵa alynǵan elimizdegi apatty jaǵdaıdaǵy jáne úsh aýysymda oqytatyn mektepter problemasyn sheshý úshin Ulttyq qordan 2017 jylǵa deıingi merzimge arnalyp 62 mıllıard teńgeniń qarjysy qarastyrylǵan bolatyn. Bıylǵy jyly 34 mekteptiń qurylysy bastaldy. Sondaı-aq, balalar baqshalarynyń jetimsizdigi problemasyn sheshý úshin taǵy da Ulttyq qordan bólingen qarjyǵa 17 tıptik balalar baqshasy salynýda.
Munyń syrtynda ındýstrııalandyrý úshin kadrlar ázirleıtin elimizdiń 10 arqaýlyq joǵary oqý ornynda halyqaralyq standarttarmen jumys isteıtin 24 jańa zerthana qurylatyn bolady.
Elbasy elimizdiń turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq keshenin jańǵyrtý – óte mańyzdy máselelerdiń biri ekendigin atap kórsetti. Biraq, bul rette eskeretin másele retinde memleket esebinen bólingen qarjylar jańa qurylystardy bastaýǵa emes, osy ýaqytqa deıin qolǵa alynyp qoıǵandaryn aıaqtaýǵa jumsalatyndyǵyn eskertti. Sondaı-aq, atalǵan iske memleket tarapynan jáne Ulttyq qordan bólingen qarjyǵa óte muqııat qaraý qajettigin eske salyp, bul iste memlekettik-jekemenshik áriptestik tásilderdi qoldanǵany jón bolatyndyǵyn alǵa tartty.
Munan keıin telekópir arqyly óńirlermen baılanys jasalynyp, birqatar ákimderdiń esepteri tyńdaldy. Jańadan júzege asqan ındýstrııalandyrý jobalary iske qosyldy.
О́ńirlerdi órge súırer jobalar
Telekópir aıasynda jańa ındýstrııalyq jáne ınfraqurylymdyq nysandar arasynda birinshi bolyp, Indýstrııalandyrý kúni aıasyndaǵy telekópirde Elbasy Nursultan Nazarbaev Temirtaýdaǵy №3-shi domna peshiniń ınnovasııalyq jabdyqtalǵan jobasy men О́skemende keýekti tıtan bloktaryn qosaqtap syǵymdaıtyn teńdessiz jobany iske qosýǵa ruqsat berdi.
Atap aıtqanda, álemde shıkizatqa suranys tómendeýine qaramastan «ArselorMıttal Temirtaý» men «О́skemen tıtan-magnıı kombınaty» jańǵyrtylýda. Temirtaýda № 3-shi domna peshi ınnovasııalyq quraldarmen jabdyqtaldy. Endi jylyna 2,3 mıllıon tonna shoıyn alyp, bolat óndirisin úzdiksiz qamtamasyz etedi. Al О́skemende keýekti tıtan bloktaryn qosaqtap syǵymdaıtyn teńdessiz joba iske qosyldy. Sala shıkizat bazasynan quıma óndirisiniń joǵary 4-shi deńgeıine kóterildi. Biriktirilgen tehnologııalyq sıkl tolyq avtomattandyryldy. Qazaqstan tıtany álemdik naryqqa berik ornyqty.
«ArselorMıttal Temirtaý» AQ №3 domna peshin qaıta qurý jáne jańǵyrtý quny 32,2 mlrd. teńge. Jumys orny 278 adamdy quraıdy. Sonymen qatar, joba qýattylyǵy jylyna 2,3 mln. tonna shoıyn óndirýge jetedi. Atalǵan peshti iske qosýǵa ruqsat suraǵan «ArselorMıttal Temirtaý» ardageri Toqtarhan Ysqaqov úlken qýanyshty aıta otyryp, kásiporynnyń tarıhyna da toqtalyp ótti. «Qurmetti Nursultan Ábishuly! 3 shildede Siz ózińiz bel ortasynda bolǵan tarıhı oqıǵa alǵashqy qazaqstandyq shoıyn qorytylǵanyna 55 jyl tolady! Sizdi osy erekshe oqıǵamen quttyqtaýǵa ruqsat etińiz. Sizdiń Temirtaýda eńbek etkenińizdi maqtan tutamyz! Metallýrgterdiń árdaıym Sizben birge ekendigine jáne elimizdiń ıgiligi jolynda eńbek etetinine sendiremiz!», dedi ol. Memleket basshysy osynaý peshtiń osyndaı qıyn kezeńge qaramaı ashylǵaly otyrǵanyna toqtaldy. «Erteń meniń qatysýymmen qazaqstandyq magnıtkadan birinshi shoıyn alynǵanyna týra 55 jyl bolady. Osy aıtýly kúnmen barlyǵyńyzdy shyn júrekten quttyqtaımyn. Qazir ońaı kezeń emes ekeni málim. Soǵan qaramaı, peshtiń jańǵyrtylýy kombınat úshin úlken jetistik. Taıaýda biz Lakshmı Mıttalmen kezdesip, osy máselelerdiń bárin talqylaǵan bolatynbyz», degen Memleket basshysy bir kezderi ózimen birge kombınatta jumys istegen dos-jarandaryna jyly lebizin bildirip, olardy jeke-jeke atap ótti.
Al «О́skemen tıtan-magnıı kombınaty» AQ-tyń tıtan quımasy men qorytpasy zaýytynyń quny – 1 mlrd. teńge. Joba qýattylyǵy jylyna 30 myń tonna tıtandy quramaq. «Indýstrııalandyrýdyń memlekettik baǵdarlamasy aıasynda bizdiń kombınat Qazaqstanda alǵash bolyp tıtan bloktaryn qabat-qabat bólýdiń tehnologııasyn engizdi. Biz osy biregeı jobaǵa 1 mlrd. teńge ınvestısııaladyq. Qazirgi kezde óndiristi basqarý úderisin tolyqtaı avtomattandyrdyq, sonymen qatar, tıtannyń ózindik qunyn tómendetip, onyń sapasyn kóterdik», dedi «О́skemen tıtan-magnıı kombınaty» AQ prezıdenti Ásem Mamýtova. Sóıtip, ol zaýytty jumysqa qosýǵa ruqsat surady. О́ndiris pen onyń jumysshylaryna aq jol tilegen Elbasy tıtan óndirýdiń mańyzy jóninde aıtyp ótti. «Tıtan kombınaty Qazaqstandaǵy tamasha óndiris oshaǵy. Mundaı kásiporynnyń ekinshisi basqa jerde joq ekeni belgili» dedi.
Kelesi kezek, mashına jasaý salasynyń basty jańalyǵy – shetel ınvestısııasy arqyly Ońtústik jáne Soltústik Qazaqstan oblystarynda shyǵarylǵan jańa aýyl sharýashylyǵy tehnıkasynyń óndiris oryndaryna keldi. «KAZ KIOTI» kompanııasy Ońtústik Koreıanyń «Daedong» kompanııasymen birigip shyǵarǵan traktor egistik jerler men maqta terimine, baý-baqsha ósirýge óte paıdaly. О́zi shaǵyn bolǵanmen, ónimdi. Baǵasy da qymbat emes. Traktor otandyq naryqtan basqa 2017 jyldan bastap kórshi elderge satylatyn bolyp josparlanypty. Al, «KAZTEHMASh» mashına jasaý zaýyty» astyqty óńirler úshin eýropalyq úlgidegi kombaın jáne basqa da aýylsharýashylyq tehnıkasyn shyǵarady. Kombaın Reseıdiń shekaralas aýdandaryna, Aýǵanstan, Mońǵolııa, Qytaıǵa eksporttalady. Endi Polshanyń PRONAR kompanııasymen birlesip shóp shaýyp, jınaıtyn mashına men tyrmaýysh qurastyrý qolǵa alynady.
– Bul koreılermen birlesken «KazKioti» kompanııasynyń alǵashqy ónimi. Jobaǵa 7 mlrd. teńge ınvestısııa jumsaldy. Jylyna 5000 dana aýyl sharýashylyǵy tehnıkasyn shyǵara alamyz. Bıyl 600 traktor shyǵaramyz jáne 400 jumys ornyn ashamyz. Bizdiń joba «Nurly Jol» baǵdarlamasy aıasynda qurylyp jatqan jańa ındýstrııalyq aımaqta sátti júzege asyryldy, – dedi «KAZ KIOTI» JShS basqarýshy dırektory Bahtıer Mamatov. Onyń sózin jalǵastyrǵan «KAZTEHMASh mashına jasaý zaýyty» JShS bas dırektory Sábıt Shákenov Fınlıandııa jáne Polsha elinen kelgen seriktesterimen birlesip jańa astyq jınaıtyn tehnıka zaýytyn iske qosýǵa daıyn ekendikterin bildirdi. «Qazaqstanǵa jylyna 1,5 myń dana joǵary klasty kombaın qajet. Jobany iske qosý bul qajettiliktiń tórtten birin toltyrady. Aldaǵy ýaqytta Reseıdiń shekaralas óńirlerine eksporttaımyz. 2018 jyly kombaındaǵy otandyq bólshekter 60 paıyzǵa jetedi», dedi ol.
Olardyń ár sózine zer salǵan Elbasy: «Bul óte úlken qýanysh. Mekemeniń jumysy tabysty bolsyn», dep óz ruqsatyn berdi. Shara barysynda Qostanaı oblysyndaǵy jańa sút zaýyty da iske qosyldy. Ol jóninde qysqasha toqtalyp ótsek, «Lıder-2010» seriktestigi Rýdnyı qalasynda sút pen ashytylǵan sút ónimderin shyǵaratyn jańa sehty iske qosty. Munda ónim quramy joǵary sapaly shıkizatpen baıytylyp, dástúrli ádispen pasterlenedi. Saqtaý merzimi 5 kúnnen 21 kúnge deıin uzartylyp, qolaıly ydystarǵa quıylady. Eýropalyq talapqa saı jeli Indýstrııalandyrý kartasy boıynsha shetelden ákelinip, otandyq mamandar arnaıy daıarlyqtan ótipti. «Biz úsh jyl buryn bastaý alǵan sút-taýarly óndirisimizdi damytýdy jalǵastyrýdamyz. Osy oraıda kún saıyn 20 tonnaǵa deıin sút óndirýdemiz. Sizdiń tapsyrmańyzǵa sáıkes, sútti qaıta óńdeý jáne ónimderdi óndirýdiń klasterin qurýdamyz. Álemdik standart boıynsha jańa sút zaýytyn saldyq. Onyń qýattylyǵy jylyna 7 myń tonnany quraıdy. Biz ónimdi Qazaqstannyń barsha óńirine jáne Reseıdiń 30 qalasyna jetkizýdemiz», dedi «Lıder-2010» JShS bas dırektory Vladımır Shırıaev. Bul kásiporynnyń jańarý jumystaryna kóńili tolǵan Memleket basshysy, «Múmkin, damyǵan úlken elderde kúnine 20 tonna sút óndirý sonshalyqty jańalyq bolmas. Al bizdiń el úshin bul óte úlken jetistik», dep zaýytty iske qosýǵa ruqsat etti.
Elimizde jasyl energetıkaǵa ótý úderisi bastalǵaly da birshama ýaqyt ótti. Telekópirdegi aıtýly jańalyqtyń biri, Jambyl oblysynda Ortalyq Azııadaǵy eń iri kún energııasynyń stansasyn iske qosý boldy. Nátıjesinde, Ońtústik aımaqtaǵy elektr qýatyna tapshylyq jańa jobalar arqyly oıdaǵydaı sheshilmek. «Býrnyı» kún elektr stansasyn salýǵa Germanııanyń «Ecap Solushion» kompanııasy tartyldy. 150 gektardaǵy jańa stansanyń qýattylyǵy 50 MegaVatt. Ol 15 myń úıdi jaryqpen qamtamasyz etedi. Al, «Burnoe Solar-1» JShS-nyń kún elektr stansasynyń quny – 23,6 mlrd. teńge, joba qýattylyǵy – 50 MVt. kórinedi. «Bizdiń elektr stansa 150 gektar jerge ornalasqan. Ol – Ortalyq Azııadaǵy eń iri stansa. Kún energııasynyń esebinen jylyna 73 mln. kVt. qýat óndirýge qaýqarly. Biz búgin iske qosylýǵa daıynbyz», dedi «Samruk Kazyna United Green» JShS bas dırektory Nurlan Qapenov.
Almaty oblysynda birinshi jartyjyldyqta aıaqtalǵan jańa óndiristerdiń aıtýlysy – «Aluminium of Kazakhstan» kompanııasy eken. Alıýmınıı profılderin shyǵarýshy zaýytynyń óz quıý kesheni men anodtaý tehnologııasy bar. Kásiporynǵa syǵymdaýdyń tehnologııalyq jelisi qoıylǵandyqtan ónimi eýrostandartqa saı. Alıýmınıı buıymdary 12 qabattan joǵary ǵımarattar salýǵa jáne qasbet, esik, tereze jasaýǵa arnalǵan. Ol Ekspo-2017 nysandary qurylysyna óte kerek. Alıýmınıı profılderin shyǵarý zaýytynyń quny – 2,8 mlrd. teńge, joba qýattylyǵy – jylyna 12000 tonna alıýmınıı ónimderi. «Alıýmınıı profılderi zaýytynyń qurylysy eki jyl buryn bastalyp, qazir tabysty aıaqtalǵan. Zaýyt aıyna 1000 tonnaǵa deıin ónim óndiredi. Teńdessiz qondyrǵylar arqyly alıýmınııdiń úsh júzden astam kesindileri shyǵady. Biz EKSPO-2017 nysandaryn sapaly ónimmen tolyq qamtamasyz ete alamyz! Qurmetti Elbasy! Osyndaı qýatty zaýyt qurý men iske qosý memleketimizdiń qoldaýy aıasynda júzege asyp otyrǵandyqtan, Sizge úlken alǵys aıtamyz!» dedi «Aluminium of Kazakhstan» JShS bas dırektory Nursultan Jumabek. О́z kezeginde Memleket basshysy «Kúnnen energııa alatyn stansanyń salynýy tek Jambyl oblysynda ǵana emes, búkil Qazaqstan úshin asa úlken qýanysh. Al alıýmınııge qatysty, men bul is týraly kópten beri aıtyp kelemin. Osy ónimder qurylystyń barlyq salasyna kerek ekeni málim. Sondyqtan eki kásiporynnyń ashylýymen quttyqtaımyn. Mol tabysqa kenelińizder», dedi.
Buıyrtsa, budan bylaı polıpropılen jáne polıetılen ónimderi shetelden tasymaldanbaıdy. Sebebi, Atyraý oblysynda Arnaıy ekonomıkalyq aımaqta alǵashqy joba bıaksaldy polıpropılen qabyqshasyn shyǵaratyn «Polımer Prodakshn» JShS óndirisi iske qosyldy. «Polımer Prodakshn» JShS-da 371 jumys orny ashylýda. Joba qýattylyǵy 48 mln. dana polıpropılen qapshyǵy, 4125 myń tonna polıetılen qabyqshasy, jylyna 14738 tonna bıaksaldy polıpropılen qabyqshasyn óndiredi. «Qurmetti Nursultan Ábishuly! Bizdiń «Birikken hımııa kompanııasy» zaýytynda 30-dan astam ónim túri shyǵarylmaq. Onyń 60 paıyzy eksporttalady. Qazaqstanda zatty býyp-túıetin salany jańa sapaly deńgeıge shyǵarý – jobanyń basty mindetiniń biri. 2019 jyly zaýyt ındýstrııalandyrý baǵdarlamasy sheńberinde kórshiles munaı-hımııa kásiporyndarynan alynǵan shıkizatty paıdalanady. Qurmetti Nursultan Ábishuly! Sizge qoldaý kórsetkenińiz úshin alǵysymdy bildirýge jáne bizdiń zaýyttyń birinshi eki jelisin iske qosýǵa ruqsat etińiz!» dedi bul jóninde «Polımer Prodakshn» JShS bas dırektory Ǵabıt Zakarııa. Elbasy zaýyttyń mańyzy jóninde aıtty. «О́te qajet óndiris. Munaıdan alynatyn plastmass polımerler bizge kerek edi. Atyrýda úlken klaster jasap jatyrmyz. Osy óndiris sonyń tuńǵysh qarlyǵashy bolyp sanalady. Al endi tabysty bolyńdar. О́ndiristi iske qosaıyq», dep túıindedi sózin.
Nurly Jol nátıjeleri
Sondaı-aq, telekópir barysynda Memleket basshysyna jańa ındýstrııalandyrý aıasyndaǵy telekópirde «Nurly Jol» baǵdarlamasy turǵysyndaǵy ınfraqurylymdyq nysandardyń qurylys barysy da tanystyryldy.
Indýstrııalandyrýmen qatar, eldegi ınfraqurylymdar da shara barysynda nazar aýdartty. «Qurmetti Nursultan Ábishuly! Joldaýyńyz boıynsha Astana men óńirlerdi baılanystyratyn uzaqtyǵy 7 myń shaqyrym 11 avtojol jobasyn iske asyrý kózdelgen. Avtojol jobalaryn iske asyrý barysynda 200 myńǵa jýyq adam jumyspen qamtylady. 2020 jylǵa deıin qozǵalys qarqyndylyǵy 2,5 ese ósedi. Avtomobıl kóligi men tranzıt 2 esege artady. Basym jobalardyń biri – Astana men Almaty arasyn Qaraǵandy, Balqash jáne Qapshaǵaı qalalary arqyly baılanystyratyn, I sanattaǵy, jalpy uzyndyǵy 1 282 shaqyrymdyq «Ortalyq-Ońtústik» dálizi bolyp tabylady. Astana men Almaty arasynda jol júrý ýaqyty 6 saǵatqa azaıady. Qazir biz «Almaty-Qapshaǵaı» ýchaskesinde turmyz. Bıyl osy ýchaske boıymen bir baǵyttaǵy jol qozǵalysyn ashýdy josparlap otyrmyz», dedi Investısııalar jáne damý 1-shi vıse-mınıstri Jeńis Qasymbek.
Kelesi sóz kezegin alǵan Avtomobıl joldary komıtetiniń tóraǵasy Mereke Pshembaev: «Qurmetti Nursultan Ábishuly! Sizdiń tapsyrmańyz boıynsha «Batys Eýropa – Batys Qytaı» jobasy iske asyrylýda. Bıylǵy jyl qorytyndysy boıynsha Reseı Federasııasy shekarasynan Almaty qalasyna deıin avtomobıl jolyn tolyq ashý josparlanýda. Jumystar jalpy bekitilgen josparǵa sáıkes júrgizilýde. 2016 jyly dálizdi qaıta jańartýdy tolyǵymen aıaqtaý josparlanýda. Atalǵan jobanyń aıasynda Qazaqstan tarıhynda alǵashqy avtojol týnneli salynýda. Onyń uzyndyǵy 940 metr, ol Shymkent pen Taraz qalalary arasyndaǵy Shaqpaq ata asýy arqyly qaýipsiz jol qozǵalysyn qamtamasyz etedi», dedi. О́z kezeginde Pavlodar oblysynan sóılegen «Qazavtojol» UK» AQ basqarma tóraǵasynyń orynbasary Ulan Álipov baǵdarlamanyń iri jobalarynyń biri – «Pavlodar – Semeı» avtojoly týraly aıtty. «Qazirgi tańda jumys 500 shaqyrym bolatyn 16 ýchaskede júrgizilýde, onyń ishinde 100 shaqyrymy bıylǵy jyly paıdalanýǵa beriledi. Qazir biz atalǵan dálizdiń qurylysy júrgizilip jatqan nysandardyń birinde Ertis ózeni arqyly ótetin kópir ótkelinde turmyz. Qurylys jumystary óndiristik kestege sáıkes júrgizilýde. Kelesi jyly Astananyń jolyn «Pavlodar –Semeı» avtojolymen osy kópir arqyly baılanystyramyz. Bul ótkel Pavlodar qalasynda ornalasqan Ertis ózeni arqyly ótetin jalǵyz eski kópirdiń jumysyn jeńildetedi», dedi ol.
Bulardan bólek, «Qazavtojol» UK» AQ basqarma tóraǵasy Ermek Qızatov «Ortalyq – Batys» kólik dáliziniń qurylysymen tanystyrdy. «Bul joba Astanany Qazaqstannyń batys oblystarymen sapaly avtokólik joly arqyly baılanystyrady. Sondaı-aq, makroaımaqtyń tutas damýyna yqpal etip, Reseı naryǵyna otandyq taýarlardy eksporttaý múmkindigin arttyrady. Atalǵan joba Reseıdiń ońtústiktegi Astrahan, Volgograd jáne Saratov qalalaryna shyǵýǵa múmkindik beredi. Búgin «Qazavtojol» ulttyq kompanııasy «Oral – Tasqala – Saratov» ýchaskesin jańǵyrtýǵa daıyn. Qurmetti Prezıdent, jumysty bastaýǵa ruqsat suraımyz!» dedi tóraǵa. Jol qurylystarynyń jumysyn bastaýǵa ruqsat bergen Elbasy bul baǵytta atqarylyp jatqan jumystarǵa aıryqsha kóńil bóldi. «Salynyp jatqan avto jáne temirjoldar Qazaqstannyń barlyq aımaqtaryna barady. Bul joldar keleshek urpaq úshin salynyp jatyr. Astanadan barlyq aımaqtarǵa tartylatyn joldar shuǵyla sekildi jer-jerlerge taraıdy. Osylaı keń-baıtaq uly dalamyzda joldar ashylyp, el ıgiligine qyzmet etedi. Ol joldardyń boıynda kóptegen adamdar jumys isteıtin bolady. Sondyqtan salynyp jatqan joldardyń sapasyna únemi kóńil bólýleriń kerek. Aıtpaǵym, bıyl salynyp, kelesi jyly qaıtadan jóndeletin bolmasyn. Ondaı jaǵdaıda máseleni basqasha qaraımyz. Sebebi, oǵan shetelden qyrýar qarjy tartyp jatyrmyz. Oǵan qosa ózimiz jınaǵan qordan da mol qarjy bólip otyrmyz. Jańa tehnıkalar ákelýdemiz. Bilikti mamandardy qyzmetke tarttyq. Osynyń bárine, saıyp kelgende, jol jumysyna muqııat bolýlaryńdy talap etemin. Al endi iske kirise berińder», dedi Prezıdent.
О́tken jyly 1 qazanda Memleket basshysy Borjaqty – Ersaı temirjol qurylysyn bastaýǵa ruqsat etti. Jeliniń jalpy uzyndyǵy 13,9 shaqyrym. Kaspııdegi kólik qozǵalysyn qoldaýǵa arnalǵan ınfraqurylymdyq nysan bolyp tabylady. Ol qazirgi jumys jasap turǵan Mańǵyshlaq – О́zen magıstralin Quryq portyna qaraı qosady. Quryq portynda qýatty parom kesheni jumysy qarqyn aldy. Bolashaqta Quryq porty Kaspıı teńizi sektorynda memlekettik baǵdarlamanyń strategııalyq tapsyrmalaryn oryndaıdy. Quryq porty aýmaǵynda keme qurylysy, keme jóndeıtin, metall qurastyrý zaýyttary, munaı quıý termınaly, tehnopark, teńiz operasııalaryn qoldaý bazasy, qutqarý ortalyǵy boı kóteredi. Búgin Ersaı stansasynan alǵashqy júk poıyzy jiberildi. Quryq portyna sement, qum, temirbeton buıymdary, astyq tasyla bastaıdy. «Asa mártebeli Nursultan Ábishuly! Byltyr qazan aıynda О́zińiz osy Borjaqty – Ersaı temir jol qurylysyn bastaýǵa ruqsat ettińiz. Bul jeli «Nu
