Jańasha oılaý júıesi qajet

Búgingi kúnderi oryn alyp otyrǵan ekonomıkalyq saıasat jańasha oılaýdyń nátıjesinde dúnıege kelip otyr. Jáne ony durys júzege asyrýymyz qajet. Qazir bizge dollardy paıdalanýdan meılinshe alshaqtaý qajet, sondaı-aq, esep-qısap barysynda teńgeni barynsha kóbirek qoldanýǵa áreket etken jón. Bul rette otandyq óndirýshilerdiń jumysyn jandandyrýǵa oń áser beretin faktorlardy utymdy paıdalanyp, elimizdiń árbir azamaty dollarǵa daǵdylanýdyń ekonomıkanyń eskishe oılaý júıesi ekendigin uǵynýy kerek. Bul jóninde Prezıdent ja­nyn­daǵy Ortalyq kommýnıka­sııalar qyzmetinde ótken baspasóz máslıhatynda Taý-ken jáne taý-metallýrgııa kásiporyndary respýb­lıkalyq qaýymdastyǵynyń atqarýshy dırektory Nıkolaı Radostoves málimdedi. Onyń aıtýyna qaraǵanda, Úkimet Túrkııa, Brazılııa, Reseı, Avstralııa sekildi elderdiń tájirıbesin esepke ala otyryp, is-sharalar keshenin ázirleýde. Solardyń biri tabıǵı monopolııa tarıfteriniń ósýin toqtatý nemese bir qalypta ustap turý bolyp tabylady. Sondaı-aq, onyń aıtýy boıynsha, Reseıde rýbldiń tómendeýi kezindegi qıyn ahýalda olar birinshi kezekte tabıǵı monopolııalardyń mýltıplıkatıvti áserin tómen­detti. Iаǵnı, olar gaz, munaı jáne temirjol tasymalyna qatysty qyzmetterdiń tarıf ózgeristerin bir jylǵa keıinge qaldyrdy. Bul rette N.Radostoves osyndaı sharany bizdiń elde qoldaný kerektigin kóldeneń tartty. Ol osy tusta KEGOC kompanııasynyń 1 qazannan bastap tarıfterin 17 paıyzǵa kóterý jóninde ótinim tastaǵanyn tilge tıek ete otyryp, bul oraıda «Qazaqstan temir joly» kom­panııasy da baǵany kóterýdi oılastyryp otyrǵandyǵyn atap aıtty. Osy másele tóńireginde Úki­met tarapynan mundaı kompa­nııa­larǵa kómektesý sharalary qaras­tyrylyp, basty mindet boıynsha olardyń baǵalardy qymbattatýyna jol bermeý kerek­tigin tuspaldady. Jáne de ol bız­nestiń ınflıasııalyq boljam aıasynda baǵany kótermeýi tıistigin jetkizdi. Sonymen qatar, N.Radostoves ınflıasııalyq targetteý tásili el ekonomıkasynyń damýyna serpin beretindigine nazar aýdardy. Atalǵan ádistiń birqatar elderde qoldanysta bolǵandyǵyn ataı kele, Túrkııanyń osy arqyly jetken jetistikterine toqtalyp ótti. Bul memleket ishki suranysty ǵana qanaǵattandyryp otyrǵan joq, Túrkııa álem boıynsha eń qajetti suranysqa ıe taýarlar men qyzmetterdi eksporttaıtyn el. Onyń jeńil ónerkásibi de, mashına men keme jasaý salasy da ornyqty damyǵan, deı otyryp ol Túrkııada ınflıasııanyń joǵary bolǵandyǵyn atap ótti. Sondaı-aq, metallýrgııa salasynda kóńil kónshiterlik boljam baıqalmaı otyrǵandyǵyn ataı kele, ótken jyly osy salada tómenge quldılaǵan baǵa bıylǵy jyly ósedi dep boljanǵanyn jetkizdi. Degenmen, shyn máninde metallýrgııa máselesindegi daǵdarys bizdiń elde ǵana ǵana emes, halyqaralyq deńgeıde bolyp otyrǵan ahýal ekendigin kóldeneń tartqan ol, barlyq jerde baǵanyń tómendeýi kórinis taýyp otyrǵandyǵyn túsindirdi. Bul rette halyqaralyq sarapshylardyń boljaýynsha aldaǵy 1-2 jylda kúpti kóńildi qýantarlyq jaǵdaıdyń oryn ala qoımaıtyndyǵyn tuspaldaı kele, osy máselede Úkimettiń qoldaýy asa qajettigin atap ótti. Elmıra MÁTIBAEVA, «Egemen Qazaqstan».