Kontador keledi, al Sársekbaev máńgilik

Máseleniń mánisi

Qazir ǵalamtordaǵy Baqyt Sársekbaevtyń Beıjiń Olımpıadasynan keıin Almaty qalasy ákimdigi syıǵa tartqan páteriniń daýy jaıly jazǵan ótinishine baılanysty pikir aıtýshylar kóbeıip ketti. Bireý dos pıǵylmen tilektestik bildiredi. Baıaǵyda bir baıǵustyń úıi órtenip, ózi alaý-dalaý bolyp júrse, kórshisi sol otqa soıylǵan malynyń basyn úıitip júr deıdi. Sol sııaqty Úkimetke, jalpy Qazaqstan bıligine ishteı qyjyly barlar oraıy kelip turǵanda upaılaryn Baqyttyń aryzynan túgendep álek. Kesip aıtaıyq, Azııa oıyndary men Olımpııa oıyndarynda Qazaqstannyń mereıin ústem etip, qorjynymyzǵa syńǵyrlatyp altyn medaldar salǵan Baqyt Sársekbaev bes mıllıon dollardy qaltasyna basyp, jel aıdaǵan ebelekteı qaı jerde paıda kóbirek, soǵan júre beretin veloshabandoz Alberto Kontador emes. Ispannyń balasynyń ústinen sary altyn eritindisin quısa da qazaq úshin Baqyt Sársekbaevtyń ornyn basa almaıdy. Al, Baqytqa altynnan saraı salyp berse de esh artyq bolmaıdy. Biraq, biz nege Baqytqa janymyz ashy­ǵansyp, nege ony osynshalyqty músápir etip ji­ber­dik. Syrt kóz osy daýly páter bolmasa, Baqyt Sár­sek­baev dalada qalǵandaı kóredi. Rasynda, solaı ma? Myna Kýba degen eldiń boksshylaryn álem moıyndaıdy. Sol eldiń basshysy Fıdel Kastro qara qabylandary altyndardy saýdyratyp alyp kelgende memleket tarapynan bes-alty myń dollar shamasynda kómek bergizedi eken. “Keıbir memleketter Olımpıada chempıondaryna júz myńnan dollar beredi. Al, odan Kýbanyń batyry degen ataq ardaqty ǵoı”, dep kósiledi eken ol. Sońǵy jyldary Kýbanyń qabylandary Kýbanyń batyry ataǵynan góri kók qaǵazdy kóbirek jaqsy kóre bastaǵanǵa uqsaıdy. Reti kelse, muhıtty qaıyqpen jaldap Amerıkaǵa qashyp ketýge qumbyl. Sportshylarynyń qadirin biletin memleketterdiń biregeıi – Qazaqstan. Olımpııa oıyndarynyń jeńim­pazy 250 myń AQSh dollaryn alady. Bizdiń tyrnaqsha ishindegi dostarymyz osynshalyqty súmireıtip jibergen Baqyt inimiz de osy syıaqyny aldy. Ata-babasynyń ósip-óngen jeri Maqtaaralǵa joly tús­kende eliniń, eriniń sadaǵasy bolǵan bir azamat búgin­gi zamandaǵy eń myqty avtokólikterdiń biri – Djıp – “Land Krýızerdiń” kiltin usyndy. Basqa­laryn sóz etpeı-aq qoıalyq. Memleket baǵalady, el tóbesine kóterdi degen osy. Sársekbaevqa Almaty qalasy syıǵa tartqan páter máselesi de sheshiler, ári-beri tartyp, batyrymyzdyń baǵasyn tómendetpeı-aq qoıaıyqshy. Osy edi aıtqymyz kelgeni. Biz Baqyt Sársekbaevtyń baǵasyn bildik pe? Búginde aıqaıǵa attan qosyp jatqandar Baqyt aýyr tańdaýda qalǵanda qaıda boldy? Patrıot bolý ásire qyzyldyq emes qoı. Osy saýaldarǵa jaýap izdep kóreıikshi. Eń aldymen Baqyttyń týǵan jerine kelsek, kindik qany qazaq jerinde tamdy. Onyń balalyq shaǵy ótken qazaqtan shyqqan tuńǵysh Olımpııa oıyn­darynyń jeńimpazy Áljan Jarmuhamedovti bergen topyraq – Tabaqsaı aýyly, burynǵy Bostandyq aýyly, Sherhan Murtazanyń kózinen byrt-byrt jas shyǵarǵan jer jánnaty Shymǵan-zamananyń opaı-topaı jelinen kórshi memleketke ótken qazaq jeri. Qazaq Sársekbaev О́zbekstanda júrip Azııa chempıonatynyń bas báıgesin jeńip aldy. Alaıda, Afına Olımpıadasyna barý múmkindigi bolyp turyp, bara almady. О́zbek aǵaıyndar bizdiń óz paıdasyna kelgende ásire ultshyl bolyp qalatyn keıbir azamattarymyzdaı emes, ultjandy. Olımpıadaǵa barý úshin qazaq Baqyt Sársekbaev ózbek Baqyt Sársek­baevqa aınalý kerek edi. Emenniń ıir butaǵyndaı bizdiń jigit “janym – arymnyń sadaǵasy” deıtin babasynyń sózin dáleldep, ultyn ózgertýden bas tartty. Olım­pıadaǵa Sársekbaevtyń kóleńkesinde júrgen Dılshod Sýltanov baryp, júldeger atanyp qaıtty. Ataq-dańqynan ultyn joǵary qoıý – Sársek­baevtyń uly erligi edi. Baqyt Qazaqstanǵa keldi. Shákirti úshin otqa túsýge daıar bapkeri Kárim Mahudov bir top kógenkózderin ertip ol da Qazaqstanǵa ótti. Baqytqa dańǵyl jol ashyldy-aý dersiz, joq. Atyraýda Vladımır Ýlıanov degen jaqsy boksshy bar edi. Qazaqshaǵa sýdaı. Bir kúni bir jarysta Elbasynyń aldynan “Assalaýmaǵaleıkúm” dep shyǵa kelmeı me. Árıne, ystyq yqylasqa Elbasy da laıyqty jaýap qaıtarady. Bizdegi kóziniń astynan arǵyny kóre almaıtyn, bılik emeýrin bildirse basyn atsha shulǵıtyn miskinder Elbasynyń osy yqylasyn basqasha túsinip, Ýlıanovty kóterip baqty. Talaı jarystarda Sársekbaev arbaǵa baılap qoıyp sabamady demeseńiz, mesteı etip ursa da shimirkenbesten Ýlıanovtyń qolyn kóteretin. Qanshama ret dabyl qaqtyq. Baqyt kóretin quqaı bul ǵana emes eken. Afına Olımpıadasynyń qaharmany Baqtııar Artaevtyń synǵa túsetin salmaǵy 69 kılo edi. Sársekbaev ta osy salmaqta. “Men úshin Olımpııa oıyndarynyń chem­pıony bóget emes. Sharshy alańda qaı jeńgenimiz qalamyz”, dedi. Tap osylaı dedi. Baqyttyń baqytyna oraı, Baqtııar sál aýyrlap, kelesi salmaqqa ótti.  Týrızm jáne sport mınıstrligine, maǵan senim bildir­gen “Egemen Qazaqstan” basshylyǵyna, ujymyna myń qaıtara rahmet, men Baqyt Sársekbaevtyń Azııa oıyn­dary men Olımpııa oıyndaryndaǵy altynnan olja salǵan juldyzdy sátterine kýá boldym. Sol saraıda jeńimpaz jutqan aýany jutyp turyp. Ár soqqysyn sát saıyn qaǵazǵa túsirip turyp. Sondyqtan Baqyt jaı­ly aqtaryla áńgime aıtýǵa haqym bar ǵoı dep oılaımyn. Azııanyń mańdaıaldy 45 memleketi qatysqan Azııa oıyndary qısynyna júginseń, Azııa halyqtarynyń olımpıadasy dep atalady. Katarda Qazaqstanǵa jalǵyz altyndy Baqyt Sársekbaev áperdi. Qarsylastarynyń qabyrǵasyn birtindep sógip. Sol jarysta Qytaıdaǵy etnostyq qazaq Qanat Islamdy jartylaı fınalda jeńdi. Marapattaý kezinde qos qazaq qasyndaǵylardy ysyryp tastap, bıik minbede qazaq baıraǵyn jamylyp birge turdy. Kúndeı jaınap.Erkekter jylamaıdy deıdi ǵoı. Myna sátti kórip turyp qýanyshtan egilmeý múmkin emes edi. Bul sportshy ǵana emes, eli úshin de zor baqyt edi. Beıjiń Olımpıadasynyń qarsańynda Qaraǵandyda Qazaqstan chempıonaty ótti. Baqytqa demalys berilgendikten, qatysqan joq. 69 kılo salmaqta Qanat Oraqbaev chempıon atandy. Taǵy shý shyqty. Olımpıada aldynda boksshylar Shym­kenttegi “Báısheshek” sport- saýyqtyrý ke­sheninde oqý-jattyǵý jıynyn ótkizdi. Osy sátti paı­dalanyp bas bapker Damır Býdanbekovpen paıdaly kez­desýler ótti. Ońashalaý bir sátte OQO boks fe­dera­sııasynyń prezıdenti Beıjińge Sársekbaev emes, Qazaqstan chempıony Qanat Oraqbaevtyń barýy kerek­tigin aıtty. Qısynǵa salsań solaı. Biz tórteý edik. Oblys sportynyń damýyna zor úles qosyp júrgen baýyrym da federasııa prezıdentiniń sózin qostady. Damır óte yńǵaısyz jaǵdaıda qaldy. Maǵan úndemeı qalýǵa bolmaıtyn edi. Bárin aıttym. О́zbek­stannan elim dep kelgende mańdaıynan sıpaý ornyna qalaı qaqpaılaǵanymyzdy aıttym. Dál osy salmaqta Sár­sek­baevtan myqty eshkim joq, obal jasamańdar dedim. Dosymnyń talaǵy tars aıyryldy. –Baqtııar, sen Shymkenttiń jigiti emes ekenińdi kórsetip qoıdyń. Jezqazǵannyń boksshysy bolsa bulaı sóılemes ediń. Oblystyń patrıoty emes ekensiń,–dedi. Otanǵa patrıotty oblyspen ólsheıtin bolsaq jetisken ekenbiz. Sol joly barar jerimizge birge barmaı bólek kettik. Oblystyń sportyna zor úles qosqan dosymdy túsinem. Oblystyń aty shyqsa degen nıet qoı. Sóz joq, Qanat Oraqbaev birtýar boksshy. Talaı talanttyń kózin ashqan Nurǵalı Safıýllın “kórersiz, Qanat sózsiz Olımpıada oıyndarynyń jeńimpazy bolady. Dál qazir Qazaqstanda mundaı talantty boksshy joq”, degen. Biraq, Qanattyń jolyn bokstaǵy Batyrash-Qotyrashtar ońdyrmastaı kesti. 57 jáne 60 kıloda Qanat eki Olımpıadaǵa bara almady. 64 kıloda Serik Sápıevteı sańlaq turǵan­dyqtan, salmaǵy jetpese de 69 kıloǵa ótti. Qazaq sportynda qatty qııanat kórgen osy boksshyny kere­met jaqsy kórgenimizben, sol mezetterde ol Sársek­baevtan myqty emes edi. Ári qaraı belgili ǵoı. Beıjiń. Olımp bıigi. Taǵy da qos qazaq qazaq baıraǵyn jamylyp kúndeı jaınaıdy. Baqyt pen Qanat. Munyń bárin nege aıttyq. Náıeti bir páterge bola, erteń sheshiletin máselege bola Baqytty aıaǵansyp, tómen túsirmeıikshi. Alasartpaıyqshy. Baqyt Sársekbaev – qazaq sportynyń bir shyńy. О́rmelep jylan shyǵatyn emes, qyrannyń qanaty talyp ázer jetetin shyńy. Et qyzýymen elpildep páter kiltin usynǵan ákimder de qatesin túzer. Syılyq aıtylǵan soń, berilýi kerek. Biraq, batyrymyzdyń baǵasyn jeńildetpeıikshi... Baqtııar TAIJAN. Ońtústik Qazaqstan oblysy.