Ońtústiktegi ońdy ister

Jazǵy demalysta elge baryp, halyqtyń jaǵdaıymen, jergilikti jerlerde atqarylyp jatqan jumystarmen tanystyq. Olardyń usynys-pikirlerin, syn-eskertpelerin tyńdadyq, Parlamenttiń bir jyldyq jumysy týraly esep berip, elimizdegi bolyp jatqan reformalar barysyn túsindirip qaıttyq. Kezdesýlerde turǵyndar Elbasymyzdyń sara saıasatynyń arqasynda daǵdarysty sezbe­gen­derin, qaıta osy daǵdarys kezeńinde árbir eldi mekenderde kópten qordalanyp qalǵan máselelerdiń sheshimderi tabylyp, jol, elektr, sý júıeleri men mektep, aýrýhana, medpýnktter, klýbtar men mádenıet úıleri jóndelip, jańar­ǵanyn, eldi mekender tazalanyp, kóriktenip, abattana túskenin, ol jumystar bıyl da jal­ǵa­syn taýyp jatqanyn aıtyp jatty. “Elimiz­diń Azııa qurlyǵy memleketteri men musylman elderiniń, burynǵy Keńes Odaǵy respýblı­ka­lary ishinde birinshi bolyp Eýropanyń tórine shyǵyp, EQYU-ǵa tóraǵalyq etýi biz úshin úl­ken maqtanysh. Bunyń barlyǵy elimizdegi tu­raq­tylyq pen aýyzbirshiliktiń, yntymaqtastyq pen birliktiń, Qazaqstannyń Tuńǵysh Pre­zıdenti, Elbasymyzdyń tikeleı basshylyǵymen qabyldanǵan jáne iske asyrylyp kele jatqan Konstıtýsııamyzdyń, N.Á.Nazarbaevtyń kóregendik saıasatynyń arqasynda, Elbasymyz aman bolsyn, ómir jasy uzaq bolsyn”, – dep óz rızashylyqtaryn bildirdi. Eldi mekenderdi aralaǵanda oblys ákim­di­giniń ishki saıası turaqtylyqty qamtamasyz etý jolynda tııanaqty da tyńǵylyqty sharalardy atqaryp kele jatqany baıqaldy. Ulystyń uly kúni Naýryzda “Yrys aldy – yntymaq” bas­qosý jıyny ótkizilip, onda eldegi yntymaq pen birlik týraly bátýaly usynystar aıtylyp, olardy júzege asyrýdyń tetikteri qaras­ty­ryl­ǵan. Osyndaı úrdis ótken jylǵy Konstıtýsııa kúni qarsańynda Mártóbede bolsa, bıyl res­pýb­lıka Konstıtýsııasynyń 15 jyldyǵyna oraı qasıetti Ordabasyda ótti. Bul keleli ke­ńes­terde eldigimizdi, yntymaq-birligimizdi, dos­ty­ǵymyz ben tatýlyǵymyzdy berik etýdiń joldary keńinen sóz bolyp, tyńǵylyqty jumystar at­qarylýda. Eldegi bolǵan kezdesýlerden túıge­ni­miz, halyqtyń Elbasyna degen qurmetinde shek joq, olar Elbasymyz N.Á.Nazarbaev júrgizip otyr­ǵan saıasatty biraýyzdan qoldaıdy. Oblys boıynsha “Qazaqstan Respýb­lı­ka­sy­nyń 2010-2014 jyldarǵa arnalǵan údemeli ın­dýstrııalyq-ınnovasııalyq damý” baǵdarlamasy aıasynda respýblıkalyq ındýstrııalandyrý kartasyna 83 mıllıard teńgege baǵalanǵan 6 iri joba, al oblys kólemindegi aımaqtyq ındýs­trııalandyrý kartasyna 33 mıllıard teńge bolatyn 19 joba engizilgen. Osy jobalar iske asyrylǵanda tórt myńnan astam adamǵa tu­raqty jumys oryndary ashylady eken. Al, bıylǵy jyly 54 mıllıard teńge turatyn 8 joba iske asyrylyp, 2200-ge jýyq jumys orny ashylady dep josparlanýda. Oblysta ústimizdegi jylǵy respýblıkalyq baǵdarlamaǵa sáıkes paıdalanýǵa beriletin eń iri obektilerdiń biri Shymkent qalasy ma­ńyn­da salynyp jatqan “Standartsement” zaýy­tynyń qurylysy. Alyp zaýyt 25 gektar jerdi alyp jatyr. Qurylysy 2009 jyly bastalǵan, bıylǵy jyly qazan aıynda iske qosylmaqshy. Qytaı mamandarymen birlesip salynyp jatqan zaýyt qazirgi zamanǵy, eń ozyq, ekologııalyq taza, sementti qurǵaq tásilmen óndirý tehnologııasymen jabdyqtalǵan. Ońtústikte qurylys kóp salynýda, Batys Qytaı – Batys Eýropa jolyna da kóp sement ke­rek. Halqy tyǵyz óńirde jeke menshik úı salý da damyǵan. Osynyń bárine sapaly se­ment kerek. Qazirgi jumys istep turǵan sement zaýyty ótken ǵasyrdyń 50-jyldary salynǵan, tehnologııasy eski, baǵasy qymbat. Oblys qa­jettiligin tolyq ótemeıdi. Keı jyldary se­menttiń tonnasy 30 myń teńgege deıin kóteril­gen. Jańa sement zaýyty qurylysynda 2000-nan astam qurylysshy isteýde. Onyń 200-ge jýyǵy qytaı jumysshylary men mamandary. Mundaı alyp qurylystar kezinde búkilodaqtyq ekpindi qurylys bolyp jarııalanyp, dırek­tıvti basqarý organdarynyń basshylary shtab qu­ryp, apta saıyn ondaǵan merdigerlik qury­lys, jabdyqtaý, tasymaldaý mekemeleriniń jumystaryn úılestirip otyratyn lezdeme ótkizilip turatyn. Sonyń ózinde qurylys 4-5 jylǵa sozylatyn. Mine, naryqtyq ekonomıkanyń kúshi, ar­tyq­shylyǵy. “О́zimdiki degende, ógiz qara kúshim bar” deıdi qazaq osyndaıda. Aty respýblıkaǵa bel­gili kásipker, oblystyq máslıhat depýtaty Serikjan Seıitjanov aıqaı-shýsyz, qarjyny da taýyp, jobany da Qytaıdyń eń myqty jo­balaý ınstıtýtynda jasatyp, memlekettik sa­raptamadan ótkizip, qurǵaq tásilmen sement ón­diretin zaýyt qurylysyn nebári 24 aıda bi­tir­mekshi. Qurylys júrip jatqanyna qaramastan, zaýyt terrıtorııasynda gúlder ósip tur. Men, kásipker S.Seıitjanovqa: “Mynadaı alyp qurylysty óz eńbegińizben, óz kúshińizben salyp jatqanyńyzǵa qaraǵanda, sizdiń júregińiz jolbarystyń júregindeı-aý shamasy. Bul myń put tuz jegenmen birdeı ǵoı”, – dedim. “Myń put bolmasa da soǵan jaqyndap qalǵan bolar”, – dedi ol sál ezý tartyp. “Qazaqtyń úndemeı jú­­rip-aq asqar taýdaı mindetti atqaratyn osyn­daı azamattary kóp bolsa ǵoı”, dedim men ishimnen. Oblysta ınfraqurylymy daıyn, burynǵy fosfor zaýyty aýmaǵynda kólemi 132 gektar jer abattandyrylyp, óndiris oryndaryn ashý úshin shetelden ınvestısııalar tartý jumysta­ry júrgizilýde. Kásipkerlikti qoldaý maqsatyn­da “Maksımým” aımaqtyq ınvestısııalyq or­talyǵy ashylyp, shaǵyn jáne orta bıznes sý­bek­tilerine jyldyq ósimi 7 paıyzben nesıe­ler berilýde. Bul ekinshi deńgeıdegi bankter men “QazAgro” Ulttyq holdıngi” AQ nesıe berý sharttarynan áldeqaıda jeńil. Alaıda, “QazAgro” Ulttyq holdıngi” AQ arqyly oblys­qa kóktemgi egis egýge arnaıy bólingen 2,5 mıllıard teńge nesıe bar-joǵy 10 paıyz kóle­minde ǵana ıgerilgen. Sebebi, nesıe berý ere­je­leri kúrdeli. Qaǵazbastylyq kóp. Ońtústikte taýar óndirýshilerge nesıe maqta, kókónis, jemis-jıdek óńdeıtin kásiporyndar arqyly berilse. Bul tez jáne tıimdi bolǵan bolar edi, deıdi dıqandar. “Jol kartasy” aıasynda 2009 jyly 758 jobany iske asyrýǵa 25,8 mıllıard teńge qar­jy ıgerilse, ústimizdegi jyly bul baǵdarlamaǵa 18,5 mıllıard teńge bólinip, júzdegen aýyz sý, aǵyn sý, taǵy basqa obektiler kúrdeli jáne aǵymdaǵy jóndeýden ótýde. Jańadan myńdaǵan jumys oryndary ashylǵan. Kezdesýlerde kóterilgen máseleler men usy­nystardan halyqtyń talap-tilekteriniń, talǵamdarynyń óse túskeni baıqalady. Búgingi kún tártibindegi máseleler: ár úıge táýlik boıy aýyz sý berý, jolaýshylar tasıtyn avtobýs­tar­dy jańartý, Keden odaǵynyń halyq úshin tıim­di jáne tıimsiz jaqtary, EQYU Sammıti tý­ra­ly, tabıǵat qorǵaý, ekologııa, rekýltıvasııa máseleleri, sharýa qojalyqtaryn irilendirýdi yn­talandyrý, eldi mekenderdi gazdandyrý, kanalızasııa salý, sýbsıdııa men nesıe berýdegi, tender ótkizýdegi kemshilikter, sýarmaly jer­lerdi tıimdi paıdalaný, tamshylatyp sýarý, jylyjaılar salý, sharýalardyń bilimin kóterý. Osy máselelerdiń ózinen-aq elimizdiń ekono­mı­kasynnyń alǵa damyp kele jatqanyn, hal­qymyzdyń ál-aýqatynyń, suranysynyń óse túskenin baıqaımyz. Kezdesýge qatysýshylar, kásipkerler, máslıhat depýtattary Keden odaǵynyń tıimdi jaqtaryn aıta kele, tıimsiz jaqtaryn azaıtý maqsatynda respýblıkalyq deńgeıde sheshiletin máselelerge de kóńil aýdardy. 2010 jyl basynan kommýnaldyq qyzmet kórsetýshi monopolıster óz tarıfterin kóterý­de. Mysaly: “Shymkentsement” AQ sement óndi­risinde 35,6 paıyz monopolısterdiń tarıf­teri quraıdy, ol elektr energııasy men gaz. Basqa da óndiris oryndarynda jaǵdaı osylaı. Sondyqtan otandyq kásiporyndarǵa qolaıly jumys jasaý úshin monopolısterdiń tarıfterdi kóterýine ýaqytsha moratorıı jarııalaý jáne shı­kizat pen basqa da materıaldardy jetkizý úshin temir jol tarıfterin tómendetý kerek de­gen usy­nys­tar aıtyldy. Bul máselege respýb­lıka Úkime­tiniń nazar aýdarǵany jón bolar edi. Keden odaǵyn utymdy paıdalaný úshin oblys kóleminde sheshimin kútip otyrǵan máse­leler de jetkilikti. 2009 jyly oblystyń syrt­qy saýda aınalymy 2,5 mıllıard AQSh dol­la­ryn qurasa, onyń ishinde eksport – 1,5 mıl­lıard dollar, ımport 956 mıllıon dollar bol­ǵan. Eksportta Reseıdiń úlesi 9,2 paıyz bolsa, ımportta 27 paıyz. Onyń ishinde oblys kóle­min­de óndirilýge múmkinshiligi bar taýarlar da Reseıden ákelinedi. Mysaly: ótken jyly Re­seıden 1500 tonnadan astam sút jáne sút ónim­deri, 6300 tonnaǵa jýyq ósimdik maılary, júz­de­gen tonna gazdalǵan tátti sýsyndar, kirpish, sement, munaı ónimderi ákelingen. Osy taýar­lardyń bárin oblys ishinde óndirýge bolady jáne óndirilýde. Tek, óndiris salasyndaǵy suranys pen qajettilikti anyqtap, aýyl sharýa­shylyǵy ónimderin óńdeý men qurylys ındýs­trııasynda jumys isteıtin otandyq taýar ón­dirý­shilerdi barynsha qoldap, kómektesý qajet. Taýar óndirýshilerge Keden odaǵynyń artyq­shylyqtary men erekshelikterin túsindirý, nasıhattaý jumystaryn keńinen júrgizip, ón­di­riletin taýarlar men olardyń baǵalary tý­ra­ly aqparatpen qamtamasyz etip otyrý kerek. Keden odaǵynyń jumys isteýge tıimdiligin baıqaǵan dıqandar ońtústiktiń klımat erek­shelikterin paıdalanyp qaýyn-qarbyz, kókónis, jemis-jıdek ónimderin óndirýdi ulǵaıtyp, Reseıdiń taýar rynogyna keńinen shyǵa bas­taǵan. Tek, Shardara aýdany dıqandary ústimiz­degi jyly tamyz aıynda ǵana Reseıge 15000 tonna qaýyn-qarbyz jiberip paıda tapsa, 120 myń tonna baqsha daqyldaryn respýblıka kó­leminde satqan. Tek, bir jylda qaýyn-qarbyz egý kólemin 1500 gektarǵa arttyrǵan. Osyndaı jaǵdaı oblystyń basqa aýdandarynda da baı­qalady. Oblysta óndirilgen ónimderdi (qaýyn-qarbyz, kókónis, jemis-jıdekti) ysyrapsyz jınaý, daıyndaý, satý áli de óz sheshimin tap­paı keledi. Ońtústik áleýmettik-kásipkerlik kor­porasııasynyń osy máseleni sheshý úshin ár aýdannan ashqan servısti-daıyndaý ortalyq­tary­nyń jumysy syn kótermeıdi. О́ńirde sha­ǵyn jáne orta bıznesti damytý úshin qurylǵan áleýmettik-kásipkerik korporasııalardy oblys ákimdikteri qaramaǵyna bólip berý týraly másele tolyq sheshimin tappaǵan. Oblysta usaq sharýa qojalyqtaryn irilen­dirý, egin sharýashylyqtaryn ártaraptandyrý, jańa tehnologııalar men joǵary ónim beretin ósimdik sorttaryn óndiriske engizý jumystary qatar júrgizilýde. 2005 jyly Maqtaaral aýda­nynda qurylǵan “Qazaq maqta sharýashylyǵy ǵylymı-zertteý ınstıtýty” az ýa­qyt ishinde maqtanyń 9 aýdandastyrylǵan sor­tyn shyǵaryp úlgeripti. Endi ondaǵan mıllıon teńgege kórshi elderden satyp ákelinetin baqsha daqyldary men sýarmaly jerge egiletin jońyshqa tuqymy daqyldarynyń sortyn shy­ǵa­rý jolynda izdenister jasalýda. Instıtýt dı­rektory, aýyl sharýashylyǵy ǵylymdary­nyń doktory Ibadýlla Úmbetaev: “Qazirgi kezde baqsha daqyldarynyń ózimizge qolaıly sorttaryn shyǵarýdy qolǵa aldyq. Keıbir sharýa qojalyqtary sýarmaly jerlerge jo­ńysh­qanyń, tálimi jerge egiletin sorttaryn egip 2-3 orym ǵana ónim alyp júr. Bul da bil­mes­tik qoı. Qazir biz sýarmaly jerge egiletin jo­ńyshqa tuqymyn shyǵarýmen aınalysýda­myz. Sonda ár gektar ónimdiligi 2-3 ese kó­beıgen bolar edi. Sharýalardyń bilimin kóterý úshin kýrstar ashyp, olardy agrotehnıka men na­ryq ekonomıkasynyń erekshelikterin oqyt­paqshymyz”, – deıdi. Maqtaaral men Shardara aýdandaryn baıla­nys­tyratyn joldy ózbek shekarashylary jaýyp tastaǵaly jol 80 kılo­metrge uzaryp, turǵyndar úshin qo­laısyz jaǵdaılar týyndaǵan. Al, qıyr ońtústikte ornalasqan Maq­taaral aýdanyna júk tasymaldaý О́zbekstan arqyly keletin temir jolǵa baılanysty bolatyn. Qazirgi kezde temir jol qatynasy Maqtaaral stansasynyń úkimet­ara­lyq kelisimge sáıkes jasa­lynǵan hattamaǵa enbeı qalýyna baıla­nysty toqtap tur. Eger Úki­met osy máseleni О́zbekstan úki­metimen kelisimge kelip, tez arada she­shpeıtin bolsa, 300 myń halyq turatyn Maqta­aral aýdanyna ke­le­tin jáne aýdan kóleminen shyǵatyn ártúrli taýarlar men júkterdi jetkizý úlken prob­le­maǵa aınalady. Eger О́zbekstan jaqtan kele­tin temir jol qa­tynasy sheshilmese, óz terrıtorııamyz arqyly Saryaǵash stansasynan Ǵanı Muratbaev eldi mekenine deıin 70 kılometr temir jol salý máselesin sheshýimiz kerek bolady. Oblysta “Kóksaraı” sý ret­te­gishin salýǵa baılanysty Jetisaı-Shardara-Arys avtojoly­nyń jıyrma shaqyrymdaı bóligi sý rettegishtiń astynda qalatyny anyqtalyp, aınalma jol salý týraly sheshim qabyldandy, qazir jol qu­ry­lysy qyzý qarqynmen júrgizilýde. Jol qu­rylysynyń jalpy smetalyq quny 2 195 mıl­lıon teńge. Ol respýblıkalyq bıýdjetten 3 jylǵa bólingen: 2009 jyly – 354 mıllıon teńge, 2010 jyly – 1 249 mıllıon teńge, 2011 jyly – 591 mıllıon teńge. Qazirgi tańda aǵym­daǵy jyldyń qarjysy tolyǵymen ıge­rilgen. 2010 jylǵy qurylys maýsymy bitkenge deıin joldy tolyq aıaqtaýǵa múmkindik bar. Sondyqtan Úkimet 2010 jyly bıýdjetke tolyq­tyrýlar men ózgerister engizgende atalǵan joldy salýdy aıaqtaý úshin 2011 jyly josparlanǵan 591 mıllıon teńgeni 2010 jylǵa bólýdi sheshýi kerek. Sonda 240 myńnan astam halyq turatyn Ordabasy, Arys, Shardara aýdan­darynyń eldi mekenderiniń jol baılanysy sheshiledi. Ońtústiktiń bas qalasy Shymkent jyldan jylǵa kórkeıip, qulpyra túsýde. Ásirese, sońǵy bir jylda Táýelsizdik monýmenti, Abaı murajaıy, “Jibek joly” kompozısııasy, kórkemsýret galereıasy, T.Rysqulov eskertkishi, taǵy basqa obektiler ashylyp, Abaı saıabaǵy sándenip shyǵa keldi. Uly Otan soǵysynyń 65 jyldyǵy qarsańynda Abaı saıabaǵynan Dańq memorıaly ashyldy. Onda Ońtústikten Uly Otan soǵysyna qatysqan 140 myńnan astam adamnyń aty-tegi mármár tasqa qashalyp ja­zyl­dy. Tamyz aıynyń 15-17 juldyz­dary aralyǵynda Shymkentte Qazaqtyń uly sazgeri Shámshi Qaldaıaqovtyń 80 jyldyq me­reı­toıy atap ótildi. Mereıtoı qarsańynda bu­ryn kúl-qoqys bolyp jatqan qyrǵy bazardyń etegi abattandyrylyp, “Shámshi álemi” saıabaq-kesheni ashyldy. Osy jerde Shámshi aǵamyzdyń 80 jyldyǵyna arnalǵan “Arys jaǵasynda” atty án festıvali joǵary kórkemdik-shyǵarmashy­lyq dárejede ótti. Mazmundy osyndaı is-sharalardy uıym­das­tyr­ǵan oblys ákimdigine, oblys ákimi A.Myr­zah­me­tovke kópshiliktiń alǵysy sheksiz. Oblysta densaýlyq saqtaý salasynyń mate­rıaldyq-tehnıkalyq bazasy jyl saıyn nyǵaıa túsýde. О́tken jyly oblys tarıhynda tuńǵysh ret ashyq júrekke operasııa jasaý ıgerilip, jyl boıy 100-den astam adamǵa operasııa ja­saldy. Degenmen, oblysta bıýdjetten bólinetin qarjy bir adamǵa shaqqanda respýblıkanyń ortasha kórsetkishinen 15 paıyzǵa, al halyqqa tegin beriletin medısınalyq kómektiń kepildik kólemi 20 paıyzǵa az. Qazirgi kezde qurylysy 2008 jyly bastalyp, keıinnen daǵdarysqa baı­lanysty toqtatylǵan Túrkistan qalasyndaǵy 200 tósek-oryndyq kópbeıindi balalar aýrýhanasynyń, Shymkent qalasyndaǵy emhana men Leńgir qalasyndaǵy aýrýhananyń qurylysyn jalǵastyrý úshin respýblıkalyq bıýdjetten 2011 jyly qarjy bólý Úkimet tarapynan sheshimin tabýy kerek. Kezdesýlerde atqarylyp jatqan ıgi isterdiń arasynda kemshilikter men olqylyqtar da sóz boldy. Ásirese, baǵa men tarıfterdiń ósýi, memlekettik satyp alý men nesıe berýdiń sozylyp ketýi, kárizdik júıelerdiń uıyq basyp, jer asty sýlarynyń kóterilýi saldarynan sýarmaly jerlerdiń isten shyǵýy, qosalqy sharýashylyqtardy damytýǵa memleket tarapynan kómektiń bolmaýy, eldi mekenderdi gazdandyrý, jol apatynyń kóbeıip ketýi, taǵy basqa kóptegen máseleler týraly usynys-pikirler aıtyldy. Búkil sanaly ǵumyryn sý sharýashylyǵy men ony damytýǵa jumsaǵan, qazir qurmetti eńbek demalysyndaǵy zeınetker, Sozaq aýdanynyń qurmetti azamaty Sovet Abdýllaev elimizde óndiriletin mal ónimderi men kókónis, jemis-jıdektiń 80-90 paıyzyn óndirip, ózderin ózderi asyrap qana qoımaı, qaladaǵy balalary men týystaryna azyq-túlikpen kó­mek­tesip, artylǵanyn bazarǵa shyǵarýda. Eli­mizde azyq-túlik molshylyǵyn jasaýǵa qomaq­ty úles qosyp otyrǵan aýyl turǵyndarynyń jeke qosalqy sharýashylyqtaryna mal tuqy­myn asyldandyrý, juqpaly aýrýlar men ósim­dik zııankesterimen kúresýde memleket tara­py­nan qoldaýdyń tipten az ekenin aıta kelip, ol by­laı deıdi: “Biz ózimizdiń úı-irgeli jerimizdi er­mek etip, eshkimnen azyq-túlik suramaımyz. Qu­daı­ǵa shúkir, et te, sút te, irimshik te, maı da, kókónis te, jemis te ózimizden. Eshteńe satyp almaımyz. Qaladaǵy balalarymyzdyń soǵymy da, iship jeıtin maı-qurty da, kókónisi, jemis-jıdegi de bizdiń moınymyzda. Kúzge qaraı 100-150 banki jabylǵan kókónisti qalaǵa jiberip turamyz. Aýylǵa memleket kómek beredi, sýb­sı­dııa alady deıdi, ony biz estigenimiz bolmasa, kórgen joqpyz. Keı jyldary buqa bolmaı, sıyr­larymyz qysyr qalady. Úkimet eń bolma­sa mal tuqymyn asyldandyrýǵa, ósimdik zııan­kes­terimen kúresýge kómektesse. Mal borda­qy­laý alańdaryna da mal kerek shyǵar, ony biz­den almaǵanda kimnen alady. Al, bizdegi maldyń túri mynaý. Aýyl sharýashylyǵyn da­mytýdyń basty baǵyty, ony ındýstrııalandyrý ekenin tú­sinemiz. Aýylda turǵan soń báribir turǵyn­dar­dyń qosalqy sharýashylyǵy bolady ǵoı. Sonyń áleýetin tolyq jáne tıimdi paı­dalan­saq, elimiz baıı túspeı me? Osy máselege Úkimet­tiń nege nemquraıly qaraıtyny túsi­niksiz. Buryn daıyndaý pýnktteri deıtin bolý­shy edi, artyq ónimderdi ótkizetin. Olardyń izi de joq, bul týraly aıta-aıta sharshadyq. Osy máseleniń sheshilýine atsalyssańyz. Bul – aýyl turǵyndarynyń amanaty”, dedi. Iá, bul ashy shyndyq. Bala-shaǵasyn úı-irgeli jeri men men qosalqy sharýashylyǵy ese­binen asyrap otyrǵan, basqa jumysy joq adamdar sany elimizde barshylyq. Olardy  ózin-ózi asyraıtyndar sana­tyna jatqyzyp, ju­myssyzdar qataryna engiz­beıdi. Respýblıkada mal ónimderi men kókónis­tiń 70-80 paıyzy osy jeke qosalqy sharýa­shy­lyqtarda óndiriledi. Alaıda, Aýyl sharýashy­ly­ǵy mınıstrligi jeke sharýashylyqta óndirilgen ónimniń sanıtarlyq jaǵdaıy tómen degendi syltaý etip, olardyń da­mýyna qamqorlyq ja­sa­ǵysy kelmeıdi. Son­dyqtan Úkimet bul úlken áleýmettik máselege erekshe kóńil bólýi tıis. Qýanysh AITAHANOV, Parlament Senatynyń depýtaty.