Jańa bıýdjet bólinisi bastaldy

Keshe Májiliste “2010-2012 jyldarǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjet týraly” Zańǵa ózgeristerdi qarastyratyn zańdyq qujattyń tanystyrylymy bolyp ótti. Depýtattardyń aldynda Qarjy mınıstri Bolat Jámishev baıandama jasady. Mınıstrdiń málimetine qaraǵanda, 2010 jylǵa ar­nal­ǵan respýblıkalyq bıýdjet­tiń túsimderi 3 517,8 mıl­lıard teńgeni quramaq. Bul qoldanystaǵy bıýdjetpen sa­lystyrǵanda, 139,4 mıllıard teńgege nemese 4,1 paıyz ósimge ıe. Al shyǵys bóligi 4 321,4 mıllıard teńge nemese ishki jalpy ónimniń 22,4 paıyzyna teń. Tapshylyq 803,6 mıllıard teńge. Bolat Bıdahmetuly kiris bóliginiń túsimderin ulǵaıtý 135,5 mıl­lıard teńgege belgilengenin atap kórsetti. Bıýdjette Almaty qalasy nysandarynyń tizbesinde kórinis tapqan jobalarǵa 11 862 mıllıon teńge qaras­ty­ryl­sa, onyń 10 500 mıl­lıo­ny metropolıtenniń birinshi kezeginiń qurylysyn jalǵas­ty­rýǵa baǵyttalady. “Pedıa­trııa jáne balalar hırýr­gııa­sy ǵy­lymı ortalyǵy” RMQK ja­nynan 150 tósektik emdeý kor­pýsyn salý (428 mıl­lıon teńge) jáne Iаdro­lyq medı­sına jáne bıofı­zıka orta­ly­ǵyn qurý (934 mıllıon teńge) máseleleri she­shimin tapqan. Alaıda pa­latanyń Qar­jy jáne bıýdjet komı­te­tiniń tóraıymy sońǵy eki nysanǵa qarjy bólin­genimen, onyń jyldyń aıaq­ta­lýyna eki aı qalǵanda ten­der ótkizilip, qurylystyń sa­lynyp biteri­ne kúmándi eken­digimen bólis­ti. Depýtattar da ózderiniń osyndaı oıda eken­dikterin ortaǵa salyp jatty. Al Astana qalasyna 13 142 mıllıon teńge qarasty­rylsa, bul qarjy “Shabyt” shyǵarmashylyq saraıyna (401 mıllıon teńge), Kar­dıo­hırýrgııa ortalyǵyna (2 869 mıllıon teńge) jáne kóshe salý men sý tartýǵa jumsa­lary belgili boldy. Depýtattar 2011 jyldyń VII Qys­qy Azııa oıyndaryna daıyn­da­lý jáne ótkizý shy­ǵyn­daryna qatysty óz pikir­lerin ortaǵa sal­dy. Máselen, “Tabaǵan” jáne “Shymbulaq” jeke sport keshende­rin jal­daý men jabdyqtar satyp alýǵa qyrýar qarjynyń bó­linip jat­qanyna qynjylys­ta­ryn ja­syrmady. Muhtar Tinikeevtiń paı­ymynsha, atalǵan jabdyqtar son­da qalatyndyqtan, jaldaý quny esebinen ózara eseptesý kerek edi. Osy rette mınıstr bul jabdyq­tardyń keshenge qa­jeti shamaly bolǵandyqtan, sondaı qadamdarǵa barylyp otyrǵandyǵyn jetkizdi. Agroónerkásip keshenin, sý, orman jáne balyq sha­rýa­shyly­ǵyn damytýǵa – 10 707 mıl­lıon teń­ge, aýyz sýmen qamtamasyz etýge – 6 355 mıl­lıon teńge jáne densaýlyq saqtaýdy damytýǵa 4 804 mıl­lıon teńge somasynda qarjy tartyl­ǵa­ny belgili boldy. Osy oraıda de­pý­tattar óńir­le­rdegi áleýmettik ny­san­dardy salý problemalaryna, ásirese, aýyz sý máselesine nazar aýdartyp, atalǵan jáıt­terdiń naq­ty sheshimi bolýyn nemese naqty jaýap berilýin talap etip jatty. Taǵy bir qomaqty soma úles­kerlerdiń problemala­ryn sheshýge baǵyttalsa, onyń mólsheri 17 663 mıl­lıon teńge dep belgilenipti. Elimizdiń údemeli ındýs­trııa­lyq-ınnovasııalyq damý memle­ket­tik baǵdarlamasyn júzege asy­rýǵa 76 958 mıl­lı­on teńge kózdel­gen. Atap aıt­qanda, bul qarjylar Balqash JES-in, “Qorǵas-Jeti­gen” TJ, “О́zen-Túrkimenstan she­karasy” TJ, “Shar-О́s­ke­men” TJ, “Beıneý-Bozoı-Aqbulaq” ma­gıstraldik gaz qubyryn salýǵa jumsalýy tıis. Sondaı-aq 15 000 mıl­lıon teńge “Kazina Capital Management” jarǵylyq ka­pıtaly­na salynady delingen. Ásirese, sońǵy kózdelgen 15 mıllıard teń­geniń orynsyz­dy­ǵyna kóńilderi tolmaǵan depýtattar odan da bul qar­jylardy áleýmettik proble­malardy sheshýge baǵyttaý kerek degen máseleni ótkir qoıdy. О́ıt­keni, osy kezge deıin qurylǵan kóp­tegen qor­lardaǵy jınaqtalǵan qarjy­lar­dyń qaıtarymy túsinik­siz kúıinde qalyp otyr. О́z kezeginde Qarjy mı­nıstri B.Jámishev qazirgi tańda qolǵa alynǵan joba­lar­dyń barlyǵy derlik qa­zy­nashylyq arqyly qarjylan­dy­rylatynyn, onda da qar­jynyń naqty ıgerilýine oraı beriletinin jetkizdi. Osylaısha talqyǵa túsken “2010-2012 jyldarǵa arnal­ǵan res­pýblıkalyq bıýdjet týraly” Zańǵa ózgeristerdi qarastyratyn zań­dyq qujat boıynsha joldanǵan depýtat­tar suraqtaryna jaýaptar jazbasha qaıtarylatyn bo­lyp ke­li­sildi. Artynan sol jaýaptar ne­gi­zinde bıýdjet talqysy jalǵasa­tyn bolady. Asqar TURAPBAIULY.