Aqyndardyń úsh kúndik alaman aıtysynyń altyn arqaýy osylaı órildi
Gazetimizdiń ótken nómirinde el táýelsizdiginiń 19 jyldyǵyna arnalǵan aqyndar aıtysy týraly esepti jarııalaǵan edik. Búgin sol jyr saıysynda oza shapqan Amanjol Áltaev pen Aınur Tursynbaeva jáne Muhtar Nııazov pen Bekarys Shoıbekov sekildi aqyndardyń jaýaptasýyn oqyrmandarymyzǵa usynyp otyrmyz.
Amanjol ÁLTAEV:
Qazaǵym, janyńnan da aryń bıik,
Bolmaıdy boıyńdaǵy qanyń suıyq.
Babalar tulpar minip, el qorǵaǵan,
Shashaqty aq naızanyń sabyn súıip.
Keshegi er qazaqtar atqa mingen.
Kisinegen kúreńniń jalyn túıip.
О́leńniń quralaıyn órgizeıin,
Qyrqadan qulaǵandaı qalyń kıik.
Aıtysqa kelgen búgin aǵaıynǵa,
О́leńniń usynaıyn balyn quıyp.
Dúnıege toqtaý aıtqan Qazaq eli.
Aıtys degen Alashtyń bazary edi.
Tórt muhıttyń arasyn jalǵastyrǵan,
Qazaq eli álemniń nazary edi.
Oqqa umtylyp jatqanda ózge elder,
Aman bol, baqqa umtylǵan,
Qazaq jeri!
Astynda aspandaǵy aı-tabaqtyń,
Sal-seriniń taǵdyrynqaıtalappyn.
Naımannyń qyzdarymen aıtysam dep,
Qyryqqa tolǵanymdy baıqamappyn.
Bári de shyqqan saıyn jol suraıdy,
Birine bermeımin dep aıtaalmappyn.
Kerilip, Aınur sulý sóıle endi,
Kúıme mingen qyzyndaı baı-manaptyń.
Ǵasyrdyń bastalǵanda qos órnegi,
Alashtyń zııalylary ósem dedi.
Qazaqtyń avtonomııasyn jarııalaǵan,
Dál búgin Alashorda kósemderi.
Ol kezde biz qaýqarsyzbolatynbyz,
Kıiktiń laǵyndaı nóserdegi.
Dúnıe aq, qyzyl bop búlingen soń,
Uıytqymyz tógildi kesedegi.
Túbi bir táýelsizdik alamyz dep,
Qaıtpaǵan Álıhannyń meselderi.
Alashtyń kósemderine qoıylsa eken,
Astana, bir eskertkish kósheńdegi.
Shyqqanbyz ekeýmiz de ulyq belden,
Shyqqanbyz qazaq degen ǵurypty elden.
Aldyńda baǵyt bergen aǵań edim,
Qaryndasqa sálemin turyp bergen.
Aıaýly Aınur sulý, samǵa endi,
Aqqý qusy ushqandaı tunyq kólden.
Analar kóz tastasam dalamyzǵa,
Aınalǵan jaqsylardyń bári ańyzǵa,
Keshegi Tomırıs pen Zarınalar,
Bıligin júrgizbep pe ed dalamyzda.
Qazaqtyń meıirimi baıqalady,
Qarasań Domalaqtaı anamyzǵa.
Qarqabattaı ananyń ázız júzi,
Saqtalǵan izgilikpen sanamyzda.
Qazaq degen ultymnyń aqyly bar,
Tóle, Áıteke, Qazybek babamyzda.
Tar qursaýly zamannan shyǵa almaı,
Kúńirenip ótpep pe edi
Sara qyz da.
Keshegi Lázzat penen Sábıralar,
Azattyq dep mert bolǵan qara muzda.
Táýelsizdik degeniń osy emes pe,
Aınurlardy saıratqandalamyzda.
Aınur TURSYNBAEVA:
Alla dep keldim taǵy da,
Aýlyńnan shyqsyn asqaq án.
Kún-anam, kúlip kógimnen,
Shýaq-nuryńdy shash maǵan.
Kók aspanymdy jamylyp,
Qara jer, seni jastanam.
Astana jurty, armysyń,
Tamyryn tereń tastaǵan.
Táýelsizdiktiń osyndaı,
Dýmandy toıyn bastaǵan.
Tórdegi jatqan qart penen
Besiktegi jas balań,
Allanyń nury aımalap,
Altyn táj kıgen Astanam.
Abylaı babam tý tigip,
Qolbasy bolǵan Astanam.
Nurly jol salyp Nur-aǵam,
Jolbasy bolǵan Astanam.
Tulparlardyń da ishinde,
Jorǵasy bolǵan Astanam,
Bereke menen birlikke
Jol basy bolǵan Astanam.
Alty Alashymnyń aıbyndy,
Ordasy bolǵan Astanam.
Alla dep qyzyń sóılese,
Sózimnen halqym tanysyn,
Ulbıke menen Saranyń
Mura bop jetken áni úshin.
Álııa menen Mánshúktiń,
Tógilgen el dep qany úshin.
Áselhan menen Ásııanyń,
О́leńge qumar jany úshin.
Jazıra menen keshegi
Lázzattardyń ary úshin.
Aldyńa shyqty Aınur qyz,
Unasa jurtqa shabysy.
Jalǵyz-aq qorǵap kóreıin,
Qyzdardyń barlyq namysyn.
Aǵaǵa qatty sóılesem,
Saǵymyz bizdiń synbaı ma,
Birligin eldiń jyrlasaq,
Túısinip elim tyńdaı ma?
Qadirin sózdiń biletin,
Amanjol, sizdeı ul qaıda?
Eki kún boıy aıqasyp,
Boıdaqtarmenen shyǵyp em,
Kónbeıdi tipti yńǵaıǵa,
Qadirin qyzdyń biletin,
Amanjol jaqsy mundaıǵa.
Baǵasyn eger bilmeseń,
Bir demde ushar baq degen,
Men sizdi syılap júreıin.
Kúnde bolmaıdy osyndaı,
Tamasha qyzyq sát degen.
Qaryndasyń bop ózińe,
Arnap keteıin tátti óleń,
Aı mańdaı meniń aǵamsyz,
Nıetim sizge aq der em.
Dýlyǵań tússe basyńnan
Iilip jerden ap berem.
Amanjol ÁLTAEV:
Aınurjan, bilinbesin yzǵar únim,
О́zińdi qulatpaspyn quzǵa búgin.
Aldyńdaǵy dál mendeı er bolmasa,
Jas bala biler dep pe eń qyz qadirin?!
Basyna birlikti eldiń baq keletin,
Osyndaı meıirlener shaq keletin.
Aıtystyń arshyndaǵan oǵylanyna,
Syzylǵan aqyn qyzdar tap keletin.
О́zińdeı aqyn qyzdar aman bolsyn,
Dýlyǵamdy kóterip ap beretin.
Amanjol bilgeninshe músindesin,
Bilemin qaryndastyń kishirmesin.
О́zińe sóz saptaıyn Aınur qalqa,
Arý degen zatyńdy túsingesin.
Eshqashanda bir Alla qazaǵymnyń
Basynan dýlyǵasyn túsirmesin.
Tulparǵa tumar taqtyrǵan,
Atanǵa kilem japtyrǵan.
Shýǵa kep kóshin toqtatyp,
Altynnan qazyq qaqtyrǵan.
Qazaqtyń basyn quraǵan,
Qarashasyna unaǵan,
Táýelsizdik tańyn quram dep,
Alladan medet suraǵan.
Azattyq desem Kereı men
Jánibek eske túsedi.
Kelse de nebir aqtaban,
Qazaqty Qudaı saqtaǵan.
Abylaıdaıyn erimmen,
Táýelsiz kúnde maqtanam.
Batyry eldi qorǵaǵan,
Bıleri sózin joldaǵan,
Úsh júzdiń qurap bastaryn,
Jamandyq isi bolmaǵan.
Azattyq desem keshegi,
Abylaı eske túsedi.
«Ereýli atqa er salǵan,
Egeýli naıza qolǵa alǵan».
Esiler jerde esilgen,
Kósiler jerde kósilgen.
Qaımana qazaq qamy úshin,
Áziz de basy kesilgen,
Isataı, Mahambetterdi,
Shyǵaram qaıtip esimnen.
Artyna ásker jıylǵan,
Soqqysyn bergen qıyrdan.
Shegirmen on jyl soǵysyp,
Qorǵa dep jerdi buıyrǵan,
Azattyq dese keshegi
Han Kene eske túsedi.
Alashym, meniń Alashym!
Bel býyp alǵa barasyń.
Álıhan, Ahmetterdiń
Tómendetpeıik baǵasyn.
Maǵjandaı aqyn narkesken,
Tolǵaǵan zaman jarasyn,
Alashtyń ardaq uldaryn
Eske almaı qalaı qalasyń?
Jeltoqsandaǵy jańǵyryq,
Bolýy ábden zańdylyq,
Erińdi taqtan taıdyryp,
Kelgende Kolbın qańǵyryp.
Otandy sonda bozdatty-aý,
Alystan ásker aldyryp.
Qazaǵym barda óshpeıdi,
Jeltoqsandaǵy jańǵyryq.
Jaıyma kelsem búgingi,
Estirttiń qazaq, únińdi.
Kók kúmbezińdi kóterip,
Kók baıraǵymyz tigildi.
Qadirin eldiń bilgizgen.
Qazaqqa tulpar mingizgen,
EQYU-nyń taǵyna,
Qazaqstandy mingizgen.
Aqordasyna qazaqtyń,
Elý alty eldiń basshysyn,
Sálemin alyp kirgizgen.
Mońǵolııa, Qytaı, Iranǵa,
Shashyrap ketken qazaqtyń,
Bastaryn qosyp jınaǵan,
Atamekenge ap kelip,
Basyna orda syılaǵan.
Júz otyz eldi bólmegen,
Táýelsiz kúnde órlegen,
Nursultan syndy erim bar,
Osyndaı erdi baptaǵan,
Birligin áste saqtaǵan,
Aldymda otyrǵan osynaý,
Qazaqtaı qaısar elim bar.
Nazarda bolsyn jerimiz,
Birlikte bolsyn elimiz,
Endigi tilek Nuraǵa,
Kórkeıtip tildi berińiz!
О́zińe úmit artady,
Qazaqtaı asyl elińiz,
El-jurtyń edi oıyńyz,
Bıikteı bersin boıymyz.
Halyqtan aqsha tonaǵan,
Jemqordyń bárin joıyńyz.
Bárin aıt ta, birin aıt,
Baıandy bolsyn búgingi,
Azattyq degen toıymyz!
Aınur TURSYNBAEVA:
Elbasy jaıly negizi,
Meniń de oıym osy edi.
Patshaǵa qarsy shyqpa dep,
Qasıetti Quran kitapta,
Jazylyp ketken desedi.
Allaǵa qarsy shyqpaıyn.
Musylmandyǵym osy edi.
Búkil jurtynyń shesheni,
Túrki jurtynyń kósemi,
Kúlteginderdeı kósheli,
Saq babalarym kıingen,
Saf altyndardyń kesegi.
Aýyzyn ashsa aqyl men
Parasat jeli esedi.
Eýropa túgil álemniń
Esin shyǵarǵan esebi.
Elbasysy bar osyndaı,
Elimniń baǵy bes eli.
Jaqsylyǵymdy aıtaıyn,
Aqyndyq sondaı qasıet.
Táýelsizdiktiń jolynda,
Erlerdiń ketken basy kóp.
Isataı menen Mahambet,
Naryn qumdaǵy asyl ed.
Amangeldi menen Bekbolat,
Aq patsha mysyn basyp ed.
Álıhan, Ahmet, Mirjaqyp,
Táýelsizdikke ǵashyq ed.
Mustafanyń da Parıjde,
Elim dep aqqan jasy kóp.
Solardyń sońǵy sarqyty,
Qaıratym qandaı jasyn ed.
Negizi bizdiń qazaqtyń,
Tarıhy sondaı qasiret.
Sýbhan Alla tilegim,
Nuryńdy bizge shashyp ót!
Azat ta ǵajap ómirdi
Qazaqqa máńgi násip et!
Tókken ter menen eńbektiń
Tabymen kelgen erkindik.
Otyz jetide ananyń,
Zarymen kelgen erkindik.
Jeltoqsannyń alǵashqy,
Jelimen kelgen erkindik.
Qaırattaı qaısar balańnyń,
Qanymen kelgen erkindik.
Jázıra menen Lázzattyń,
Arymen kelgen erkindik.
Shámshideı asyl aǵanyń
Ánimen kelgen erkindik.
Qasiret pen qaıǵynyń,
Dámimen kelgen erkindik.
Amanjol aǵam sen ediń,
Aı mańdaıly, aıbarlym,
Úsh jyl boıy aıtysta,
Sen shyqpaı qoıdyń, aǵataı.
Men oǵan biraz oılandym,
Tıisýshi edim buryn da
Erkelikti negizi,
Baıaǵyda qoıǵanmyn.
Aǵa dep, búgin qurmetpen,
Jolymdy berip keteıin,
Atasy sol ǵoı oılardyń.
Ýaqytsha deıdi dúnıe,
Júldege ábden toıǵanmyn.
Aıtystan qalmaı, Amanjol,
Tórinde júrshi toılardyń.
Daǵdarys kelgen eken dep,
Daǵdaryp qalar el me ediń?
Eýropa shýlap jatyr ǵoı,
Qarjy dep aıtyp sengenim.
Qazaqstanda biraq ta,
Kúnde toı bolyp jatyr ǵoı.
Aqyn men ánshi ermegiń,
Qadiri kete qoıǵan joq,
Bizdiń halyqta teńgeniń.
Kók baıraqtaǵy qyrandaı,
Qııaǵa qanat sermediń.
Eselep Alla qaıtarsyn,
Elbasymyzdyń eńbegin.
Halqyma máńgi jar bolsyn,
Tek qana kókte Táńiri!
Halqyma qıyn bolmasyn,
Zamannyń qıyn naryǵy.
Tórde otyrǵan kókeler,
Úzilmeı jurttan tamyry,
Isińdi haqqa tapsyryp,
Halqyńa jasa jaqsylyq.
Halyqtyń bolsa sabyry,
Hannyń da ketpes qadiri.
* * *
Muhtar NIIаZOV:
О́kpesin qolyna ustap jetti aqyndar
О́risi keńeıgesin óleńdegi.
О́risimiz keńeımeı ne bolypty
Elimiz ár sát saıyn kemeldendi.
At arbasyn tozdyrǵan atalardyń,
Aqyry aqtalǵandaı bar eńbegi.
Qazaqstan búginde jer betiniń,
Tek qana bir Allaǵa táýeldi eli.
Eki bas syıǵan emes bir qazanǵa,
Degen sózdiń kórindi kónergeni.
Máseleniń dál mundaı emestigin,
Elorda kúni keshe dáleldedi.
Tirliktiń taǵy da atty tanys tańy,
Kep qaldyq tekti
jurtpen tanysqaly.
Úreıińdi jeńdirip, úmitime,
Úlkendermen úzeńgi qaǵysqaly.
Jaratqan tól ónerge tólqujatty,
Aıtysyń qaıta qolǵa tabystaldy.
Apyr-aý, qandaı baqyt basymyzdyń,
Qaıtadan halyqpenen qaýyshqany?!
Assalaýma ǵaleıkým, qazaq degen,
Armanǵa qol jetken el alystaǵy.
Aıǵa shaýyp mert bolmaı, aman túsken,
Azııanyń azýly arystany.
Baq taımasyn osynaý baıtaǵyńnan,
Shańyraǵyń aman tur shaıqalýdan.
Kúndik jerden kóz tartyp, báıteregiń,
Kemdik kórip jatqan joq jaıqalýdan.
Zaman bul qaı adamnyń urtyn ashsań,
Aýzynan eki qasyq maı tabylǵan.
Elbasyna erekshe el alǵysy
Astanany turǵyzǵan aıtaqyrdan.
Arqaǵa Tonykók pen Kúlteginniń
Qasqaıtyp, qaǵanatyn qaıta qurǵan.
Bekarys ShOIBEKOV:
Mundaıda peıil bar ma ashylmaǵan?
Mundaıda kóńil bar ma tasymaǵan.
Táýelsizdik toıynyń qarsańynda
Dúrmekke durys bolmas qosylmaǵan.
Barmysyń qara ormandaı, qalyń elim,
Qadirin, qara óleńniń qashyrmaǵan.
Batyry dushpanyna bas urmaǵan,
Aqyny basynan sóz asyrmaǵan.
Armysyń, qazaǵymnyń Astanasy,
Júzinen qýanyshyn jasyrmaǵan.
Elý el patshasyn kútemin dep,
Ekpini áli kúnge basylmaǵan.
...Alyspen, jaqynmen de tatý bolǵan,
Qaıta bizdiń kúnimiz kóktem eken.
On bir jylda bastaryn bir qospaǵan,
EQYU-nyń keneýi kepken eken.
Bir-birine alakóz patshalardyń,
Basyn qosqan qazaǵym tekten eken.
Qazaqstan bolmasa Eýropań da,
Jetetuǵyn jerine jetken eken.
Aldyńnan týǵan kezde araıly arman,
Bir sátte ózgeredi qalaı zaman?
Astanaǵa kelgen soń barlyǵynyń,
Kózqarasyn ózgertý ońaı bolǵan.
Jasanǵan bas qalany kórgen kezde,
Tamsanyp shetterinen qaraı qalǵan.
Kózderi súringenin ózderi aıtty,
Bizdegi saltanatty saraılardan.
Kóshpeli elimizdiń kórsin endi,
Kósh ilgeri ekenin talaılardan.
Qazaqstan – uıasy qarlyǵashtyń,
Aspany azattyq pen araı qushar.
Tynyshtyq pen bereke saqtalyp tur,
Artta qalyp talaı shyń, talaı quzar.
Elbasymyz tóredeı ádil shyǵyp,
Eline kókirekten jyr aǵyzar.
Babasy óz uıasyn buzbaǵannyń,
Balasy óz uıasyn qalaı buzar.
Biz bir kúnde jetpedik baqqa bulaı,
Táýelsizdik ystyǵy-aı, aptabyn-aı!
Úsh júzdiń basyn qosyp bir kezderi,
Patshańdy qondyrdy ǵoı atqa Qudaı.
Aırandaı uıyp kele jatqan eldi,
Sút bolyp tógilýden saqta qudaı.
Bekarys ShOIBEKOV:
Er qadirin biler el aman bolsyn,
Jerim aman bolsynshy túgi maıly.
Qazaqtyń yntymaǵyn bersin Qudaı,
Yntymaqtan aıyrylǵan uly qaıǵy.
Baıaǵy babalarym aıtqandaı-aq,
Tatý elge taqsyret jýymaıdy.
Keptelgen sózdi aıtaıyn kómeıge endi,
Aqyndar dep otyr ǵoı ne deıdi endi.
Bostandyqtyń qudireti kúshti eken ǵoı,
Jaratqan ıem ózi jebeıdi endi.
Shette júrgen qandastar elge kelip,
Elimiz odan saıyn mereılendi.
