Rıodan iri jeńister kútemiz

Árbir tórt jylda bir aınalyp keletin jahannyń basty jarysy, aıtýly alamany – Olımpııalyq oıyndardyń kezeńi de kele jatyr. Bıyl – kezekti Olımpıada jyly. Bul joly ol 2016 jyldyń 3-21 tamyzy aralyǵynda qanat jaıady. Osy ýaqytta Brazılııanyń Rıo-de-Janeıro men Belý-Orızontı, Brazılıa, Salvador jáne San-Paýlý qalalarynyń sport arenalarynda álemniń túkpir-túkpirinen jınalatyn 789 sportshy 306 medal jıyntyǵyn sarapqa salady. Bulardyń sońǵy tórteýi tek fýtbol týrnırin ǵana qabyldaıdy da, qalǵan jarystar túgeldeı Rıonyń aspanyn dýmanǵa bóleıdi. Ońtústik Amerıka qurlyǵynda alǵash ret tý tikkeli turǵan atalmysh dúbirli dodaǵa Qazaqstannyń da sportshylary qatysady. Qazirge deıin bizdiń elimizdiń sańlaqtary 48 joldamaǵa qol jetkizip otyr. Alda áli talaı irikteý saıys­tary tur. Solar arqyly taǵy qanshama atletimizdiń baǵy janatynyna sengimiz keledi. Bıylǵy jyly Brazılııa jerin­de XXXI Olımpıada ótkeli tur. Demek, bul – jańa dáýirde buǵan deıin osyndaı 30 Oıyn ótti degen sóz. Buryn biz quramyna kirgen Keńes Odaǵynyń sportshylary Olımpıadaǵa qatysýdy 1952 jyly Helsınkıde ótken XV Oıyn­dardan bastady. Al Qazaq­stan sańlaqtary arasynan je­ńil atlet Evgenıı Kadeıkın bi­rinshi bolyp osyndaı aıtýly alamanǵa at qosty. Ol 1956 jyly Avstralııanyń Melbýrn qala­synda ótken Olımpııalyq oıyn­darǵa qatysty. Kelesi, 1960 jyly ótetin Rım Olımpıadasynda qa­zaq ulandary arasynan birinshi júldeger shyqty. Biraq ol – 4h100 metrge júgirý estafetasynan kúmis medal alǵan jeńil atlet Ǵusman Qosanov Oıyndarǵa Mol­davııa atynan bar­ǵan edi. Munyń esesine, 1964 jyly Tokıoda jalaý jelbiretken Olıım­pıadada Qazaqstannyń eki bir­deı sportshysy – qazirgi zaman­ǵy bessaıysshy Vıktor Mıne­ev pen klassıkalyq (grek-rım) kúresiniń sheberi Anatolıı Kole­sov altyn medaldiń ıegerleri atan­dy. 1968 jyly Mehıkoda ót­ken Olımpıadada bizdiń respýblıka sportshylary oljalaǵan bas júl­de sany úsheýge jetti. Onyń bá­rin voleıbolshylar – Valerıı Krav­chenko, Oleg Antropov jáne Nına Smoleeva ákeldi. Jalpy, 1956-1988 jyldary jáne TMD quramasy sapynda óner kórsetken 1992 jyldary Qazaqstan sportshylary barlyǵy 28 altyn, 13 kúmis jáne 12 qola medalǵa qol jetkizdi. Budan keıin táýelsizdik jyldary jetti. Qazaqstan egemen el retinde birinshi ret 1996 jyly Atlantada ótken Olımpııalyq oıyndarǵa derbes komanda már­tebesinde atsalysty. Ol bizdiń sportshylar úshin óte jaqsy bas­taldy. Alamanda 3 altyn, 4 kú­mis jáne 4 qola medal alǵan sań­laqtarymyz jalpy esepte 24-oryn­ǵa taban tiredi. Burynǵy Keńes res­pýblıkalarynan bizdiń aldy­myzǵa tek Reseı (2) men Ýkraına (9) ǵana túse aldy. Birin­shi Oıyndarymyzda grek-rım kúre­sinen Iýrıı Melnıchenko, boks­shy Vasılıı Jırov jáne qazirgi zamanǵy bessaıysshy Aleksandr Parygın altynnan alqa taqsa, myltyq atýdan Sergeı Belıaev – eki, al aýyr atlet Anatolıı Hrapatyı 1 kúmis medalǵa qol sozdy. Qola medaldy qorjynǵa salǵandar qatarynda boksshylar Bolat Nııazymbetov pen Ermahan Ibraıymov, mergen Vladımır Vohmıanın jáne erkin kúres sheberi Máýlen Mamyrov boldy. Qazaqstandyqtardyń 2000 jyly Sıdneıdegi jetistigi osyǵan shamalas shyqty. Munda aldyńǵy 11 medalǵa qaraǵande kemdeý, barlyǵy 7 júlde alyp qaıtsaq ta, ádepki eki tuǵyr boıynsha kórsetkishimiz dál túsip, 22-orynnan bir-aq tabyldyq. Altyn medaldy boksshylar Bekzat Sattarhanov pen Ermahan Ibraıymov, jeńil atlet Olga Shıshıgına, kúmis medaldy boksshylar Bolat Jumadilov pen Muhtarhan Dildabekov, velosportshy Aleksandr Vınokýrov jáne erkin kúres sheberi Islam Baıramýkov áperdi. Sıdneıden keıin 2004 jyly Afına Olım­pıadasy ótti. Onda 1 altyn, 4 kú­mis jáne 3 qola medal alyp, jıyntyǵynda 8 medalǵa toqtaǵan qazaqstandyqtar 40-orynnan shań berdi. Munda altyn medaldy boks­shy Baqtııar Artaev qanjyǵasyna baılasa, kúmis medaldy boks­shy Gennadıı Golovkın, aýyr atlet Sergeı Fılımonov, grek-rım kúresinen Georgıı Sýrsýmııa, erkin kúresten Gennadıı Lalıev, qola medaldy onsaıysshy Dmıtrıı Karpov, boksshy Serik Eleýov jáne grek-rım kúresi sheberi Mhıtar Manýkıan alqalady. Biz 2008 jyly ótken Beıjiń Olımpıadasynda jalpy júldeler sanyn arttyryp, birinshi ret 13-ke jetkizdik. Olar 2 altyn, 4 kúmis jáne 7 qola medal bolyp bólinip, komandalyq esepte 29-oryn alýymyzdy qamtamasyz etti. Osy joly aýyr atlet Ilıa Ilın óziniń birinshi olımpıadalyq altyn medalin oljalady. Taǵy bir altyn medal boksshy Baqyt Sársekbaevtyń moınyna taǵyldy. Budan ári kúmis medaldy aýyr atletter Irına Nekrasova men Anna Vajenına, dzıýdoshy Ashat Jıtkeev pen erkin kúres sheberi Teımýraz Tıgıev enshilese, qola medaldar áıelder kúresinen Elena Shalygınaǵa, grek-rım kúresinen Nurbaqyt Teńizbaev pen Áset Mámbetovke, erkin kúresten Marıd Mýtalımovke, aýyr atlet Marııa Graboveskaıaǵa, boksshy Erkebulan Shynálıevke jáne taekvondoshy Arman Shilmanovqa buıyrdy. Qazaqstan úshin 2012 jyly Londonda ótken Olımpııalyq oıyndardyń jóni tipti bólek. Onda elimiz saıypqyrandary aldyńǵy Oıyndaǵydaı 13 medalǵa qol jetkizgenderimen, olardyń arasynda altyn júldeniń sany edáýir kóp – jeteý boldy. Sonyń arqasynda olar tarıhta birinshi ret 12-orynǵa ornalasty. Osy joly aýyr atlet Ilıa Ilın qatarynan ekinshi ret Oıyndardyń jeńimpazy atandy. Odan basqa aýyr atletter Zýlfııa Chınshanlo, Maııa Maneza, Svetlana Podobedova, boksshy Serik Sápıev, jeńil atlet Olga Rypakova Otanymyzdyń dańqyn asyra tústi. Al altyn júldeler legin velosportshy Aleksandr Vınokýrov bastap bergen edi. Sol sııaqty kúmis medal alǵandar qatarynan boksshy Ádilbek Nııazymbetov kórinse, qola medaldyń qolaıynan grek-rım kúresinen Danııal Gadjıev, erkin kúresten Aqjúrek Tańatarov, bokstan Marına Volnova men Ivan Dychko, áıelder kúresinen Gúzel Manıýrova tabyldy. Osylaısha táýelsiz Qazaqstan quramasy 1996 jyldan beri 16 altyn, 17 kúmis jáne 19 qola medal jeńip alyp, olardyń qosyndysyn 52-ge apardy. Endi aldaǵy tamyz aıynda shartarapqa shashýyn shashatyn Rıo-de-Janeıro Olımpıadasynda osy júldeler sanynyń arta túsetinine úmit artamyz. Eń bastysy, ol Jer betinde beıbitshilik pen tynyshtyqtyń oryn alýyna úles qosatyn, soǵan shaqyratyn, soǵan úndeıtin jarys bolsyn deıik. Serik PIRNAZAR, «Egemen Qazaqstan».