Merziminen buryn saılaý – jańǵyrýǵa bel baılaý

Synaqta  shyńdalǵandar ozady

Parlament Májilisi depýtattarynyń bastamasy elishilik qıynshylyqtardan týa qalǵan joq. Ol jahandyq qarjy-ekonomıkalyq daǵdarystyń ákelgen úderisi. Osydan-aq Qazaq eli álemdik qaýymdastyqtyń ajyraǵysyz quramdas bóligine aınalǵanyn baıqaýǵa bolady. Iá, álemde kúrdeli ózgerister júrip jatyr. Onyń kóńildi marqaıtatyn jaǵymdy ilgerileýinen góri syn-qateri basym ekenin kún saıyn sezinýdemiz. Bul da bir synaq. Eldigimizge, táýelsizdigimizge synaq. Syn-qaterden, qınalsaq ta, abyroımen shyǵý úshin qajetti memlekettik, ekonomıkalyq, áleýmettik is-sharalar Ult josparymen, Elbasymyz N.Á. Nazarbaevtyń «Qazaqstan jańa jahandyq naqty ahýalda: ósim, reformalar, damý» Joldaýymen júıelengen edi. Endi solar saıası turǵydan jalǵasyn tapty. Parlament Májilisi men máslıhattar depýtattaryn merziminen buryn saılaý buryn da ótken. Qorqatyn, úrketin, san-saqqa júgirtetin eshteńe joq. Qaıta aldaǵy saılaýda qazaqstandyq demokratııany, birligimiz ben otansúıgishtigimizdi taǵy bir syn tezinen ótkizip alýdyń reti kelip tur. Besinshi shaqyrylymdaǵy Májilis jaman jumys istegen joq. Deı turǵanmen, bolashaq Májilis depýtattary sózimen de, isimen de barsha qazaqstandyqtarǵa tanymal tulǵalardan jasaqtalǵanyn qalaımyn. Ǵalymnyń ǵalym ekeni jazǵan eńbekterinen, ashqan jańalyqtarynan, sportshynyń sportshy ekeni kótergen ziltemir salmaǵynan, soqqan goldarynyń sanynan kórinse, depýtat keýdesindegi tósbelgimen emes, bastamalarynyń, ıdeıalarynyń, halyqqa qyzmetiniń, halyqpen aralas-quralasynyń kemeldigimen tanylǵany abzal. Qazirgi Konstıtýsııamyz boıynsha, Qazaqstannyń ishki-syrtqy saıasatyn Elbasy anyqtaıdy. Bıliktiń barlyq tarmaqtary sony atqarýǵa jegiledi. Aıtalyq, bilim men ǵylym salasyna tıisti mınıstrlik jaýap beredi. Mádenıette de, qorǵanys isinde de solaı. Demek, zań shyǵarýshy bıliktiń de ońtaılanǵany jón. Artyqshylyqtary – sheshim qabyldaý tezdetiledi, qarjy únemdeledi, sheneýnikter azaıady, qaǵazbastylyq báseńdeıdi. Jaýapkershiligi joǵary sátke qadam bastyq. Údesinen shyǵaıyq. Synaqta shyńdalǵandar ozady. Hankeldi ÁBJANOV, Sh. Ýálıhanov atyndaǵy Tarıh jáne etnologııa ınstıtýtynyń dırektory, UǴA korrespondent-múshesi. ALMATY.

Ekonomıkalyq qıyndyqtan qutqaratyn Parlament kerek

Eldiń bıýdjeti qaıta qaralyp jatyr. Qazir shekesi qyzyp turǵan memleketter joq. Álemdik daǵdarys qursaýdaı qysqandyqtan ekonomıkalyq soqqydan az shyǵynmen shyǵýdyń alǵysharttaryn jasaýǵa bári kirisip ketti. Aldynda maqsat, múddesi aıqyn memleket qana osyndaı tyǵyryqtan aman shyǵady. «100 naqty qadam» Ult Jospary bar Qazaqstanǵa kásibı biliktiligi joǵary Parlament kerek. Depýtattar Májiliste eshteńe bitirmedi, qol qýsyryp qarap otyrdy deı almaımyz. Jańa Parlamentke myqtylary taǵy óterine senimdimiz. Halyq qalaýlylarynyń Elbasyna merziminen buryn Parlamentti taratý jónindegi úndeýin túsinistikpen qabyldadyq. Sebebi aıqyn. Burynǵy depýtattar qatarynda zeınet jasynan asyp ketkender kóp. Bul bir qaraǵanda, qolynda bıligi barlardyń zeınetke jasy jaqyndaǵanda Parlamentke qarǵyp ketkenindeı áser qaldyrady. Ekinshiden, partııalyq tizim boıynsha kúrish arqasynda kúrmek te sý ishetindeı, bilim-biligi tómendeý azamattar da ótip ketti. Olardyń qarym-qabiletin Parlamentke usynylǵan zańdar talqylanǵanda baıqap otyrdyq. Halyqty aldaý múmkin emes qoı. Elimizdiń bıýdjeti munaı barreli 40 dollar bolyp turǵanda esepteldi.Qazir 29 dollarǵa deıin tómendedi. Qabyrǵamyzdy munaıdan túsken qarjymen jaýyp otyrǵan memleketpiz. О́ndiris oryndarymyz áli de az. Agrarly el bolsaq ta syrttan et, sút ónimderin kóptep satyp alyp jatqanymyz jasyryn emes. Osyndaı jaǵdaıda ekonomıkalyq ahýaldy jaqsartýǵa kásibı biliktiligi jetetin Parlament ábden kerek. Qaırat BALABIEV, kásipker, zań ǵylymdarynyń doktory. Ońtústik Qazaqstan oblysy.

Ýaqytpen úndesken bastama

Parlament Májilisiniń bir top depýtaty tarıhı mańyzdy sheshim týraly málimdeme jasady. Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń 5-shi shaqyrylymdaǵy  Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisin merziminen buryn taratý jáne Parlament Májilisine merziminen buryn saılaý ótkizý týraly bastamamen júgingen depýtattardyń málimdemesi der ýaqytynda qozǵalǵan másele dep bilemin. Sebebi, bul sheshim – ýaqytpen úndesken sheshim. Bıylǵy jyldyń 1 qańtarynan «5 ınstı­týttyq reformany júzege asyrý boıynsha «100 naqty qadam» – Ult Josparyn oryndaýdyń praktıkalyq kezeńi bastaldy. Memleketti, ekonomıka men qoǵamdy damytý úshin qaǵıdatty jańa quqyqtyq orta qalyptastyratyn 59 zań kúshine endi. Osy oraıda jańa Parlamenttiń jasaqtanýy elimiz úshin úlken mańyzdy saıası jáne tarıhı oqıǵa bolmaq. Sebebi, jahandyq daǵdarys qıyndaı túsýde. Al, Elbasynyń jarııalaǵan Ult Jospary osy qıyndyqtarǵa jaýap beretin baǵdarlama. Ony sátti iske asyrý úshin bıliktiń barlyq tarmaǵynyń – atqarýshylyq, zańnamalyq, sot jáne jergilikti basqarýshy organdardyń úılesimdi jumysy qajet. Sondyqtan depýtattar halyqtyń jańa senim mindetin alýy jáne Ult Josparyn júzege asyrýy asa mańyzdy. Aryqbaı AǴYBAEV, zań ǵylymdarynyń doktory, professor. ALMATY.

Aýǵan ardagerleri de qoldaıdy

Májilis depýtattarynyń óz ókilettiligin toqtatyp, jańa saılaý ótkizý jónindegi usynysyna qoldaý bildirýge bolady. О́ıtkeni, memleket aldyna asa bıik mindetter men maqsattar qoıylyp otyrǵan búgingi jaǵdaıda bılik te, zań shyǵarýshy organ – Parlament te jańa kúsh-jigermen, jańasha kózqaraspen jumys istep, ilgeri qaraı nyq senimmen qadam basýy tıis. Sonda biz Elbasynyń ómirsheń bastamalarynan týyndaǵan baǵdarlamalar men joba-jos­parlardy júzege asyra alamyz. Kesheli beri aıtylyp jatqan merziminen buryn saılaý ótkizý máselesine kelsek, meniń oıymsha, Májilistegi úsh fraksııa jáne Qazaqstan halqy Assambleıasynan saılanǵan depýtattardyń birlese otyryp qabyldaǵan úndeýi búkil qazaqstandyqtardyń oıynan shyqty degen oıdamyn. Sebebi, Memleket basshysynyń 5 ınstıtýttyq reformasy árbir qazaq­standyqtyń ómirin jaqsartýǵa baǵyttalǵan reforma bolyp tabylady. Qazirgi Májilis depýtattary osy reformalardy júzege asyrýdyń zańnamalyq negizin qalyptastyryp berdi. Endigi mindet – qabyldanǵan ulttyq zańnamalarymyzdy ári qaraı jetildire túsý, zań normalarynyń saqtalýyna kepil bolý jáne 5 ınstıtýttyq reformany osy qujattarǵa súıený arqyly iske asyrý. Qazaqstan halqyna jáne Elbasymyzǵa joldaǵan bul úndeý Ult Josparyn júzege asyrýǵa, sondaı-aq álemdik ekonomıkalyq daǵdarysqa qarsy atqarylatyn is-sharalardy aldyn ala aıqyndap alý maqsatynan týyndady dep oılaımyn. Bizdiń qoǵamdyq qor jáne Aýǵan soǵysynyń ardagerleri de Májilis depýtattarynyń bastamasyna qoldaý bildirdi. Qaırat ELÝBAEV, «Qaharman urpaq» qoǵamdyq qorynyń prezıdenti, aýǵan soǵysynyń ardageri.

Jańashyl jaqsy isterdiń basyndamyz

Parlament Májilisiniń de­pý­tattary Májilis pen bar­­lyq deńgeıdegi máslıhat­tardyń saılaýyn ótkizý týraly bastama kóterip, úndeý jarııalady. Bizder bul bastama­ny tolyq qoldaımyz jáne zań­namaǵa sáıkes Májilis saı­laýyn ótkizetin kún keshik­ti­rilmeı belgilenedi degen oıdamyz. Bıyldan bastap Ult Josparyn jú­zege asyrý qolǵa alynady. Sondyqtan, Májilistiń jańa quramyn jasaqtap, onyń zańdylyǵyn bekitip alǵan jón. Álemde ekonomıkalyq daǵ­darys oryn alyp otyr. Son­daı-aq, álemdegi geosaıası jaǵdaı bılikten de, qoǵam­dyq uıymdardan da, saıası par­tııalardan da, tipti barsha qazaqstandyqtardan da jına­qy­lyqty, yntymaq pen birlik­ti, ózara syılastyqty qajet etedi. Elimizde osyndaı múm­kindikter bar. Mine, osy múm­kindikterdi tıimdi ári óz orny­men paı­dalana bilsek, qıyndyq ataýly­ny jeńip shyǵatynymyzǵa nyq  senimdimiz. Jasyratyny joq, álem jurtshylyǵy qazirgi halyqaralyq jaǵdaıǵa alańdap otyr. Osy turǵydan alǵanda, Qazaqstan óz ekonomıkasyn jedel jańǵyrtýǵa qa­raı bet burdy. Ol úshin Elbasymyzdyń 5 ıns­tıtýttyq reformasy daıyndaldy. Osy re­formalardy júzege asyrý boıynsha «100 naqty qadam» tańdap alyndy. Bular nátıjeli bolý úshin jańashyldyq, jumysty jańasha uıymdastyrý qajet. Jalpy, «Jas Otan» jastar qanaty elimizge paıda ákeletin jańashyl jaqsy isterdiń oıdaǵydaı júzege asýyna belsendi atsalysa bermek. Shahmardan BAIMANOV, «Nur Otan» partııasy «Jas Otan» jastar qanatynyń jetekshisi.  ASTANA.

Uly jospar ulaǵaty

Men «Bolashaq» stıpendııasynyń túlegimin. Elbasynyń qamqorlyǵymen ómirge kelgen osy baǵdarlama boıynsha shetelde bilim alyp, endi atalmysh ortalyqqa basshylyq jasap kele jatyrmyn. Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev «Ult Jospary – qazaqstandyq armanǵa bastaıtyn jol» atty maqalasynda «5 ınstıtýttyq reformany júzege asyrý boıynsha 100 naqty qadam» Ult Josparyn oryndaýdyń san  salaly joldaryn belgilep berdi. Qazirgideı tarıhı jaýapty kezeńde bul mindetti múltiksiz atqarý árqaısymyzǵa zor jaýapkershilik júkteýde. Bul istiń el ómirinde tarıhı kezeń ekenin basa aıtqanymyz jón. Búgingi álemde, onyń ishinde, jahandyq ekonomıkada bolyp jatqan qubylystar tyń serpilis, oıly isterge jumyldyrýdy talap etip otyr. Onyń ústine álemdik qarjylyq-ekonomıkalyq daǵdarys kúsheımese, álsiremeı tur. Osyndaı tusta Parlament Májilisi depýtattarynyń elde merziminen buryn saılaý ótkizý jáne barlyq deńgeıdegi máslıhattardyń saılaýyn qatar ótkizý týraly Úndeýin tolyǵymen qoldaımyn. О́ıtkeni, ekonomıkada oryn alyp otyrǵan jaǵdaılar myqty reformatorlardy qajet etedi. Bul iste depýtattardyń da bilim-biligin kórsetetin, álemdik daǵdarysta el ekonomıkasyn ońaltý jolyndaǵy tyń qadamdarǵa óz baılamdaryn usyna alatyn azamattardyń Májiliske kelgenin qalaıtynymyzdy aıtýǵa tıistimiz. Bul zań shyǵaratyn organǵa qan júgirteri sózsiz. Osy arada myna bir oı-baılamdy da aıta ketsem deımin, Parlament Májilisine jańa saıasatkerler, sonyń ishinde jastar kelip jatsa, tipti quba-qup. Olar Memleket basshysynyń reformalaryn oryndaý jolynda tyń ıdeıalarmen úles qosary sózsiz. Qazaqstan Respýblıkasynyń Parlament Májilisi depýtattarynyń Parlament Májilisi men barlyq deńgeıdegi máslıhattar depýtattarynyń merziminen buryn saılaý ótkizý týraly bastamasyn tolyǵymen qoldaımyn. Bul bastamany Otanymyzdyń barlyq azamattary qoldaıtynyna senimim mol. Parlament saılaýyn der kezinde ótkizip, Ulttyq strategııamyz ben Ult Josparyn ýaqyt talabyna saı naqty is-qımyldar arqyly atqarýǵa tıistimiz. Bul Elbasynyń «100 naqty qadam» Ult Josparyn der kezinde oryndaýǵa jol ashady dep bilemin. Ǵanı NYǴYMETOV, «Halyqaralyq baǵdarlama ortalyǵy» AQ prezıdenti.

Qamdanǵan qapy qalmaıdy

Budan tórt jyl buryn saılanǵan Parlament Májilisi osy jyldar ishinde óz biliktiligi men óz deńgeıinde jumys atqardy. Olar qabyldaǵan birneshe zańdar qazir el ıgiligine qyzmet etýde. Depýtattardyń belsendiligine qaraı oń pikir de, syn da estigen kezderi boldy. Árıne, jumys, onyń ishinde memleket, el taǵdyry  úshin jaýapty qyzmet bolǵandyqtan, halyq tarapynan syn-pikirlerdiń bolýy durys. Búgingi Parlament Májilisi syn tezinen laıyqty ótip, ózderin jaqsy jaǵynan kórsete aldy. Májilismenderdiń Elbasyna óz ókilettilikterin toqtatyp, Májilis saılaýyn merziminen buryn ótkizýge úndeý jarııalaýy da álemde oryn alyp jatqan ahýaldarǵa qaraı otyryp, el qamyn erterek qamdaǵan qyraǵylyqtyń, janashyrlyqtyń belgisi dep bilemin. Iаǵnı,  Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisi depýtattarynyń Parlament Májilisi men barlyq deńgeıdegi máslıhattar depýtattarynyń saılaýyn merziminen buryn ótkizý týraly oıy durys sheshim. Búgingi Qazaqstan álem elderimen tyǵyz ıntegrasııaǵa túsken el, demek olardaǵy árbir mańyzdy oqıǵalar men jaǵdaılar bizdiń elimizge áserin tıgizetini aıtpasa da túsinikti. Sondyqtan, óz mindetterin oryndaǵan Májilis pen barlyq deńgeıdegi máslıhattar depýtattaryn merziminen buryn saılaý daǵdarys kezindegi kezdesýi múmkin qyspaqtyń aldyn alyp, Memleket basshysy tapsyrǵan memlekettik baǵdarlamalar men tapsyrmalardy uıymshyldyqpen atqaryp shyǵýǵa sep bolmaq. Osy oraıda, biz biraýyzdan birlikpen úılesimdi is-sharalar júrgizip, daǵdarysqa qarsy sharalardy tıimdi júzege asyrý úshin keń aýqymdy qoǵamdyq birigýimiz qajet.   Amangúl JAIYLHANOVA, Mańǵystaý oblysy ákimi apparatynyń «Qoǵamdyq kelisim» kommýnaldyq memlekettik mekemesiniń basshysy. AQTAÝ.

Tolqynnan tolqyn týady

Bizdiń elimiz úshin meshin jylynyń basyndaǵy eleýli oqıǵanyń biri Memleket bas­shysynyń «Egemen Qazaq­stan» gazetinde jarııa­lanǵan «Ult Jospary – qazaq­standyq armanǵa bastaıtyn jol» atty maqalasy bol­dy. Jalpy, búginginiń sharýa­syn tııanaqtaý óz aldyna, bolashaǵym qandaı bolar eken dep tolǵanbaǵan eldiń joly mindetti túrde tuıyqqa tirelerin tarıhtan jaqsy bilemiz. Osy turǵydan oı qorytar bolsaq, Elbasynyń halyqtyń kókeıinde júrgen arman-tilekterin óziniń júreginen ótkizip baryp, moınyna bar jaýapkershilikti ala otyryp kesimdi sózin, oı-tujyrymyn bas­pasóz betinde jarııalaýyn búgingi myń qubylǵan zamandaǵy batyl da kóregen qadamnyń biri dep baǵalaý kerek. Qazirgi tańda Elbasynyń maqalasy jer-jerde qyzý talqylanyp jatyr. Bizdiń otandastarymyz Táýelsiz elimizdiń bolashaǵyn alystan boljap, aldymyzdaǵy asqaraly maqsat-mindetterge adastyrmaı alyp barar baǵyt-baǵdar siltegen bul eńbekke joǵary baǵa bergeni óz aldyna, eń bas­tysy, naqty qoldaý bildirýde. Qazaqstan Res­pýb­lı­kasy Parlamenti Máji­lisi men barlyq deńgeı­degi máslıhattar depýtat­tary­nyń saılaýyn merzi­minen buryn ótkizý týraly úndeýdi óz basym el taǵ­dyry synǵa túsken qıyn kezde azamattyq tanytqan ustanym dep qabyldaımyn. Shyn mánisinde, búgingi Parlament depýtattary el úshin asa jaýapty kezeńde abyroı-bedelderine kir juqtyrmaı, jemisti jumys istedi dep senimmen aıtýǵa bolady. Degenmen, ýaqyttyń bir orynda turmaıtyny belgili. Munyń syrtynda búginginiń suranysy men zaman talabyn da eskergen jón. Ol talap qazirgideı jahandyq máselelerdiń ózi sheshimin tappaı jatqan asa kúrdeli kezeńde el taǵdyry men múddesi jolynda bar jaýapkershilikti moınyna alýǵa shamasy men qabileti jetetin kadrlardy qajet etedi. Iаǵnı, bizdiń Parlamentke, barlyq deńgeıdegi máslıhattarǵa jańasha oılaý júıesin meńgergen, memleketshil, sheshimger jáne bilimdi kásibı mamandar kelýi kerek. Mine, sonda ǵana qazaqstandyq arman – álemdegi ozyq 30 eldiń qataryna qosylý syndy asyl murattyń jolynda tabysty eńbek etýge jaǵdaı týady. Búgingi qalyptasqan jaǵdaı tur­ǵysynan kóz jiberer bolsaq, Elbasynyń maqalasy men Májilis depýtattarynyń úndeýi arasyndaǵy sabaqtas baılanys­ty anyq baıqaýǵa bolady. Elimizdiń bas gazetinde jarııalanǵan basty maqalada kórsetilgen kúrdeli mindetterdi oryndap, kesek máselelerdi sheshý jolyndaǵy mańyzy zor sharýalarǵa yqpaly men sharapaty tııýi úshin de jańa sıpattaǵy myqty Májilistiń bolýy kerektigi – zańdylyq. Eskiniń ornyn jańa basady. Iаǵnı, aqynnyń tilimen aıtqanda, «tolqynnan tolqyn týyp» otyr. Bul – bizdiń qoǵamnyń tamyryna qan júgirtetin óte qajet dúnıe. О́ziniń tarıhı mıssııasyn adal atqaryp shyqqan Parlament Májilisiniń jumysyn jahandyq qyspaqtarǵa qarsy tura alatyn, jańa mindetterdi oryndaýǵa qabiletti halyq qalaýlylarynan turatyn jańa da kemel depýtattyq korpýstyń jalǵastyrýyn zańdylyq retinde qabyldaý kerek. Erbol DÚISEMBAEV, «Qazaqstan temir joly» UK» AQ fılıaly Qaraǵandy jol bólimshesiniń dırektory, oblystyq máslıhattyń depýtaty.

Aqylǵa qonymdy qadam

Jahandyq daǵdarystyń kúrmeýleri aldaǵy kezde kóbeıe túspese, azaımasy belgili bolyp otyr. Sondyqtan májilismenderdiń myna bastamasy eshqandaı bir tosyn oqıǵa emes der edim. Olar mundaı uıǵarymǵa bir kúnde kelmegeni de sózsiz. Iá, álemde ekonomıkalyq kúrdelilikter asqynyp, saıası ahýal qubylyp turǵan myna kezeńde Májilis jáne máslıhattar saılaýyn merziminen buryn, ıaǵnı kóktemde ótkizip alýdy men de aqylǵa qonymdy dep esepteımin. Táýelsizdigimizdiń ótken jyldarynda mundaı saıası naýqandardy uıymdastyryp, ótkizý jóninde bizde baıypty tájirıbe jınaqtaldy. Demek, «Urysta turys joq». Sóıtip, jyl basynan kóńildi birlep alyp, saılaýdyń qorytyndysymen keletin jańa kúsh, jańa oı, jańa tegeýringe senim júktep, aldaǵy murat-mejelerge qaraı qarymdy qadam jasaǵan jón. Qurmanǵazy QÝANYShÁLIEV, Taıpaq orman jáne janýarlar dúnıesin qorǵaý jónindegi memlekettik mekemesiniń dırektory. Batys Qazaqstan oblysy, Aqjaıyq aýdany.

Taǵdyrly kezeńdegi taǵylymdy sheshim

Men qolym qalt etse, «Egemen Qazaqstan» gazetiniń saıtyna kirip, eldegi jańalyqtardy ýaqtyly bilýge tyrysamyn. Elimizdiń bas basylymynyń saıtynan Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisi Qazaqstan halqyna, Elbasy Nursultan Nazarbaevqa ózin-ózi taratý jóninde úndeý joldaǵanyn oqyp, halyq qalaýlylarynyń bul qadamyna tánti boldym. Telearnalardaǵy jańalyqtardan taǵy bir márte tyńdap, májilismenderdiń merziminen buryn saılaý ótkizý týraly tarıhı sheshim qabyldaǵanyna kózim jetti. Álemdik qarjy daǵdarysy tek bizdiń elde ǵana emes, azýyn aıǵa bilegen alpaýyt memleketterdiń ózin abyrjytyp otyrǵany beseneden belgili. Dúnıejúzinde jańa jaǵdaı qalyptasyp otyr. Ras, Qazaqstannyń buǵan deıingi daǵdarystardan at-kóligi aman ótkenin bilemiz. Árıne, onyń Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń kósemdik kóregendigi jáne sarabdal saıasatkerligi arqasynda múmkin bolǵanyn aıtýǵa tıispiz. Memleket basshysy bul jolǵy daǵdarysty da erkin eńserýdiń endikterin «Bes ınstıtýttyq reformany júzege asyrý boıynsha 100 naqty qadam» Ult Josparynda, «Qazaqstan jańa jahandyq naqty ahýalda: ósim, reformalar, damý» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynda aıqyndap bergen bolatyn. Endi «Ult Jospary – qazaqstandyq armanǵa bastaıtyn jol» baǵdarlamalyq maqalasynda daǵdarysty eńserýdiń tetikterin táptishteı tarazyǵa salyp, naqtyly júzege asyrýdyń naqty joldaryn usyndy. Bul baǵytta halyq qalaýlylarynyń Prezıdent alǵa qoıǵan mindetterdi ortaq oılasyp sheshýge jumylýy qaıtarymdy bolmaq. Shynynda da, qazir arqany keńge salatyn ýaqyt emes. Ult Josparyn júzege asyrýǵa bekemdik pen belsendilik qajet. Kásibı Parlament jasaqtaý bul ýaqyt talaby. Osyny túsingen Parlament Májilisi depýtattarynyń bastamasy qoldaýǵa ábden laıyq. Bul arada árkimniń jeke bas paıdasy emes, eldiktiń kórinis berýi qýanyshty. Eldiń erteńi úshin jumys isteıtin halyq qalaýlylarynyń kúrdeli jaǵdaıda qynýly qımyl kórsetetindeı qaýqary bolǵany utymdy bolmaq. Álemdik ekonomıkaǵa tyǵyz ıntegrasııalanǵan Qazaqstannyń belgili bir qıyndyqtardy bastan ótkerýi tabıǵı jaıt. Daǵdarysty eńserýdiń ishki múmkindikteri jetkilikti. Tek sonyń bastaý bulaqtaryn taýyp, ishki rezervterdi tıimdi paıdalanýǵa jol silteıtin, baǵyt-baǵdar beretin júıe bolýy kerek. Jańarǵan Májilis pen máslıhattar daǵdarys jaǵdaıynda aldan shyǵatyn kúrdeli mindetterdi sheshýge kúsh salatyn bolady. Halyq merziminen buryn ótkiziletin Májilis jáne máslıhattar saılaýynda mundaı depýtattarǵa durys tańdaý jasaıdy dep oılaımyn. Halyq senim artqan azamattardyń daǵdarys jaǵdaıynda damýǵa baǵyt ustap otyrǵan búgingi jaǵdaıdy jete túsingeni kóńildi ornyqtyra túsedi. Qarjy qıyndyǵyna qarsy turý úshin turaqtylyq pen tastúıin tegeýrindi is-qımyl qajet. Májilis depýtattary osyndaı batyl bastama jasaý arqyly eldiń erteńin, halyqtyń qamyn oılaıtyndyqtaryn aıqyn ańǵartty. Bul shyn máninde tarıhı da, taǵylymdy sheshim bolǵanyn jurtshylyq aıqyn sezip otyr. Jańasha jumys isteýge mashyqtaný damyǵan 30 eldiń qataryna enýge ekpin bereri sózsiz. Biz ekonomıkany damytýǵa baılanysty neǵurlym jańasha oılap, daǵdarystyń múmkindikterin kádemizge jaratsaq qana qıyndyqtan qınalmaı shyǵamyz. Elbasy daǵdarysty eńserýdiń barlyq negizderi men qaǵıdattaryn naqtylap berdi. Endi barlyǵymyz Elbasy qasynan tabylyp, elimiz úshin eren qımyl kórsetýimiz kerek. Bul baǵytta ortaq Otanymyz – Qazaqstannyń qarqyndy damýy jolynda baıandy bastama kóterip otyrǵan májilismenderdi qoldap qana qoımaı, merziminen buryn ótetin saılaýda eldiń erteńi jolynda qajyrly qaırat kórsetetin azamattarǵa tańdaý jasalatynyna senim artamyz. Munyń ózi eldiktiń ónegesi, memleketshiliktiń úlgili úrdisi boldy deý oryndy bolmaq. Merziminen buryn saılaý ótip jatsa jańa kúsh, tegeýrindi tolqyn keledi dep úmit artamyz.  Qasymjan BAISADAQOV, Qazaqstan Jýrnalıster odaǵy Aqtóbe oblystyq fılıalynyń tóraǵasy. Aqtóbe.

Tómengi palata tarıhı mıssııasyn atqardy

Búgingi ekonomıkalyq aýyrtpalyq jalǵyz Qazaqstandy ǵana emes, búkil álemdi shyrmap turǵany aqıqat. Dese de, elimizde oǵan qarsy baǵdarlamalar qabyldanyp, daǵdarystyń salqyny men saldaryn boldyrmaýǵa arnalǵan túrli is-sharalardy qolǵa aldyq. Elbasymyz Ult Josparyn qabyldap, barshamyz birigip oryndaýy­myz tıis «100 naqty qadamdy» bekitti. Memleket basshysynyń Qazaqstan halqyna arnaǵan dástúrli Joldaýynda da, jýyrdaǵy maqalasynda da bul aıadaǵy mindetter odan ári saralana, naqtylana tústi. Árıne, qazirgi Parlament óz kezeńindegi barlyq mindettemelerdi oryndady. Zańnamalyq júıemiz qalyptasty, nyǵaıa tústi. Tómengi palata tarıhı mıssııasyn atqardy. Depýtat V.Kosarev búgingi Májilistiń bes ınstıtýttyq reformany júzege asyrýǵa arnalǵan 80-deı zań qabyldaǵanyn aıtty. Jol kartalaryna jol ashty. Sondyqtan, aldaǵy ýaqytta Májilis quramynyń ózgerissiz qalýy paıdasyz bolar edi. Iаǵnı, zań shyǵarýshy organ jańa jetistikterge jetý úshin jańaryp, túlep otyrýy qajet. Zańnamalyq aktiler, zań jobalary jetile túsýi úshin halyqpen, úkimettik emes uıymdarmen, bıznes-qaýym­dastyqpen tyǵyz baılanysta ju­mys júrgizilýi qajet. Bul jer­gilikti máslıhattarǵa da qa­tysty. Munyń barlyǵy qazirgi daǵ­darystyń aldyn alýǵa kómektesedi. Jumylǵan judy­ryqtaı bir bolǵanda bizdiń baǵyn­dyratyn bıigimiz de joǵary bolmaq. Sondyqtan, Májilistegi «Nur ­Otan», «Aq jol» jáne Qa­zaq­stannyń kommýnıstik-ha­lyq ­partııasy fraksııalarynyń ókil­deri jarııalaǵan qazirgi Parla­mentti taratý jáne merziminen buryn saılaý ótkizý jónindegi qajettilikten týyndaǵan úndeýin qoldaımyn. Iá, saılaýdy tezirek ótkizip alsaq, aldymyzdaǵy maqsat-mindetterdi júzege asyrýǵa da ýaqyt ári kúsh-jiger tabylatyny anyq. Bul elimizdi daǵdarystan alyp shyǵýǵa tıimdi jol ashatyn naqty qadam bolar edi. Qazaqstandy jańǵyrtýdyń jańa kezeńi bastalǵan sátte Prezıdent alǵa qoıǵan barlyq baǵyttaǵy tapsyrmalardy tap-­tuınaqtaı oryndaýdyń ma­ńyzy zor. Sondyqtan, atalǵan úndeýdiń daǵdarystyń salmaǵyn jeńildetetin tarıhı mańyzy bolýy yqtımal. Oleg ChERNYShOV, Shyǵys Qazaqstan oblysy taldaý jáne boljaý ınstıtýtynyń dırektory. О́SKEMEN.

Jańa urpaqqa jańarý tán

Qazirgi depýtattar, óz sózderimen aıtar bol­saq, óz min­detterin toly­ǵy­men atqar­dy, qoǵam­daǵy ózgeris­terge oraı endigi jerde jańa lep, jańa tynys kerek. Qaısybir nár­se­ni, máseleni bolmasyn belgili bir ýaqytpen shekteıtinimiz ras. Alaıda, keıde shektelgen sol ýaqyttyń ózi kóp, endi birde az bolyp jatady. Osy retten kelgende jahandyq deńgeıdegi áralýan saıası oqıǵalar, ekonomıkalyq jaǵdaılar, qalyptasyp otyrǵan qoǵamdyq kóńil kúı basqasha qaraýdy – jańa bir ózgeristerdi talap etedi. Aınalada bolyp jatqan qoǵamdyq qubylystardyń jyldamdyǵyna qarap, ýaqyttyń shapshańdyǵyna tańǵalasyń. Búgingi zaman qasańdyqty, jaıbasarlyqty kótermeıdi. Ýaqytpen ilesip otyrý úshin de belgili bir shapshańdyq kerek. 2016 jyldyń basy eli­mizdiń saıası ómirinde jańa jańalyqtarmen bastalýda. Bul ja­ńalyqtar memlekettik qyz­metti de, óndiristi de, aýyl sharýa­shylyǵyn da, bıznesti de, bilim men mádenıetti de, sot pen quqyq qorǵaý oryndaryn da, t.t. reformalaýdy qamtıdy. Tipti, jol men kólik qatynasynyń ózi de Qazaqstan ekonomıkasynyń álemdik ekonomıkada ózindik oryn alýyna, sebebi tıip tabys kózi bolǵaly otyr. El ekonomıkasyn damytý bolashaǵy baǵytyndaǵy 100 naqty qadam – Ult Jospary búgingi qoǵam damýyna jańa áreketterdi, jańa is-qımyldy qajet etedi. Sondyqtan, depýtattar Májilisti taratý jóninde El­basyna arnaıy úndeý jarııa­lady. Ol Úndeýde: «... Biz par­lamenttik alamanǵa qatysýǵa jáne memlekettik strategııa men saıasatty júzege asyrý jaýapkershiliginiń bir bóligin ózine alýǵa daıyn ekendikterin san ret málim etken barlyq saıası partııalardy adal jáne ashyq kúreske – jańa saılaýǵa qatysýǵa úndeımiz. Sonymen qatar, biz elimizdiń barlyq qoǵamdyq birlestikteri men úkimettik emes uıymdaryn, barsha azamattardy bizdiń bastamamyzdy qoldaýǵa shaqyramyz. Biz el damýynyń jańa jáne jaýapty kezeńine aıaq bastyq jáne onda birligimiz ben tutastyǵymyzdy nyǵaıta túsý arqyly ǵana óz jetistikterimizdi qorǵap, Otanymyzdy damýdyń jańa belesterine shyǵara alamyz. Bizdiń Qazaqstanymyz – bizdiń ortaq úıimiz! Bizdiń Otanymyz bir, Taǵdyrymyz bir!» delingen. Al bul bastamany qoǵam túgeldeı quptaıtynyna kúmán joq. Sársenkúl BIQOJA, «Aqmeshit aqshamy» gazetiniń bas redaktory. QYZYLORDA.

Biz úshin ár kúnimiz qymbat

Qazaqstan Respýblıkasy Parlament Májilisi depýtattarynyń Parlament Májilisi men barlyq deńgeıdegi máslıhattar depýtattarynyń merziminen buryn saılaýyn ótkizý týraly bastamasyn qoldaımyz. Shynynda, Qazaqstannyń jańa jahandyq syn-qaterlerdi eńseretin naqty jospary, jańa jahandyq naqty ahýal jaǵdaıynda damýy týraly strategııasy men naqty Ult Jospary bar. Árbir salany elep-ekshep, artyq-ereksheligin, kem-ketigin nazarynda ustap, árdaıym sony usynystar men tyń ıdeıalardy ortaǵa salyp, halyqtyń jumyla jumys isteýine negiz bolyp otyrǵan Ult Jospary kúrdeli kezeńdegi kúre joldy taǵy bir márte aıqyndap berdi. Elimiz uly maqsattardy júzege asyrýda. Qazaqstan álemdegi asa damyǵan 30 memlekettiń qataryna qosylýdy josparlap otyrǵan el. Endeshe, keleshegimizdiń kemeldigine alańdap otyrǵan halyq qalaýlylarynyń bastamasyna qoldaý bildirip, bolashaqtaǵy jemisimiz nárli bolý úshin atsalysqanymyz abzal demekpin. Iаǵnı, 2016 jyl – Qazaqstan halqy úshin mańyz berip, mazmunyn aıqyndaıtyn eń mártebeli jyl bolýy tıis. Ǵumyrly el bolaıyq degen asqaq rýhta Táýelsizdiktiń tuǵyryn ornyqtyryp, negizin qalaǵanymyzǵa, dúnıejúzindegi derbes memleketterdiń qataryna engenimizge 25 jyl tolady. Biz úshin ár kúnimiz qymbat.  Tursynbek SULTANBEKOV, jýrnalıst. Jambyl oblysy.

Birden-bir durys sheshim

Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń Qazaqstan halqyna, Elbasy Nursultan Nazarbaevqa ózin-ózi taratý týraly úndeýiniń mátinimen tanysyp, birden-bir durys sheshim degen tujyrymǵa keldim. Qazaqstandyqtar merziminen buryn saılaý ótkizý tájirıbesin jaqsy biledi. Talaı kúrdeli kezeńderde Parlament Májilisin taratý jónindegi usynystar qabyldanyp, qıyn tyǵyryqtan jol taýyp shyǵa alǵanymyzdy eskeretin bolsaq, qazir qalyptasqan jaǵdaıdyń asa kúrdeli ekenin eskermeý­ge áste bolmaıdy. Májilis depýtattarynyń barlyq deńgeıdegi máslıhat depýtattarynyń merziminen buryn saılaý ótkizý týraly úndeýinde aıtylǵandaı, ózge álem elderi sekildi Qazaqstan da kúrdeli kezeńge tap bolyp otyr. Dúnıeniń tórt buryshyn qyspaqqa alǵan daǵdarysty eńserý úshin el ishindegi ulttyq birlik, ekonomıkalyq qapysyz tastúıin daıyndyq aýadaı qajet ekeni aıtpasa da túsinikti. Qolǵa alynǵan reformalardy júzege asyrýdyń basym baǵyttary elimizde barlyq salalar boıynsha qamtylǵan. Búgingi kúni respýblıka turǵyndary Elbasynyń Ult Josparyn múltiksiz oryndaýǵa jumyla kirisken. Desek te, Prezıdent usynǵan jańa baǵdarlama – bes ınstıtýttyq reformany dáıektilikpen oryndaý úshin tyń kúshter qajet-aq. Sondyqtan, kásibı biliktiligi joǵary jańa Parlament qalyptastyrý, onyń quramyn jastarmen, ártúrli mamandyq ıelerimen tolyqtyrýdyń ońtaıly sátin tıimdi paıdalana bilsek, utarymyz kóp bolmaq. Osylaısha halyqtyń saıası sheshim qabyldaýyna múmkindik berilse, syn-qaterlerdi boldyrmaýdyń, aldyn alýdyń jańa joldary tabylary sózsiz. «Keńesip pishken ton kelte bolmas» degendeı, Májilistegi úsh fraksııa men Qazaqstan halqy Assambleıasynyń depýtattardyń ýákilettigin merziminen buryn toqtatý týraly úndeýi el qamyn oılaýdan týǵan parasatty sheshim ekenin basa aıtqym keledi.  Baqytjan SÁMIEVA, Soltústik Qazaqstan oblystyq máslıhatynyń depýtaty, Isker áıelder qaýymdastyǵynyń tóraıymy. PETROPAVL.

Ult Josparyn kásibı mamandar oryndaıdy

Elbasymyz daǵdarystyń óte aýyr júretindigin qarjylyq qarbalas, qıyndyqtar bastalmaı turyp-aq eskertken. Dúnıejúzilik saýda uıymyna kirgende básekege qabiletsiz kásiporyndarymyzdyń kóbi jumysyn toqtatatyndyǵyn da jasyrmaǵan. Sol kezeń keldi. О́ndirisin áli jolǵa qoıyp úlgermegen, shıkizatqa táýeldi elderdiń kóbi sansyrap qaldy. Alaıda, strategııalyq Ult Jospary bar, maqsaty aıqyndalǵan Qazaqstan «100 naqty qadam» baǵdarlamasyn iske asyrý arqyly az shyǵynmen daǵdarystan shyǵýdy kózdep otyr. Al daǵdarys soqqylaryn eńserý úshin kásibı biliktiligi kúshti, ekonomıkalyq qabileti myqty, álemdik ózgerister jaǵdaıynda jumys jasaı alatyn Parlamenttiń kerektigi kún tártibinde turǵan. Sondyqtan Parlament depýtattarynyń Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevqa májilisti taratý jáne túrli deńgeıdegi máslıhattar saılaýyn ótkizý jónindegi úndeýin durys dep eseptedik. Parlament eshteńege alań bolmaı, qalǵyp-múlgip otyrsań da arqańnan qaǵatyn naǵashyńnyń úıi emes. Álemdik daǵdarys Syrdyń sýy sıraǵynan kelmeıtin myqty memleketterdiń ózin áltek-táltek bastyryp jiberdi. Qazaqstannyń óz aldyna el bolyp, táýelsizdik alǵanyna jıyrma tórt jyldan endi asty. Bul merzim ekonomıkalyq qýaty myqty memleketterdiń qatarynan ornyn nyq aldy degendi bildirmeıdi. О́ndiris oryndary endi aıaǵynan turyp jatyr. Kóp jaǵdaıda munaıǵa, túrli shıkizatqa táýeldi bolyp kelgenimiz jasyryn emes. Elimizdiń Qarjy mınıstri Baqyt Sultanov «О́tken jyly munaı baǵasy 20-30 dollarǵa tússe iske asatyn josparlarǵa daıyndaldyq», dedi. Qazir munaı baǵasy barreline 29 dollardan aınalyp tur. Iаǵnı, memleket bıýdjeti qaıta naqtylanady. Osyndaı jaýapty kezeńde kásibı Parlamenttiń kerektigi ábden bilinedi. Muny burynǵy májilismenderimiz de bilip, durys qadam jasady. Endigi sharýa, barlyq deńgeıdegi saılaýlarymyzdy az shyǵynmen ótkizip alyp, ekonomıkalyq qýatymyzdy eseleýge jumys jasaý. Jańa Parlamentten kúterimiz kóp. Sháripbek JAMALBEKOV, Ońtústik Qazaqstan oblystyq máslıhatynyń depýtaty. ShYMKENT.