Qar qabylany

Altaıda Qyzyl kitapqa engen túz taǵysy kóbeıip keledi Katonqaraǵaı memlekettik ulttyq tabıǵı parkiniń aýmaǵynda meken etetin qar barystaryna zertteý jumystary júrgizilgenine úsh jyldan astam ýaqyt boldy. Atalǵan ýaqyt aralyǵynda shyń taǵysyn anyqtaý, olardyń tirshiligin túbegeıli zertteý jumystary úzdiksiz atqarylyp keledi. Aıtalyq, qar barysy júretin soqpaqtarǵa, adam aıaǵy baspaıtyn asqarlardaǵy bıik quz, jartastarǵa fototuzaq quraldary ornatyldy. Bul fototuzaq qural­dary belgili bir ýaqyt araly­ǵynda tekserilip turady. Onyń alǵashqy nátıjelerin gazeti­mizde jarııalaǵan bolatynbyz (Qarańyz: «Qar barysy tuńǵysh ret fototuzaqqa ilindi», 15 qańtar, 2015 jyl; «Taǵy bir ań foto­tuzaqqa ilindi», 24 maýsym, 2015 jyl). Iаǵnı, jyldyń ár mezgilinde fototuzaqqa maral, taýteke, qas­qyr, túlki, qoıan, sýyrlarmen qatar, elimizdiń Qyzyl kitabyna engen Altaı ulary, sabanshy jáne qar barysy tústi. Qar barysynyń qoregi taýtekeler bolǵandyqtan fototuzaq quraldary negizinen taýtekeler júretin jerlerge qoıyldy. Joǵalyp bara jatqan qar ba­rysynyń sońǵy ýaqytta Altaı taýlarynda paıda bolýy, jıi boı kórsete bastaýy qýantady. – Bul – ulttyq park aýmaǵynda kúzet jumystarynyń kúsheıtilýi men adamdardyń tabıǵatqa degen kózqarasynyń ózgerýinen dep oılaımyn. Alǵashqy qar barysynyń sýreti 2014 jyldyń jeltoqsan aıynda túsirilgen bolatyn. Qar barysyn anyqtap zertteý jáne qorǵaý jumystaryn júrgizý maqsatynda jumys toby qurylyp, onyń quramyna janýarlardy qorǵaý jáne óndirý bóliminiń bastyǵy E.Qasymov, saıatker-bıolog A.Mú­barakov, memlekettik ıns­pektorlar M.Omarov, N.Badı­soltanov jáne aǵa ǵylymı qyz­metker A.Chelyshev kirdi. 2015 jyl atalǵan jumys toby úshin óte sátti boldy dep esepteımin. Qurylǵan fototuzaqqa ulttyq park aýmaǵynda meken etetin jabaıy ań-qustardyń barlyǵy túsirilip alyndy. Máselen, 2015 jyly jeltoqsan aıynyń 23-25 juldyzy aralyǵynda kezekti ju­mys sapary aıasynda qurylǵan fototuzaqtar tekserildi. Arshaty ormanshylyǵyna qarasty Qoraly ýchaskesinde eki jerge qu­rylǵan fototuzaqtar jyl boıy turǵan bolatyn. Fototuzaqty tekserý barysynda qar barysy 2014 jyl­­dyń jeltoqsan aıynda, 2015 jyldyń qańtar, aqpan, naýryz, sáýir, mamyr, qyrkúıek, qarasha, qazan jáne jeltoqsan aılarynda fototuzaqqa túskeni anyqtaldy. Sonymen qatar, Ontústik Altaıda qar barysyn anyqtaý maqsatynda alǵash ret qıyn jáne alys jerlerge birneshe fototuzaqtar quryldy. Dala jumystaryna saıatker-bıolog M.Panınov jáne memlekettik ıns­pektor T.Ádilov qatysty. Foto­tuzaqqa taýtekelerdiń kóp­te­gen beınelerimen qatar sur qoıan anyq túsken eken. Atalǵan jumystar endi bastalǵandyqtan aldaǵy ýaqytta qar barysynyń fototuzaqqa túsetinine senemiz. Osyndaı qıyn da qyzyqty jumys­tardy atqarýǵa atsalysyp júrgen joǵaryda esimderi atal­ǵan azamattarǵa aıtar alǵy­sym zor. Sondaı-aq, qar barysyn anyqtaýdaǵy jumystarǵa únemi qolushyn berip kele jat­qan Katonqaraǵaı ulttyq ta­bıǵı parkiniń bas dırektory E.Mustafınge aıtar alǵysymyz shek­siz, – deıdi parktiń janýarlardy qorǵaý jáne óndirý bóliminiń bastyǵy Erik Qasymov. Dýman ANASh, «Egemen Qazaqstan». Shyǵys Qazaqstan oblysy, Katonqaraǵaı aýdany.