Ýaqytpen úndesken baǵaly bastama

Bul – bılikti belsendi is-qımylǵa tartý tásili «Qazaqstan áıelderiniń odaǵy» qoǵamdyq birlestigi Elbasy Nursultan Nazarbaevqa hat joldap, Qazaqstannyń áıelder odaǵy Memleket basshysyna genderlik teńdik saıasatyn ilgeriletýdegi erekshe qamqorlyǵy úshin ózderiniń rızashylyqtaryn bildiredi jáne Prezıdent qabyldaǵan reformalar baǵytyn tolyqtaı qoldaıtyndyqtaryn atap kórsetedi. «100 naqty qadam» Ult Josparyn tabysty júzege asyrý eldi jańǵyrtý úshin qajetti baza qalyptastyrýǵa múmkindik beredi. Qazaqstannyń áıelderi eldiń bolashaǵy úshin jaýapkershilikti bólisýge jáne reformalardy ári qaraı ilgeriletýge ózderiniń úlesterin qosýǵa daıyn», delingen hatta. Álemdik rynoktardyń turaqsyzdyǵy men jahandyq syrtqy syn-qaterler daǵdarysqa qarsy is-qımyl baǵdarlamalaryn júzege asyrý úshin barshanyń barynsha toptasýyn talap etedi. Osyǵan oraı, Qazaqstan áıelderi ózderiniń Parlamenttiń tómengi palatasy men barlyq deńgeıdegi máslıhattarǵa kezekten tys saılaýlar ótkizý týraly bastamany qoldaıtyndyqtaryn bildiredi. Bul jańarǵan parlamenttik reforma qalyptastyrýda mańyzdy qadam bolyp tabylady. Kezekten tys saılaý­lar ótkizý saılaý sıklyn uzaqqa sozbaı, bıliktiń barlyq tarmaqtaryn belsendi is-qımylǵa tartýǵa múmkindik beredi dep sanaımyz. Sondyqtan Sizden Parlament Májilisiniń kezekten tys saılaýyn ótkizý múmkindigin qarastyrýyńyzdy ótinemiz. Bastamany qoldaǵan jón Qazaqstannyń Kásipodaqtar federasııasy Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń atyna hat joldady. Onda Kásipodaqtar federa­sııasynyń Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń el damýyna oń serpin berip kele jatqan baǵytyn qoldaıtyny kóldeneń tartylady. «Biz Sizdiń memleketimizdi qalyptastyrý men damytýdaǵy kezekti tarıhı úlesińiz Parlament Májilisi depýtattarynyń Májilis pen máslıhattardyń kezekten tys saılaýlaryn ótkizý týraly sheshimińiz bolady dep sanaımyz», delingen hatta. Kásipodaqtardyń joldaýynda, sondaı-aq, jahandyq syndar men qaterler aldynda qazir Memleket basshysynyń keń aýqymdy reformalary men jańarýlarynyń tóńireginde toptasýdyń mańyzy joǵary ekeni atap kórsetiledi. «Siz usynǵan «100 naqty qadam» Ult Jospary eldi jańǵyrtýdyń keshendi strategııasynyń sheshýshi elementi bolyp tabylady. Álemdik ekonomıkalyq daǵdarys jaǵdaıynda ol otandyq ekonomıkanyń básekege qabilettiligin arttyryp, joǵary álemdik standarttarǵa jaýap beretin eńbek qatynastarynyń jańa úlgisin qalyptastyrýdy usynady», delingen hatta. Kásipodaqtar federasııasy sheshýshi daǵdarysqa qarsy is-qımyldar kezeńinde aldaǵy saılaýdy zań shyǵarýshylyq jáne jergilikti ókildi bılikke jalpyulttyq senimdi qýattaýǵa qabiletti qadam retinde qarastyrady. «Biz daǵdarysty jedel eńserýge umtylysta jáne ósim úshin jańa múmkindikter izdestirýde birgemiz. Sondyqtan Sizdi depýtattardyń kezekten tys saılaý ótkizý týraly bastamasyn qoldaýǵa shaqyramyz», deıdi Kásipodaqtar uıymynyń ókilderi. Halyqtyń údesinen shyǵatyn saılaý bolmaq Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń atyna «Taý-ken óndirisi men taý-ken metallýrgııasy kásiporyndary respýblıkalyq qaýymdastyǵy» hat joldady. Onda bylaı delinedi: «Taý-ken óndirisi men taý-ken metallýrgııa­sy qaýymdastyǵy jáne elimizdiń kóptegen eńbek ujymdarynyń atynan Sizge memleketti tolyqqandy damytýǵa jaǵdaılar jasaǵanyńyz úshin shyn kóńilden shyqqan rızashylyǵymyzdy bildiremiz. «100 naqty qadam» Ult Josparyn júzege asyrýdaǵy tarıhı kezeń prezıdenttik reformalardyń jańa Parlamentin qalyptastyrý úshin alǵyshart jasap, jergilikti jerlerdegi ókiletti organdardyń quramyn da jańartýǵa múmkindik beredi». Sondaı-aq, depýtattar men sarapshylardyń depýtattyq korpýsty jańartý eldiń jańa reformalar men jahandyq daǵdarys jaǵdaıynda sheshýshi is-qımyldarǵa daıyn ekenin qýattaıdy degen pikirimen tolyq kelisetinin málimdeıdi. Aldaǵy saılaýlar reformalardy ári qaraı júzege asyrýǵa qatysty zań shyǵarýshylyq jáne ókildi bıliktiń barlyq deńgeılerine senimdi nyǵaıtatynyna senimdimiz. Osyǵan baılanysty Sizden depýtattardyń Parlament Májilisin taratý týraly sheshimin qoldaýdy suraımyz, delingen hatta. Elektorattyq sıklǵa erte bastan kirisken utymdy Elbasyna ónerkásipshiler men kásipkerler odaǵynyń «Qazaqstannyń ulttyq ındýstrııalyq palatasy» hat joldady. Onda Qazaqstannyń ónerkásipshileri Elbasynyń daǵdarysqa qarsy reformalaryn tolyqtaı qoldaıtyndyqtaryn málimdedi. О́ıtkeni, olar reformalar ýaqyt rýhyna jaýap beredi jáne yqtımal táýekelderdi qaperge alyp, ózgermeli jahandyq qıyndyqtardan shyǵýǵa jaǵdaı týǵyzady dep esepteıdi. «Sizge depýtattardyń Parlament Májilisi men barlyq deńgeıdegi máslıhattardyń kezekten tys saılaýlaryn ótkizý týraly bastamany qoldaý ótinishimen qaıyrylamyz. Bolashaqta elektorattyq sıklǵa qaıta oralmaý úshin Parlament Májilisi men barlyq deńgeıdegi máslıhattardyń kezekten tys saılaýlaryn ótkizip, eldi ınstıtýttyq jańǵyrtý men daǵdarysty qubylystardy eńserý jónindegi Ult Josparynyń mindetterin birden júzege asyrýǵa kirisip ketken oryndy bolmaq», delinedi ónerkásipshiler men kásipkerlerdiń joldaýynda. Olardyń pikirlerinshe, kezekten tys saılaýlardyń qorytyndysy boıynsha Parlament pen barlyq deńgeıdegi máslıhattardyń jańa quramyna birikken saıası partııalar eldi damytý jónindegi jaýapty jumysqa daıyn bolady. Osynyń nátıjesinde elimizdiń ónerkásip áleýeti joǵarylap, jergilikti ózin ózi basqarý men keń aýqymdy ındýstrııalandyrýdy damytý júzege asyrylady. Saıası kúshter úshin úlken múmkindik Elbasy Nursultan Nazarbaevqa «Qazaqstannyń Azamattyq alıansy» zańdy tulǵalar birlestigi hat joldady. Bul hatta Táýelsizdigimizdiń 25-shi jylynda ózimizdiń álemge qýatty memleket jáne judyryqtaı jumylǵan ult ekenimizdi maqtanyshpen áıgilep otyrǵanymyz atap kórsetiledi. «Jahandyq daǵdarystyń qıyndyqtaryna qaramastan, Sizdiń dana basshylyǵyńyzben Qazaqstan alǵa qaraı senimdi ilgerilep keledi jáne jańa mindetterdi sheshýge daıyn», delingen. Qazaqstannyń Azamattyq alıansy, elimizdiń eń iri úkimettik emes uıymynyń basyn biriktire otyryp, Parlament Májilisi depýtattarynyń Májilis pen barlyq deńgeıdegi máslıhattardyń kezekten tys saılaýlaryn ótkizý týraly bastamasyna qoldaý bildirý qajet dep sanaıtynyn málimdeıdi. Bul Sizdiń «100 naqty qadam» Ult Josparynda belgilegen keń aýqymdy ınstıtýttyq jańǵyrtýlardy tıimdi júzege asyrýdy qamtamasyz etýge múmkindik beredi. Hatta, sondaı-aq, qazirgi geosaıası ahýal syrtqy syn-qaterlerge shuǵyl jaý­ap berýdi qajet etetini kóldeneń tartylady. Sondyqtan Elbasy usynǵan daǵdarysty eńserý sharalary, memleket pen azamattyq qoǵamnyń ózara is-qımyl tájirıbesi tıimdi júzege asyrylýy tıis ekeni atap kórsetiledi. Tarıhymyzdaǵy osynaý jaýapty sátte kezekten tys saılaý jetekshi saıası kúshterge ózderiniń memlekettik baǵdarlamalardy júzege asyrý jolyndaǵy jaýapkershilikti moıyndaryna alýǵa daıyn ekendikterin málimdeýge tamasha múmkindik bolyp tabylady. Syn saǵatta syr bermeýge tıispiz Qazaqstan isker áıelderi qaýymdastyǵy da Elbasyna hat joldap, Memleket basshysynyń saıa­sı kóregendiginiń arqasynda memleketimizdiń árbir daǵdarystan álsirep qalmaı, kerisinshe, jańǵyrǵan, qýatty el bolyp shyǵatynyn aıtady. Álemdi jumyssyzdyq náýbeti jaılaǵanda, elimizde biregeı óndiris oshaqtary qurylyp, jańa jumys oryndary ashyldy, bıznes salasynyń tynysy keńeıip, áıelder qaýymyna iskerlikpen aınalysý úshin barlyq qolaıly jaǵdaılar jasaldy. Osy úshin Sizge alǵys bildirgimiz keledi. Sondaı-aq, kúni keshe Parlament depýtattary Májilisti taratý jáne Májilis pen barlyq deńgeıdegi máslıhattardyń kezekten tys saılaýlaryn ótkizý týraly bastama kótergenin, Isker áıelder qaýymdastyǵy ony zor yqylaspen qabyldap, qoldaý bildiretinin atap kórsetedi. «Sebebi, qazirgi Parlamentimiz 5 ınstıtýttyq reformany zańnamalyq jaǵynan qamtamasyz etý baǵytynda jemisti jumys istep, óziniń tarıhı mıssııasyn oryndady. Endi elimiz Qazaqstandy jańǵyrtý reformalaryn naqty júzege asyratyn eń sheshýshi kezeńge aıaq basty. Jaýapty sátte halqymyzdyń jyl boıyna sozylatyn saılaý naýqanyna alańdamaı, halyq qalaýlylaryna barynsha qysqa merzim ishinde senim mandatyn berýi aıryqsha mańyzdy», delingen hatta. Sonymen qatar, aldymyzda burynǵydan da mańyzdy, jaýapty jáne kúrdeli kezeń turǵanyn atap ótiledi. Osynaý syn saǵatta halqymyz Ult Josparyn oryndaý úshin birligi men tutastyǵyn saqtap, ónimdi jumys isteýi kerek ekenine nazar aýdarady. Sondyqtan, Parlament depýtattarynyń bastamasy ýaqyt talaby ekenin kóldeneń tarta kele, álemdik ekonomıka alasapyran kúıge túsken qazirgi jaǵdaıda Qazaqstannyń daǵdarysqa qarsy sharalar men memleketti jańǵyrtý reformalaryn bir sátke de keshiktirýge qaqysy joq ekenin málimdeıdi. «Sol sebepti, Sizden Parlament depýtattarynyń bastamasyn qoldap, elimiz úshin asa taǵdyrly máselege baılanysty oń sheshim qabyldaýyńyzdy ótinemiz». Senim men sergektik Elimizdiń zań shyǵarýshy organy – Parlament Májilisiniń saılaýdy kezekten tys ótkizý týraly úndeýi rızashylyǵymdy týǵyzdy. Men bul bastamany quptaımyn, óıtkeni, ol qazirgi álemdik geosaıası jáne geoekonomıkalyq ózgerister saldaryn jeńildetetin jáne áli de kelýi múmkin yqtımal qıyndyqtardyń aldyn alý úshin elge, memleketke shyn jana­shyrlyqty qadam dep esepteımin. Memleket basshysy N.Nazarbaev halyqaralyq jaǵdaılardy aldyn ala elep-ekshep, baǵamdaı kele Qazaqstannyń yntymaǵy men yrysyn qamtamasyz etýge qyzmet etetin bes ınstıtýttyq reformany iske asyrýdy tapsyrdy, arnaıy Ult Jospary qabyldandy, ol tıis­ti zańnamalarmen bekitildi. Qazaq­stannyń ishki ále­ýetin, syrtqy kel­betin nyǵaıta túsý úshin atqarylatyn qyrýar jumystar qaı salada, qaı qurylymda bolmasyn, tipti, eń kishkentaı degen ujymnyń ózinen temirdeı tártippen birge beldi de belsendi, saýatty da salıqaly, kásibı qyzmetti talap etedi. О́zderine berilgen merzim ishinde el kóńilinen shyǵatyn jumys atqara bilgen Májilis depýtattarynyń úndeý jasaýy teginnen tegin emes, ol álem­degi ózgerister men qubylystardy se­zine otyryp, onyń Qazaqstandaǵy áser­le­rine sergek qaraý, sondaı-aq oǵan beı­jaılyq tanytpaı, der kezinde sheshim qabyldaýy dep bile­min. Qazaqstandy me­ken etken kóp ult­tardyń biriniń ókilimin, osy eldiń azamatymyn. Kıeli Mańǵystaý jerinde jergilikti halyqpen qoıan-qoltyq aralasyp tirlik etýdemiz. Bizge tynyshtyq qymbat, beıbitshilik – baǵa jetpes baılyq. Birqatar elderde bolyp jatqan zulmattardan sabaq alýǵa tıispiz. Sondyqtan, táýelsiz Qazaqstannyń qaýipsiz bolýyna, mamyrajaı tirliginiń qaımaǵy buzylmaýyna múd­delimiz. Qazaqstannyń ortaq shańyraǵyna ýyq bolyp qadalǵan halqymyzdyń Assambleıasy qashanda osy birlikke, tatýlyqqa ún qosyp keledi. Assambleıa múshelerine Parlament tórinen oryn berilip, olardyń úni shyrqaý bıikterden estilýde. Biz buǵan rızamyz. Májilis pen jergilikti máslıhattar depýtattaryn merziminen buryn saılaýdyń bizdiń ómirimiz úshin mańyzy zor dep esepteımin. Sergeı MARTYN, «Vıdergebýrt» nemis etnomádenı birlestiginiń tóraǵasy. Mańǵystaý oblysy. Jańa Parlamentke úmit zor Elbasynyń «Ult Jospary – qazaqstandyq armanǵa bastaıtyn jol» baǵdarlamasymen jaqyn tanysyp, memleketimizdiń Máń­gilik El haqyndaǵy júzege asyrýǵa talpynyp jatqan jos­par­larynyń sátti oryndalýyna ti­lek­­testik bildirýdemiz. Qazaqstan atty alyp memlekettiń bir ból­shegi bolǵandyqtan Memleket bas­shysynyń 5 ınstıtýttyq reformany júzege asyrý boıynsha «100 naqty qadam» Ult Josparynyń júzege asýyna barshamyz múddelimiz. Sondyqtan, álemdegi daǵdarys tolqyndaryn eli­mizde jeńil ótkizý maqsatynda Par­lament Májilisi depýtattarynyń óki­lettigin toqtatý, kezekten tys saılaý ótkizý jónin­degi úndeýin jurtshylyq du­rys sheshim dep qa­byldady. Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev jańa qazaqstandyq arman týraly oıyn «Biz Táýelsizdiktiń 25-shi jyldyǵyna jańa qazaqstandyq armanmen aıaq bastyq, onyń bas­ty maqsaty júzege asyry­lyp jatqan «2050» St­rategııasymen bara-bar. HHI ǵasyrdyń ortasyna qaraı biz Qa­zaqstannyń álemdegi asa damyǵan 30 mem­lekettiń qataryna qosylýyna qol jetkizýdi josparlap otyrmyz. Bul 2015 jyldyń sáýirinde ótip, qazaqstandyqtardyń basym kópshiligi qoldaý kórsetken kezekten tys prezıdenttik saılaý barysynda paıda bolǵan búkilhalyqtyq armanǵa aınaldy. Shyn máninde, osy búkil­halyqtyq senim kepili bizdiń Bolashaǵy Birtutas Ult týyn­daýyndaǵy tarıhı akt boldy» dep túıindedi. Biz bıik maqsattarǵa qol soz­ǵan elmiz. Memleketimizdiń táýel­sizdik alǵanyna 25 jyldan endi assa da Elbasymyzdyń syndarly saıasatynyń arqasynda bıik be­lesterdi baǵyndyrdyq. Birikken Ulttar Uıymynda alǵash ret qazaq tili tórge shyǵyp, álem qaýymyna tóreligin aıtty. «Qazaqstan Táýelsizdiginiń shırek ǵasyry toptasqan halyq­tyń ǵana damýdyń tańǵajaıyp shyńdaryna jete alatyndyǵyn kórsetip berdi» dedi Elbasy. Osyndaı bıik maqsattarǵa óz múddesinen memleket bedelin bıik qoıatyn jańa kásibı Parlament kerek. Álemdik daǵdarystan aman-saý ótýge baǵyttalǵan osy sheshimdi el erteńin oılaıtyn barsha qazaqstandyqtar qoldap otyr.  Saıra ELShIEVA, M.Áýezov atyndaǵy OQMÝ dosenti, pedagogıka ǵylymdarynyń kandıdaty. ShYMKENT. Naǵyz demokratııalyq qadam Búginde zymyrandaı zýlaǵan ýaqyttyń tegershigi qas-qaǵym sáttegideı jyldam aınalyp barady. Asylynda, álemdegi oryn alyp jatqan barlyq faktorlar bizdiń de jańa kezeńniń tosyn talaptaryna saı bolýymyzdy kókseıdi. Al qoǵamdyq jańarýlardyń aǵymyna ilesý, sol yrǵaqtan qalyspaý tyń izdenister men jigerli talpynys­tardy talap etedi. Bárimiz soǵan saı bolýymyz shart. Osy oraıda Parlament Májilisiniń Qazaqstan halqy men Elbasy Nursultan Nazarbaevqa ózin-ózi taratý jóninde úndeý joldaǵanyn kórdik, estidik, bildik. Bul rette depýtattar osy bir usynysty aıtý úshin jeti ret oılanyp, bir ret pishkeni eshqandaı da kúmán týdyrmaıdy. Aqıqatyn aıtaıyq, bul der kezinde kóterilgen oryndy bas­tama bolǵany anyq. Árıne, sonymen birge, depýtattardyń da qyraǵylyǵyn baıqatsa kerek. Elbasy ilgeride: «Aldymen ekonomıka, odan keıin saıasat» degen edi ǵoı. Jalpy alǵanda, ekonomıkanyń turaqtylyǵy álemde bolyp jatqan jaǵdaılarǵa da tikeleı baılanysty ekenin bárimiz bilemiz. Shyny kerek, Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń ózi bul jolǵy qarjylyq daǵda­rys­tyń da salqyny ońaı tı­meı­tinin aıtyp otyr. Jaı ǵana tilge tıek etpeı, tótennen kelgen daǵdarysty bir kisideı jumylyp eńserýdiń naqty joldaryn da san sala boıynsha taldap, jik­tep, tarazylap berdi. Alaıda, «Jalǵyz aǵash orman bolmas» degendi eskersek, biz Memleket basshysynyń nusqaǵan josparlaryn «bir atanyń balasyndaı, bir qoldyń salasyndaı» birigip júzege asyrýymyz qajet. «Saýsaq birikpeı, ıne ilikpeıtinin» túı­singen Parlament Májilisi de­pýtat­tarynyń ózin-ózi taratýy – jańashyl, bastamashyl jandarǵa da ashylǵan dańǵyl jol. Burynǵy depýtattardyń jańasha oılaýyna berilgen múmkindik ári naǵyz de­mokratııalyq qadam dep aıta alamyn. Osy turǵydan kelgende utymdy usynysty qoldaımyn. Qaı deńgeıdegi depýtat bolsa da bul bastamaǵa qos qolyn kóterip qol­daý bildiretindigine senimim kámil. Sadat BISEMBAEV, T. Rysqulov aýdandyq máslıhatynyń depýtaty, «Nur Otan» partııasy fraksııasynyń jetekshisi. Jambyl oblysy. Eldi tabysty damytýdyń alǵysharty Prezıdent Nursultan Nazarbaevqa «Ardager» qoǵamdyq birlestigi hat joldap, Elbasynyń táýelsiz Qazaqstandy damytý baǵytyn qoldaıtyndyqtaryn bildiredi. «Sizdiń Ult Josparyńyz jańa qazaqstandyq armanǵa bastar jolda sheshýshi baǵdar qyzmetin atqaratyn bolady. Siz usynǵan eldi damytý men ekonomıkalyq ósim úshin ońtaıly jaǵdaılar jasaýdyń «100 naqty qadamy» óse túsip otyrǵan álemdik daǵdarys qaterlerine qaramastan, joǵary qarqyndy ósimdi qamtamasyz etetinine senimdimiz», delingen onda. Sonymen qatar, osyndaı jaǵdaıda ózderiniń parlamentshilerdiń kezekten tys saılaý ótkizý týraly bastamasyn tolyqtaı qoldaıtyndaryn bildiredi. Kezekten tys saılaý Ult Jospary men daǵdarysqa qarsy saıa­sat mindetterin oryndaýda básekege qabiletti kúshterdi tartýdyń múmkindigi ekenin atap kórsetedi. «Biz búgingi jaǵdaıda Parlament Májilisi men jergilikti máslıhattar quramdaryn jańartý memleketti ári qaraı tabysty damytý úshin joǵary mańyzǵa ıe bolatynyna senimdimiz», deıdi qoǵamdyq birlestik ókilderi. Belsendiligimizdi arttyrýǵa járdemdesedi Prezıdent Nursultan Nazarbaevqa joldaýynda «Qazaqstan Jastar kongresi» Elbasynyń dáıekti baǵytynyń arqasynda jas­tarmen jumys Qazaqstanda erekshe oryn alatynyn atap ótedi. «Sizdiń jastarǵa qamqorlyǵyńyzdy qaperge ala otyryp, biz depýtattardyń Parlament Májilisi men barlyq deńgeıdegi máslıhattardyń kezekten tys saılaý­laryn ótkizýge qoldaý kórsetýińizdi ótinip, qaıyrylamyz. Bul bastama azamattyq qoǵam ınstıtýttarynyń belsendiligin arttyrýǵa jańa múmkindikter ashyp, barlyq konstrýktıvti qoǵamdyq kúshterdi Siz jarııalaǵan Bes ınstıtýttyq reforma – Ult Josparyn júzege asyrý úderisterine tartýǵa jaǵdaı týǵyzady», delingen hatta. Sondaı-aq, besinshi shaqyrylymdaǵy Májilis depýtattary Ult Jospary men memlekettik jastar saıasatyn zańnamalyq qamtamasyz etý boıynsha úlken jumys atqarǵany atap kórsetiledi. «Onyń ústine, bizdiń pikirimizshe, Sizdiń kezekten tys saılaý ótkizý týraly sheshimińiz ıdeıalar básekelestigi men Májilis jáne máslıhattar depýtattarynyń jańa quramyn qalyptastyrýǵa oń yqpal etip qana qoımaı, daǵdarysqa qarsy tıimdi kúres júrgizýge múmkindik beredi. Sondyqtan, Sizden kezekten tys saılaý ótkizý týraly bastamany qoldaýdy suraımyz», deıdi Jastar kongresi músheleri. Jasampaz reformalardy ilgeriletýdiń joly Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevqa «Jas Qyran» áskerı-patrıottyq birlestikterdi damytý ortalyǵy hat joldady. Onda «Jas Qyran» áskerı-patrıottyq birlestikterdi damytý ortalyǵynyń Elbasynan depýtattardyń Májilis pen barlyq deńgeıdegi máslıhattardyń kezekten tys saılaýlaryn ótkizý týraly sheshimin qoldaý ótiniledi. «Uıymymyzdyń atynan Sizge Qazaqstan jastarynyń bolashaǵy úshin baǵa jetkizgisiz úles qosyp otyrǵanyńyzǵa shynaıy rızashylyǵymyzdy bildiremiz. Sondaı-aq, «100 naqty qadam» Ult Jospary aıasyndaǵy strategııalyq reformalardyń tabysty júzege asyrylatynyna senimdi ekenimizdi málimdeımiz», delingen. Sonymen qatar, elimiz úshin osyndaı jaýapty kezeńde álemdik daǵdarystyń teris qubylystaryn eńserý boıynsha jasampaz reformalardy ilgeriletý Qazaqstandy damýdyń jańa soqpaǵyna túsiredi, dep esepteıdi ortalyq. «Saılaý Parlament Májilisi men barlyq deńgeıdegi máslıhattarǵa senimniń jańa mandatyn alyp, reformalardy ári qaraı júrgizý úshin zańnamalyq turǵydan qoldaý kórsetýge múmkindik beredi. Sondyqtan, Sizden depýtattardyń bastamasyn qoldaýdy ótinemiz», deıdi «Jas Qyran» órenderi. Halyq senimine ıe bolý – úlken jaýapkershilik Jastardyń «Jasyl el» eńbek jasaqtary respýblıkalyq shtaby ózderiniń hatynda Elbasyna qýatty da serpindi damyp kele jatqan memleket qurýǵa baǵa jetkizgisiz úles qosqany úshin ózderiniń shyn júrekten shyqqan rızashylyqtaryn bildiretinin atap kórsetedi. «Táýelsiz Qazaqstannyń jas urpaǵy – bizderge Siz belgilep bergen el ekonomıkasy úshin kúrdeli jaǵdaılar kezeńinde de joǵary qarqyndy saqtap qalýǵa qoldaý kórsetý asa mańyzdy. «100 naqty qadam» Ult Josparyn júzege asyrýda talmaı eńbektený qajet ekenin jaqsy túsinemiz. Bul arada jan-jaqtan qyspaqqa ala bastaǵan daǵdarysqa moıymaý da asa mańyzdy. Osy oraıda, Parlament Májilisi depýtattarynyń Májilis pen barlyq deńgeıdegi máslıhattardyń kezekten tys saılaýlaryn ótkizý qajettigi týraly úndeýine tolyqtaı qosylamyz», deıdi olar. Sonymen birge, besinshi shaqyrylymdaǵy depýtattar korpýsy barlyq mańyzdy salalardy keń aýqymdy reformalaý úshin qajetti zańnamalyq baza qalyptastyryp, ózderiniń tarıhı mıssııasyn tabys­ty oryndady dep sanaıtyndaryn jetkizedi. «Kezekten tys saılaýlar – reformalardy praktıkalyq júzege asyrý kezeńinde halyq senimine ıe bolýdyń jańa múmkindigi», dep esepteıdi «Jasyl el» eńbek jasaqtarynyń respýblıkalyq qozǵalysy músheleri. Birligimiz berekeli bolsyn desek Biz, qazaq jerin kıeli mekenimizge balaǵan ózge etnostardyń ókilderi, Qazaqstandaǵy tatýlyq pen dostyqtyń berik bolýyn, ekonomıkanyń keń qulash jaıa órkendep, elimizdiń qýatty memleketke aınalýyn qalaımyz. Sebebi, álem elderindegi daǵdarys pen qaqtyǵystardyń tek ekonomıkaǵa ǵana emes, aldymen, adamzatqa tıgizer zardabynyń aýyr bolatynyn kórip otyrmyz. Sondyqtan jahan jurtyn bir jaǵynan qarjy daǵdarysynyń, ekinshi jaǵynan munaı baǵasynyń quldyraýynan jumyssyzdyqtyń sheńgeli qysyp bara jatqan tusta Elbasy Nursultan Nazarbaev usynǵan daǵdarystyń aldyn alý sharalaryn odan ári qoldaýymyz qajet. Osy oraıda elimizde jumyssyzdyqty tómendetý baǵytynda túrli baǵdarlamalar iske asyrylyp, sonyń nátıjesinde bizdegi san alýan kásiporyndarda jumys oryndary ázirge qysqara qoıǵan joq. Qaı elde de halyqtyń belgili bir mólsherin jumyssyzdar quraıtyny jazylmaǵan zańdylyq desek te, Qazaqstandaǵy jumyssyzdyq deńgeıi álemdegi, sonyń ishinde TMD memleketterindegi kórsetkishterden áldeqaıda tómen ekendigi daý týdyrmas shyndyq. О́ıtkeni, bizdiń elimizde «Aldymen – ekonomıka» qaǵıdasymen otandyq óndiristerdi kóptep ashyp, jańa jumys oryndaryn qurý arqyly jumyssyzdyqty azaıtýǵa basa mán berilip otyr. Bul – bir. Ekinshiden, bizdiń basty tabysymyz – tatýlyq pen turaqtylyq. Bul kóptegen elderdiń kúni-túni ańsaıtyn, qansha tyryssa da qol jetkize almaı júrgen máńgilik armanyna aınaldy. Al bizde she? Bizde, Qudaıǵa shúkir, tatýlyq pen turaqtylyqtyń týy jyǵylǵan, beriktigine syna qaǵylǵan emes. Aldaǵy jyldarda da ortaq Otanymyz – Qazaqstandaǵy birliktiń býyny búgingiden berik bekip, tatýlyǵymyz ben turaqtylyǵymyz máńgilik bolýyna bárimiz de múddelilik tanytamyz. Parlament Májilisiniń depýtattary eldiń birligi men tatýlyǵyn, bolashaqtaǵy ekonomıkalyq órkendeýin oılap, kezekten tys saılaý ótkizýdi usynyp otyr. О́te durys sheshim, qoldaýǵa turatyn ońdy qadam. Bul elimizdiń bolashaǵyn baıandy etý úshin qajet. Aleksandr DÝMLER, «Vıdergebýrd» nemis etnomádenı birlestiginiń jetekshisi, oblystyq máslıhattyń depýtaty. Atyraý oblysy. Baıandy bolashaq bastaýy Parlamenti Májilisi de­pýtattarynyń Parlament Má­jilisi men barlyq deńgeıdegi más­lıhattar depýtattarynyń kezekten tys saılaýlaryn ótkizý týraly úndeýi el múddesi úshin qabyldanǵan durys bastama dep esepteımin. Sebebi, jahandyq daǵdarys álem elderiniń barlyǵyn qysyltaıań kezeńge tirep otyr. Mine, osy sátte depýtattar táýelsiz memleketimizdiń tútinin túzý ushyryp, durys ári utymdy sheshimder qabyldanýǵa uıytqy bolýy tıis... Túrkistan qalalyq máslıhaty óńirdegi ıgi isterdiń eselene túsýine barynsha atsalysyp keledi. Onyń nátıjesi de jaman emes. Kıeli óńirdegi halyq qalaýlylarynyń atsalysýymen áleýmettik nysandar boı kóterdi. Sondaı-aq, aımaqta aýyl sharýashylyǵymen qatar, ónerkásip salalarynda kóptegen jetistikterge qol jetkizildi. Máselen, ótken bir jylda Túrkistanda 30-ǵa jýyq jańa joba iske asyryldy. Osydan nebári 5-6 jyl buryn túrkistandyqtardyń 46 paıyzy ǵana taza aýyz sý tutynsa, qazir bul kórsetkish 86 paıyzdan asty. Qalaǵa qarasty 35 eldi mekenniń 27-sine jańa­dan ortalyqtandyrylǵan aýyz sý júıesi tartyldy. Tur­ǵyn­darymyzdyń kógildir otynnyń qyzyǵyn kóretin kezi de jaqyn. Táýelsizdik jyldarynda Túrkistanda 30-dan astam jańa mektep ǵımaraty salynǵan bolsa, sonyń jıyrmashaqtysy sońǵy jyldardyń enshisinde. Qazir búldirshinderdi balabaqshamen qamtý 80 paıyzǵa jetti. Densaýlyq saqtaý salasynda aýysymyna 500 adam qabyldaıtyn emhana jáne tórt birdeı aýdanǵa qyzmet kórsetetin 200 tósekke arnalǵan balalar aýrýhanasy iske qosyldy. О́nerkásip salasynda aıtýly tir­lik­terdiń biri Túrkistanda ındýstrııalyq aı­maq quryldy. Qazir munda óndiris oryndary ornalastyrylyp, tıisti jumystar júıeli túrde júrgizilýde. Sol sııaqty aýyl sharýashylyǵy salasynda qaıta óńdeý máseleleri qolǵa alynyp, jaqynda ǵana sút ónimderin tereń óńdep, sút, qaımaq, aı­ran, súzbe shyǵaratyn zaýyt ashyldy. Aı­ta bersek, osy sharalardy iske asyrýǵa qa­lalyq máslıhat depýtattarynyń úlesi bar deýime tolyqtaı negiz bar. Qazaqstan óziniń damý jolyndaǵy shırek ǵasyrǵa jýyq ýaqyt ishinde álemdi shar­pyǵan daǵdaryspen betpe-bet kelýi birinshi ret emes. Osy ýaqytqa deıin aldymyzdan kezdesken qıyndyqtardyń barlyǵyna óz deńgeıinde toıtarys berip, kerisinshe, damýǵa qaraı bet alyp, ózge memleketterge qıyn kezde judyryqtaı jumylýdyń, tıimdi basqarýdyń úlgisin tanyttyq. Sonyń arqasynda elimiz árbir kúrdeli kezeńderde utymdy sheshim qabyldap, qýatty elge aınala aldy. Qazirgi tańda memleketimizdiń jańa jahandyq syn-qaterlerdi eńserýge baǵyttalǵan jospary aıqyn. Elbasy salǵan sara joldyń arqasynda Uly Dalamyzdyń tek álemdik daǵdarysqa qarsy turý jóninde ǵana emes, jańa damýǵa bastaıtyn strategııa­sy men naqty Ult Jospary bar. Osy oraıda, ýaqyt uttyrmaı halyq qalaýlylaryn jasaqtap, naqty iske kirisý qajet ekendigi aıdan anyq. О́ıtkeni, aldymyzda syndarly sát tur. Is júzinde tutas bir jyldy joǵaltpaı, daǵdarysqa qarsy sharalar men memlekettiń qýatyn arttyrý jónindegi jańa reformalardy júzege asyrýǵa qazirden bastap kirisý qajet. Buqara halyq, qarapaıym jumysshylar, eńbek adamdary bizge qarap otyr. Demek, jańa tarıhı kezeńge aıaq basyp, Prezıdent reformalaryn barlyq baǵyttar boıynsha naqty júzege asyrýǵa kirisken tusta partııalar saılaýshylardyń jańa senim mandatyn alýy aıryqsha mańyzdy. Túptep kelgende, daǵdarysqa qarsy sharalardy belsendi júzege asyrý úshin qoǵamnyń uıysýy qajet. Álemdik saıasat pen ekonomıkadaǵy qolaısyz jaǵdaılarǵa tótep berý kezinde «100 naqty qadamdy» tıimdi júzege asyrý úshin jańa Parlament Májilisi, jańadan jasaqtalǵan máslıhattardyń bolýy zańdylyq. Osynaý jaýapty sátte daǵdarysqa qarsy sharalardy tıimdi júzege asyrý úshin keń aýqymdy qoǵamdyq birigý qajet ekenine nazar aýdara kelip, daǵdarys jaǵdaıynda kezekten tys saılaý ótkizý jónindegi usynys oryndy kóterilip otyr dep sanaımyn. Ǵappar SÁRSENBAEV, Túrkistan qalalyq máslıhatynyń hatshysy. Ońtústik Qazaqstan oblysy. О́z úlesimizdi qosýǵa ázirmiz Parlament Májilisi men barlyq deń­geıdegi máslıhattar depýtattarynyń saılaýlaryn kezekten tys ótkizý jónindegi Parlamenttiń tómengi palatasy depýtat­tarynyń úndeýi olardyń parasatty paıy­my men keskindi kelbetin kórsetedi. Bul úndeý besinshi shaqyrylymdaǵy depýtat­tar­dyń eldiń bolashaǵy men onyń ekonomı­kasynyń odan ári damýyna selsoq qaraı almaıtynynyń bir dáleli deýge bolady. Eldik múddeni jeke múddeden sál de bolsa joǵary qoıa bilý naǵyz eldik pen memlekettilikti kókseıtin tulǵalarǵa tán bolsa kerek-ti. Osyndaı márt qasıetter qazirgi Parlament Má­jilisi depýtattaryna da tán bolyp kelgenine de kóz jetkizip otyrmyz. Bizdiń partııanyń oblystaǵy fılıalynyń músheleri bul úndeýdi tolyǵymen qoldaıtynyn bas basylym oqyrmandarynyń qaperine salǵym keledi. Osy oraıda V shaqyrylymdaǵy Májilis depýtattaryna rızashylyqtan basqa aıtarymyz joq. О́ıtkeni, olar osy kezge deıin elimizdiń áleýmettik-ekonomıkalyq jáne saıası-mádenı turǵyda damýyna alǵysharttar qalaıtyn kóptegen zańdardyń qabyldanýyna ózderiniń buǵan deıin jınaqtaǵan tájirıbesin molynan jumsady. Kásibı deńgeıleri men daǵdylaryn kóterýde de yqtııattylyq tanytty. Olardyń bul turǵydaǵy eńbekteri oń baǵa berýge ábden laıyqty. Osylaısha Parlament músheleri elde júrgizilip jatqan reformalardyń praktıkalyq turǵydan júzege asýyna túrtki bola bildi. Degenmen, qoǵamdyq ómir bir ornynda turmaıdy. Ol únemi alǵa qaraı damý, qozǵalý ústinde. Bul oı-pikirimniń el parlamentarızmine de tikeleı qatysy bar. Parlament músheleriniń sapalyq jáne kásibı turǵydan jańǵyrtyla túsýi bes ınstıtýttyq reformany oıdaǵydaı júzege asyrýdyń bir tutqasy bolyp qala bermek. Búgingi kúnge deıin atalǵan reformalardyń zańnamalyq negizi qalanǵan. Endi ony praktıkalyq turǵydan júzege asyrý isi bastalyp otyr. Qazaqstan Kommýnıstik halyq partııasy oblystyq fılıalynyń músheleri bul iske óz úlesterin qosýǵa ázir demekpin. Al, kezekten tys saılaý ótkizý qazirgi kúrdeli kezeńde el turǵyndarynyń odan ári toptasa túsýine yqpal etedi dep oılaımyn. Bizdi damýdyń jańa belesteri kútip turǵany anyq. Ony baǵyndyrýda bir jaǵadan bas, bir jeńnen qol shyǵaryp eńbek ete bereıik, qadirli otandastar! Sultanbek SULTANǴALIEV, Qazaqstan Kommýnıstik halyq partııasy Batys Qazaqstan oblystyq fılıalynyń ekinshi hatshysy. ORAL. Damýda dańǵyl jol sırek kezdesedi Tarıhqa kóz salyp, búginde eń damydy degen memleketterdiń ótken jolyna qarasaq, bári birdeı kedergisiz dańǵyl jolǵa túsip alyp, damýdyń bıigine birden shyǵyp kete aldy deı almaımyz. Saıası, ekonomıkalyq jáne áleýmettik qıyn­dyqtardy bastan ótkerip, osy tar joldarda pisip-jetilip búgingi deńgeılerine qol jetkizdi. Bizdiń elimiz – Táýelsiz Qazaqstan ózi talpynǵan álemdegi damyǵan 30 eldiń qataryna jetý úshin, osy memleketti meken etetin san ult ókilderi urpaqtarynyń baqýatty turmysy úshin kezdes­ken qıyndyqtardy eńserip, kezdesýi yqtımal jaǵdaılarǵa aldyn ala qam jasap keledi. Qazaqstan Res­pýblıkasy Par­lamenti Májilisi depýtattarynyń ún­deýi qazirgi tańda álemde týyndap tur­ǵan ahýaldarǵa qarap oı men boı túzep, qaterlerdiń al­dyn alý maqsa­tynda qabyldanǵan sheshim dep oılaımyn. Elbasy usynǵan Ult Josparyn júzege asyrý úshin kásibı saýattylyq qajet-aq. Birneshe zańnamalardyń qabyldanýyna óz úlesterin qosqan búgingi májilismenderdiń úndeýiniń bastaýy osy memlekettik múddeden týyndap otyr. Álemdik ahýaldarǵa qarap jańasha qımyldap, jańasha oılaı biletin áriptesterin or­ta­ǵa sha­qyryp, oryn usynýy – el taǵ­dyryna jaýapkershilikpen qaraý. Geosaıası máselelerden týyn­daǵan álemdik qaýipsizdik jáne qubylmaly naryq máselesine biz kóz juma qaraýǵa tıisti emespiz. Birneshe sheteldermen yq­paldasa bolashaqqa qadam bas­qan Qazaqstan ekonomıkasyna munaı baǵasynyń túsýi syndy qubylystar óz áserin tıgizedi. Biz mundaı qaterlerge tyń oı, tyń kúsh, tyń ıdeıa ıeleri­niń pikiri men kúsh-qýatyn paıda­laný arqyly qarsy tura ala­myz. Májilis depýtattary saı­laýynyń kezekten tys ótkizilýi bizge óz bolashaǵymyzǵa qatysty aýqymdy is-sharalar júrgizýge múmkindik beretin bolady. Aırapet KÝRDOGLIаN, «Ehpaırýtıýn» armıan etnomádenı birlestiginiń tóraǵasy. Mańǵystaý oblysy. Qoǵamdyq birigýdiń úlgisi Qazaqstan Parlamenti Májilisiniń sheshimi ýaqyt úninen týyndaǵan durys qadam dep esepteımin. Osynaý jaýapty sátte daǵdarysqa qarsy sharalardy tıimdi júzege asyrý úshin keń aýqymdy qoǵamdyq birigý qajet. Tek birlik pen úılesimdi is-áreketter ǵana bizge jańa ekonomıkalyq soqqylarǵa qarsy turýǵa múmkindik beredi. Baspasóz betterinde jurtshylyqtyń jappaı ún qosyp, partııalar men qoǵamdyq uıymdardyń taldamalyq negizdegi pikirler bildirip jatýy el bolashaǵynyń tolǵaqty máselelerin aıshyqtaı túsedi. Osy rette, Qazaqstan Respýblıkasy Joǵary oqý oryndary qaýymdastyǵy halyq qalaýlylarynyń Májilisti taratyp, Parlament pen barlyq deńgeıdegi máslıhattardyń kezekten tys saılaýlaryn taǵaıyndaý týraly bastamasyn qoldaǵan málimdemesine biz de qosylamyz. Elimizdiń bilim salasynyń ókilderi qoǵamdyq pikirdiń ortaqtyǵyn alǵa tartyp otyr. Táýelsizdik tarıhynyń 25 jylynda Qazaqstan memlekettik qurylystyń eń jaýapty kezeńine aıaq basyp, «Bes ınstıtýttyq reformanyń» Ult Josparyn naqty iske asyrýǵa kiristi. Bul barsha qazaqstandyqtardyń birigip, aýqymdy jumysty tyń qarqynmen qolǵa alýyn qajet etedi. Saıası naýqan bolashaǵy birtutas elimizdi birlikke bastap, bıik maqsattar aıasynda tutasa túsýine múmkindik beredi. Sonymen birge, kúlli álemdi qurdymǵa tartqan tolassyz jahandyq daǵdarystyń kezekti tolqyny kúsheıip kele jatqanyn barshamyz kórip otyrmyz. Ásirese, munaıdyń baǵasy barreline 28 dollarǵa deıin tómendeýi birshama alańdatady. Bul álemdik naryqtyń ajyramas bóligine aınalǵan Qazaqstanǵa da zardabyn tıgizbeı qoımaıdy. Degenmen, ekonomıkasy nyǵaıyp, aıaǵynan nyq tura qoımaǵan kezderdiń ózinde alapat daǵdarystarǵa laıyqty toıtarys bergen Qazaqstan bul qıyndyqtardan da abyroımen óterine senemiz. Tek saıası naýqandarǵa, ıaǵnı saılaýǵa ýaqyt uttyrmaı, tezirek kirisýimiz qajet. Iá, Qazaqstannyń ıgi nıetteri men armandary ýaqyttyń serpindiligine táýeldi. Sondyqtan, taǵdyrsheshti qadamdarǵa tezirek kirisýimiz kerek. Saılaýǵa partııalar men qoǵamdyq qurylymdardyń kóbirek qatysýy «Máńgilik El» ustyndaryn bekemdeı túspek. Aıdar QOJABAEV, Sh.Ýálıhanov atyndaǵy Kókshetaý memlekettik ýnıversıtetiniń oqytýshysy. Aqmola oblysy. Halyqqa keregi de osy Qazaqtyń dalasynyń darqandyǵy, jeriniń baılyǵy, ómiriniń mamyrajaılyǵy – bári-bári bir peıiline bitken. Ras, jańalyqtyń bári jaǵymdy bola bermeıtini zańdylyq. Biraq, tirshiliktiń taǵy bir tama­­sha zańdylyǵy – kez kelgen úr­diste jaǵymdy-jaǵym­syz ja­ńa­lyqtar almasyp kelip, túbin­de ekshelip nátıje beredi. Qazaq halqynyń tarıhynda nebir qıly zaman kóshiniń izi jatyr. Búginde tuǵyrly Táýelsizdigimiz bar. Ańsaǵan armandarǵa qol jetti. Álem daǵdarys dertimen betpe-bet kelip turǵan qazirgi aýmaly-tókpeli ýaqytta da bizdiń elimiz baǵytynan jańylyp otyrǵan joq. Jahandyq daǵdarystyń jańa tolqynyna qarsy qarýymyz – Elbasynyń utymdy saıasaty. Elbasymyz N.Á.Nazarbaev dúnıejúzinde oryn alyp otyrǵan ahýal jaǵdaıynda jańa strategııasyn usyndy. Ol strategııa tek daǵdarysqa qarsy turý sharalarymen ǵana shektelmeı, damý jolyn jańǵyrta túsýdi de kózdeıdi. Ol – naqty reformalarǵa negizdelgen «100 naqty qadamdy» qamtıtyn Ult Jospary. Bıyl memleketimiz tarıhtyń synaqty jańa kezeńine aıaq basty. Bul ýaqyt sergektikti talap etedi. О́ıtkeni, munaıdyń «brent» markaly túriniń baǵasy 28 dollardan da túsip ketti. Munyń eldiń jaǵdaıyna áseri bolmaı qoımaıdy. Sondyqtan osyndaı kúrdeli kezeń kele jatqan tusta ony kútip otyrmaı, kezekten tys Májilis jáne barlyq deńgeıdegi máslıhattar saılaýlaryn ótkizip úlgergen jón. Osy oraıda, Parlament fraksııalarynyń Májilis jáne túrli deńgeıdegi máslıhattar saılaýlaryn kezekten tys ótkizý jónindegi Elbasyna joldaǵan úndeýi óte quptarlyq sheshim ekendigin júregimizben sezip, túısigimizben túsinip otyrmyz. Parlament osy ýaqytqa deıin mańyzdy jobalar men baǵdarlamalardy ómirsheń etýge qajetti 80-nen astam zań qabyldapty. Bul demokratııalyq qadam­dary arqyly olar óz min­detterin oıdaǵydaı oryndap shyqqandyǵyn kórsetti. Qoǵam qaǵıdattaryn jaǵdaılar ózgertedi. Tek oǵan jedel ári utymdy ıkemdele bilý kerek. Memlekettik saıasatty júrgizý jaǵdaıynda osyndaı qarqyndy paıdalaný – ulttyń ómirsheńdiginiń kepili. Búginde álem aldynda alyp kedergi, kúrmeýi qıyn úlken problema tur. Másele ortaq bolǵanmen, odan sytylyp shyǵýdyń joldaryn ár el ózinshe qarastyrady. Al biz bul jolda birinshi qadamǵa aıaq bastyq. Josparymyz daıyn. Al jańa Májilistiń tórletýi – ony tıimdi júzege asyrýdyń alǵysharty desek te bolady. Sebebi, bastamanyń baıandylyǵy tyń serpindi qajet etedi. Jańa adamdar jańasha oı, jańasha kózqaraspen keledi. Onyń ústine, jaýapty kezeńdegi bul saılaý partııalardyń saıası múmkindikterin tanytýǵa jol ashatyny anyq. Májilistiń jasaqtalǵan jańa quramynyń aldynda zor jaýapkershilik turady. Sondyqtan, eldiń jaıyn biletin, utqyr oıly, saıasattyń qyr-syrynan habary bar bilikti de bilimdi azamattardyń qatarǵa qosylýy aýadaı qajet. Halyqqa keregi de osy. Naıman SULTANBAEV, Jańaqoǵam aýyldyq okrýginiń ákimi. Jambyl oblysy, Shý aýdany. Biz jastarǵa sene